Wat tam ïa u pud ban dawa bhah ha jaka kiwei – ki dei tang ki nongshongwai: HITO

Ka seng ka dawa ruh ba ka Sorkar Jylla kam dei ban sngap haba ïadei bad kitei ki jingdawa naba kane ka ïalam sha kaei-kaei ka bym i donkam.

Shillong, Jylliew 17

Ka Hynñiewtrep Integrated Territorial Organization (HITO) Students’ Wing ka la pynrem jur halor ka jingdawa jong ki nongshong shnong bapher-bapher kiba bym dei trai-ri (Bihari, Nepali, bad kiwei) jong ka Jylla na bynta ka bhah halor ka kam bad ka pule-puthi hapoh ka Jylla.

“Ngi kwah ban pynkynmaw sha baroh ba ki Hynñiewtrep kim ju dawa ïa ka bhah ha Bihar, Darjeeling West Bengal, bad Uttar Pradesh haba ïadei bad ki jaka bad Jylla jong kitei ki jaidbynriew kiba la kdew,” la ong ki nongïalam ka HITO ha ka kyrwoh khubor.

Ki la ong ruh ba lada ki kwah dawa ïa ka jingïoh bhah, ki dei ban leh ha ki shnong bad Jylla lajong bad kim dei ban tam ïa u pud da kaba pyrshang dawa ïa ki jingïoh bhah ha jaka jong kiwei pat ki jaidbynriew.

“Kiba kum kine ki jingdawa kim don nongrim bad ki dei ban kiar na kiba kum kine ki jingdawa naba kim don hok ha ka jaka jong ngi – naba baroh ki distrik ka Ri-lum Khasi & Jaiñtia haduh mynta ki hap hapoh ka ‘Khasi States Treaty’ ha kaba kine ki jaka kim shym la soi ïa ka ‘Instrument of Merger’ hynrei ki la soi tang ïa ka ‘Treaty of Accession’ kaba teh kyndon ha ryngkat ki kyndon ba kyrpang,” ki la ong.

Ka seng ka dawa ruh ba ka Sorkar Jylla kam dei ban sngap haba ïadei bad kitei ki jingdawa naba kane ka ïalam sha kaei-kaei ka bym i donkam.

Haba kren halor ka jingdawa kaba jur na bynta ka ILP wat la ka Jylla ka hap hapoh ka Khyrnit ba 6, ki nongïalam ki la ong ba ka long kaba donkam ban kynmaw ba ka ‘Meghalaya Transfer of Land Regulation Act, 1971’ ka khang ïa ki bym dei ‘riewlum ban don jaka hapoh ka Jylla.

“Kumta, ngin ym ai lad ïa kiwei ban wan tuklar haba ïadei bad ki hok jong ngi bad lada ki pyrshang ban knieh noh ïa ka pliang jong ngi, kin mad ïa ka jingïakhun pyrshah. Kiba kum kine ki jingdawa ki pynkhluit bad dei ban kiar na ki. Ki bym dei trai-ri ki dei ban tip haei ki ïeng haba ïadei bad kum kine ki kam. Ki dei ban sngewthuh ba ki dei tang ki nongshong wai ha ka jaka jong ngi bad kumta ki dei ban burom ïa ki rai jong ki trai-ri,” la ong ki nongïalam ka seng.

Ka seng ka la kdew ruh ba kata ka jaidbynriew kaba dawa ïa ka bhah ka dei kajuh ka jaidbynriew kaba wanrah jingjulor ha ki jaka khappud jong ka Meghalaya bad Assam da kaba kwah pynïasoh noh sha ka Assam (khamtam ha thaiñ Langpih).

“Ka long kamkai ba kitei ki jaidbynriew mynta ki kwah ïoh bhah ha ka Jylla jong ngi. Ha ka por ba ïakhih ban ïoh Jylla lajong, ym don iwei na kitei ki jaidbynriew ba la kdew kiba la ïashim bynta. Kumta, ki don hok aïu ban dawa bhah mynta?” la buh jingkylli ka HITO.

Shuh shuh ki nongïalam ki la bynrap, “Ngin ym pdiang ïa kiba kum kine jingdawa na kine ki jaidbynriew ki bym don hok ban dawa eiei ha ki jaka jong ngi. Ngi na ka liang ka HITO ngin ïeng skhem ban ïada ïa ki hok jong ki briew jong ngi bad ngin ym shah ban pdiang ïa kum kine ki jingdawa.”