Ïakynduh Lat ka KSU, kyntu tuklar halor ka mat ILP, CAA, 8th Schedule & kiwei

Hynrei, haduh mynta ka KSU bad ki paidbah kim pat ïoh ïa ka jubab na ka Sorkar Pdeng.

Shillong, Nailur 25

Ki Nongïalam ka Khasi Students’ Union (KSU) Sengkmie ha ka Sngi Balang ki la leit ban ïakynduh ïa u Lat ka Jylla u C.H Vijayashankar na ka bynta ban kyntu ïa u ban tuklar lem ha kaba ïadei bad ki mat kiba dang sahteng bad ka Sorkar Pdeng.

Ha kane ka jingïa-kynduh, ka KSU ka la aiti ruh ïa ka dorkhas halor 6 tylli ki mat sha u Lat ka Jylla kaba kynthup ïa ka jingdonkam ban pyntreikam noh ïa ka Inner Line Permit (ILP), ban pyndam ïa ka Citizenship Amendment Act (CAA), ban pynrung ïa ka ktien Khasi ha ka Khyrnit Ba Phra (8th Schedule), ban pyllait noh ïa ka Indo-Nepal Friendship Treaty, 1950, ban pynbeit noh ïa ka jingïakajia pud bad ban seng ïa ka Central Agricultural University ba shirta hapoh ka Jylla.

Haba kren sha ki lad pathai khubor, u General Secretary ka KSU u samla Donald V Thabah u la ong ba ka seng ha kane ka dorkhas ba la aiti ka la buh ka jingkyrpad ïa ka Sorkar Pdeng halor ka jingdonkam ban pyntreikam noh ïa ka ILP ha Meghalaya. Hynrei, haduh mynta ka KSU bad ki paidbah kim pat ïoh ïa ka jubab na ka Sorkar Pdeng.

U samla Donald u la ong ba ka seng ka kyrpad ïa u Lat ban shimkhia lem ban ïakren bad ka Sorkar Pdeng na ka bynta ban lah pyntreikam noh mardor ïa ka ILP hapoh ka Jylla Meghalaya.

Katkum ka jingong jong u, ka Jylla Meghalaya ka la kylla suki-suki kum ka Tripura bad Assam ha kaba ki jaidbynriew riewlum trai jylla ki la jan kylla rit paid na ka jingwan rung kyrthep jong ki briew ba nabar.

Haba dawa ban pyndam noh ïa ka CAA, 2019, naba ka plie lynti ban kheiñ nongshong shnong ïa baroh ki briew ba wan na ki ri ba marjan, u samla Donald u la ong ba kane kan sa don ka jingktah kaba jur ïa ka jingdon paid ki jaidbynriew trai jylla hapoh ka Jylla.

Ha kawei pat ka liang, une u Nongïalam ka KSU u la kyrpad ruh ïa u Lat ka Jylla ban ïakren lem bad ka Sorkar Pdeng ban pyllait noh ïa ka Meghalaya na ka jingtreikam jong ka Indo-Nepal Friendship Treaty, 1950.

“Kumba long ka CAA, ka India-Nepal Friendship Treaty 1950, ka ailad ïa ki nong Nepal ban ïoh long nongshong shnong ka India khlem kino-kino ki kyndon, ka la ktah jur hangne ha Jylla Meghalaya. Naduh u snem 1980, ka Meghalaya ka la sakhi ïa ka jingnang heh paid ki paid Nepali hapoh ka Jylla, kaba buh ha ka jingma ïa ki riewlum rit paid jong ka Jylla, kaba lam sha ki jingïakynad hapdeng ki ar kynhun. Ki paid Nepali kila pynkha ruh ïa ki jingeh ha ki jaka khappud ka Meghalaya ban tynjuh bor ïa ki riewlum trai jylla halor ka hok ïa la ki jong ki jaka bad ka Jylla,” la ong u samla Donald.

Ha kaba ïadei pat bad ka kam pynbeit ïa ki jingïakajia pud bad ka Assam, ka KSU ka la pan ïa ki jingpyni lynti ïa baroh ar ki sorkar ha kaban pynthikna ba ki jaka ïakajia kiba hap hapoh u pud u sam jong ki Hima Khasi, dei ban kynthup lang noh hapoh u pud u sam ka Meghalaya.

Halor ka ktien ka thylliej, une u Nongïalam ka KSU u la ong, ka jingkyrpad ban kynthup noh ïa ka ktien Khasi ha ka khyrnit ba phra jong ka Riti Synshar ka dei ka jingdawa kaba shonghok, kaba la dei kren hakhmat ka Sorkar India naduh u snem 1960 da ka Khasi Author Society.

Shuh shuh u la pyntip ruh ba na ka liang jong ka KSU ka la buh ïa kane kajuh ka jingdawa naduh u snem 1992 ban pynrung noh ïa ka ktien Khasi ha ka khyrnit ba phra. Ka Sorkar Meghalaya ka la mynjur ïa ka Resolution ba kyrpad ban pynrung noh ïa ka ktien Khasi bad Garo ha ka khyrnit ba phra naduh u snem 2018.

Ha kajuh ka por, ka KSU ka la kyrpad ïa u Lat ban kren bad pynthikna ba ki jingkular bad ki jingtyrwa ban wanrah ïa ka Central Agricultural University ha Meghalaya kin urlong noh.

Ha u 2010, ka Sorkar Pdeng lyngba ka Ministry of Agriculture ka la mynjur ban seng ïa ka Central Agricultural University ha Jylla Meghalaya ha ka jaka kaba heh 200 akar ha Kyrdemkulai, Ri-Bhoi District.

“Ka KSU ka la dep ban thoh sha u Myntri ka Ministry of Agriculture u Narendra Singh Tomar ha ka 16 tarik Naitung, 2019 halor kane ka kam hynrei haduh mynta ym pat ïoh satia ïa ka jubab,” la ong u samla Donald.