Rajabala, Rymphang 07
Kawei pat ka jingma kaba la pynjulor ïa ka mariang ha ki jaka thor ka West Garo Hills (WGH) ka la paw biang sa shisien ha Rajabala konstitwensi – ki jaka shna maw-it be-aiñ bad kata ruh da ki spah tylli.
Ki jingtip na ki tyllong khubor ha ki sawdong-sawkun jong ka thaiñ ki la pynpaw ba palat 100 tylli kum kine ki jaka shna maw-it be-aiñ (Bangla bhatta) lah ban ïohi mynta ha ki shnong Gomaijhora, Balujhora Borobasra, Shialkandi, Nayagaon, Rajpur bad kiwei-kiwei bad ka jingpynmih ka la sdang naduh u bnai Kyllalyngkot. Kine ki shnong kin hap hapoh Rajabala konstitwensi.
Kine ki jaka shna maw-it, kiba la pynïeng hajan ki ïingsah jong ki nongshong shnong, ki la buh jingeh lypa ïa ki nongshong shnong kumjuh ka jingma ïa ka mariang namar ki trai jong kine ki jaka shna maw-it ki lum dieng na ki lum kiba rit kiba don hajan bad kiba don shibun ka khlaw ba rben, kiba kham bun ki dei jong ki nongshong shnong ka thaiñ (hapoh ki jaka Akhing). Ka tdem kaba ki pynmih, haba la thang ïa kine kajuh, ka la long lypa ka jingma ïa ka koit ka khiah bad wat haba ki bor ba dei khmih ki thmu ban pynsangeh ïa kum kine ki kam, i pynban kumba ki phai sha kawei pat ka bynta.
Ki ‘Bangla bhatta’ ki la shah khang ha katto-katne ki hukum jong ka Ïingshari bad ki jingbthah na ki Sorkar Jylla namar ka jingsngewthuh ban pynsniewdur ïa ki mariang hapoh ka thaiñ ha man ki jaka ba ki don.
Ka jingkharoi jong kine ki jingtei be-aiñ kaba la ïohi ruh ha u snem ba la dep ha kajuh ka jaka, ha kaba ym shym la don mano-mano na ki bor pynïaid kiba shimkhia ban tehlakam ïa ki, ka la buh jingeh shi kat dei ïa ki nongsumar mariang bad ki nongshong shnong.
Ha u snem 2024, la don ruh ki jingmudui da katto-katne ngut ki nongshong shnong kiba sngewkhia ban khanglad ïa kine ki jingtei ba be-aiñ hynrei wat hapdeng ka hukum jong ka Meghalaya High Court, ka jingpyntreikam ïa ka hukum da ki bor synshar shnong bad distrik, ka la iehnoh shibun kiei-kiei kiba dang sahteng.
Ha ka jingshisha, ka tnad khlaw jong ka Jylla bad ka GHADC, baroh ar tylli kiba don ka kamram ban ïada ïa ka mariang bad ban pynsangeh ïa kine ki jaka, kim shym la shimkhia eh haduh katta-katta, namar ki daw kiba tip tang ma ki. Ka jingmih na kane ka long ba kumba 1000 tylli kiba kum kine ki jingtei ba be-aiñ ki ïeng laiñ ha baroh shi lynter jong ki jaka thor, khamtam ha Rajabala konstitwensi.
Ka jingbym leh eiei jong ka Sorkar pyrshah ïa kine ki jaka shna maw-it be-aiñ ka ïapher bak-ly-bak na ka Assam ha kaba ka Sorkar ka la pyrkhing jur halor ka jingdon jong kum kine ki jaka shna maw-it be-aiñ. Katba kiba bun ki mad jingeh namar ka jingrem dor jong ki maw-it kiba la pynmih da ki jaka kiba long katkum ka aiñ, ha kawei ka liang, ka la pynlong ïa kiba bun ban ai khublei ïa ka Sorkar kaba la pyntikna ba la pynjari ïa ka jingkhang bad ka lyer kaba khuid ha kylleng sawdong ha kaba kine ki jaka ki don.
“Kane ka long kaba phylla shisha ba kine ki jingtei be-aiñ ki ïai bteng ban ïaid beit wat hapdeng ka jingdon jong kiba bun ki tnad treikam kiba thmu ban tehlakam ïa kum kine ki kam be-aiñ. Hato ka Sorkar bad ki bor synshar kin plie ïa ki khmat bad ki shkor tang ynda la sniew lut ka mariang baroh kawei? Ki jingkheiñ kiba tikna haba ïadei bad kine ki jingtei ki don bad pyni ba ka don shisha kaei-kaei sha lyndet. Ym lah ban don da kumwei pat ka jingbatai,” la pynsngew uwei u nongtreimon sngewbha na ka thaiñ u bym kwah pynpaw kyrteng. Shuh shuh u la bynrap ba ki jingujor sha ki bor ba dei khmih, kumba la ïohi ha u snem ba la dep, kim poi shano-shano namar kam shym la don kano-kano ka jingshimkhia.