Lada ym pynshong nongrim na ka jingbun paid, yn pynshong nongrim naei na ka jingphohsniew?: VPP

Hynrei lada peit pat ïa ka JRP (Ratio of Reservation) ka khlem pynshong nongrim ïa ka halor ka jingbun paid.

Shillong, Risaw 06

Ka Voice of the People Party (VPP) ha ka Sngi Saitjaiñ ka la pynsngew sha ka komiti kaba khmih ïa ka bhah thung kam ka Jylla ne ka ‘Expert Committee on the State Reservation Policy, Meghalaya’ ban pynbeit ïa ka bhah thung kam katkum ka jingbun paid jong ka Jylla.

“Lada pule ïa ka Job Reservation Policy (JRP-1972) ka ong bad kren shai ha ka ‘Paragraph’ 1…ka ong ba katkum ka jingbun paid kata ka jingmihkhmat ha ki kam ki jam. Hynrei lada peit pat ïa ka JRP (Ratio of Reservation) ka khlem pynshong nongrim ïa ka halor ka jingbun paid. Ki Khasi ki don 45%, katba ki Garo kiba don tang 32% – ki ai lang mar 40%. Ïa kiwei-kiwei ki SC/ST ha kaba ka jingbun paid ka long kaba rit bha, ki ai haduh 5%,” ong u nongaiktien ka VPP, Dr. Batskhem Myrboh haba kren sha ki lad pathai khubor.

U la kdew ruh ba ka JRP-1972 kam don ïa ka nongrim haba ïadei bad ka rukom ba la shna ïa ka.

U Dr. Myrboh u la ong ruh ba ka seng ka la ban jur ïa ka komiti ban shim ïa u snem 1971 kum u ‘base year’ ban khmih ïa ka JRP naba ka pynpaw shisha ïa ka jingdon briew jong ka Jylla ha katei ka por.

“Lada shim ïa ki khanasamari kiba hadien, ki don kiwei pat ki bynta kiba lah ban ktah ïa ka jingbun paid bad kumta ngi na ka liang ka seng ngi sngew ba ngi dei ban shim hi na u 1971 kaba pynpaw ïa ka jinglong-jingman ka jingbun paid (ka Jylla) ha ka por ba ïoh ïa ka Jylla,” u la ong hadien ka jingïalang pynsngew paidbah kaba la khot da ka komiti.

Halor ka jingdon ki katto-katne kiba ong ba ïa ka JRP ym dei ban pynshong nongrim na ka jingbun paid, u nongaiktien ka seng u la pynshai sha ka komiti ba ha ka por ba wanrah ïa ka JRP ha ka kyrdan jong ka ri, la shem ba ka JRP ïa ki ST ka dei 5% katba ïa ki SC ka dei 12.5%.

“Hangto phin lap ba kam pynpaw ïa ka jingbun paid…namarba ka Sorkar India ha kato ka por ruh kam khlem ai katkum ka jingbun paid kaba biang naba (ha kato ka por) ka dang don ka jingkhmih bniah ïa ka thup ki ST bad SC,” u la ong.

Ha kawei ka liang, u la kdew ba katkum ka khanasamari jong u snem 1961, la lap ba ki SC ha India ki don 15% bad ka bhah hadien kane ruh ka kiew na ka 12.5 sha ka 15% – kumjuh namar ka jingdon ki ST ka la kiew, kumta la pynkiew ïa ka bhah na ka 5 sha ka 7.5% katkum ka jingbun paid.

“Kumta ban ong ba ym dei ban pynshong nongrim ïa ka bhah na ka jingbun paid, te yn pynshong nongrim naei…ïa pynshong nongrim noh na ka jingphohsniew…?,” la buh jingkylli u Dr. Myrboh.

Halor ka ‘Adequate Representation’, u la ong ba lada peit ha India, ïa ki SC bad ST ki ïaid da ka ‘Proportional Representation’ katba ïa ka ‘Adequate Representation’ ki shim na bynta ki OBC.

“Ki don ruh kiba ong ba lada kren ïa ka JRP, dei ban peit ïa ka jingsahdien…ngim lah ban len ba ki ST ki kham sahdien ban ïa ki OBC ha India, hynrei phin lap ba wat la ngi sahdien makna ruh, ka Sorkar India kam lah ban ai ïa ka bhah kaba kham heh ban ïa ki OBC namar ka jingbun paid ki ST ka kham rit. Kumta kane kam don nongrim,” ong u Dr. Myrboh.

Kumjuh, halor ka jingong ba ka kham sahdien ka Ri-lum Garo, u la ong ba kam don kano-kano ka jingwad bniah katkum ka stad saïan kaba la leh ha ka Jylla ban ïanujor ïa kawei ka jaidbynriew bad kawei pat halor ka roi ka par bad ka jingsahdien.

Shuh shuh u la bynrap, “Hangne ka dei ka ‘Geographical Backwardness’…haba phai pat sha ka ‘Geographical Backwardness’, ngin leh kumno ïa ka Ri-lum Jaiñtia, ka Ri-lum Jaiñtia ka dei ka distrik kaba sahdien tam na baroh ki distrik ha ka Jylla…te ngin ai bhah noh kumno ïa ka Jaiñtia.”

“Haba ong ba ha Ri-lum Khasi ka kham kiew, ym dei ba shong tang u Khasi, shong ki Garo nalor kiwei-kiwei ki jaidbynriew. Na kata ka daw ban ïanujor ïa ka ‘Geographical Development’ bad ban pynïasoh jubor bad ka roi ka par ne ka jingbym biang ka roi ka par ne ka jingsahdien jong kano-kano ka jaidbynriew, kam shong nongrim haei-haei ruh,” u la ong.