Husiar ïa ki ‘riew shukor ba leh mynleh kum ophisar Customs, ong ka tnad Pla Tyngka

Kine ki briew ki ju byrngem ruh ban pynshitom katkum ka aiñ ne daiñ kuna bad dawa ïa ka jingsiew ban pynkhuid ïa ka kam, la ong ka tnad pla tyngka.

New Delhi, Jylliew 16 (UNI)

Ka Sorkar ka la kyntu ïa ki nongshong shnong ban long kiba husiar haba ïadei bad ki ‘riew shukor kiba leh mynleh kum ki ophisar ka tnad Customs jong ka ri, ha kajuh ka por kiba thok ïa ki paidbah bad pyntip sha ki paidbah ba ki ophisar ka tnad Customs kim ju kynjoh ktien ïano-ïano lyngba ka kor kren (phone call), ‘SMS’ ne dawa pisa.

“Kiba bun ki jingjia ki la paw pyrthei lyngba ki rynsan lad pathai khubor shaphang ki ‘riew shukor kiba leh mynleh kum ki ophisar ka tnad Customs bad thok pisa ïa ki paidbah ha kylleng ka ri. Ïa kine ki kam shukor la leh da kaba pyndonkam ïa ki kor ka juk stad teknoliji kum ka kor kren (phone call) ne ‘SMS’ bad ka jingthmu ka long ban kjit pisa lyngba ka jingpyntieng ban shah pynshitom,” la ong ka kyrwoh na ka tnad pla tyngka ka Sorkar Pdeng.

Kum shi bynta ban ïaleh pyrshah ïa kine ki kam shukor lyngba ka jingpynsngewthuh paidbah, ka Central Board of Indirect Taxes and Customs (CBIC) ka la pynkhreh ïa ka jingïalap pynsngewthuh paidbah kaba kynthup naduh ki jingpynbna ha ki kot khubor, ‘SMS’/’Email’ sha ki paidbah, bad ki jingïalap ha ki rynsan lad pathai.

Ki jingïalap ban pynsngewthuh paidbah da ka CBIC ha kylleng ka ri ha ryngkat ka jingïatreilang bad ki bor ba dei khmih bad kiwei-kiwei ki kynhun ban pynsaphriang jingtip halor kane ka bynta, la ong ka kyrwoh da kaba bynrap ba ka CBIC ka ai jingmut ïa ki paidbah ban shim ki lad ki lynti ban ïada ïalade khnang ban lait long ki lanot jong kiba kum kine ki kam be-aiñ da kaba buh jingmut ïa katto-katne ki jingtip kaba ka tnad ka la ai jingmut.

Kaba nyngkong eh ba baroh ki dei ban tip ka long ba “ki ophisar ka tnad Customs ka India kim ju kynjoh ktien ïa ki paidbah lyngba ka kor kren, ‘SMS’ ne ‘e-mail’ na bynta ban phah siew ïa ka kam ha ki ‘account’ shimet. Buh noh ïa ki ‘call’ bad wat jubab ïa ki khubor lada phi suba ba dei ki kam shukor ne phi mad ïa kino-kino ki jingbym biang.”

Ym dei ban sam ne pynsngew ïa ki jingtip ba shimet (Password, CVV, ‘Aadhar’ bad kiwei-kiwei) ne ban phah pisa sha ki briew bym ithuh ne kynhun khlem da pynshisha shuwa ïa ki.

Baroh ki jingpyntip na ka tnad Customs ki kynthup ïa u ‘Document Identification Number’ (DIN) uba lah ban pynshisha ha ka ‘website’ ka CBIC: https://esanchar.cbic.gov.in/DIN/DINSearch.

Ka CBIC ka la bthah ïa ki paidbah ban pyntip mardor lada ki ïakynduh ïa kiba kum kitei ki jingjia sha ka www.cybercrime.gov.in ne u ‘helpline number’, 1930. Ki katto-katne ki jingmlien ba ju pyndonkam da ki ‘riew shukor ki long – ki ‘Call’ ba lamler/’SMS’ ha kaba ki ‘riew shukor ki ju leh mynleh kum ki nongtrei ‘Courier’ kiba ju kynjoh ktien lyngba ka kor kren, khubor ne ‘e-mail’ da kaba kam ba ka tnad Customs ka la bat ïa ka song ne ‘parcel’ bad donkam ïa ka jingsiew ne khajna shuwa ban pyllait ïa ki.

Ha kajuh ka por, ki ju pyndonkam ruh ïa ki buit da kaba leh mynleh kum ki ophisar Customs/pulit/CBI ban dawa ïa ka jingsiew ne ka bai pyllait na bynta ki jingsong kiba la kynnoh ba la ïoh pdiang na shabar ri bad kiba donkam shuwa ïa ka jingbit na ka tnad Customs. Ki briew kiba ngat ha kum kane ka apot ki shah phah siew na bynta ban pyllait ïa ki mar jong ki.

Kum shi bynta ban dawa pisa, kine ki briew ki ïoh jingtip ba ïa ka song jong ki la kurup noh da ka tnad Customs namar ki jinglap ïa ki mar be-aiñ (kum u drok, pisa bar-ri/’passport’ thok/ bad kiwei-kiwei ki mar be-aiñ) ne ka jingpynkheiñ ïa ki kyndon ka tnad Customs.

Kine ki briew ki ju byrngem ruh ban pynshitom katkum ka aiñ ne daiñ kuna bad dawa ïa ka jingsiew ban pynkhuid ïa ka kam, la ong ka tnad pla tyngka.