Shillong, Rymphang 10
U Director ka College Development Council (CDC) ka North Eastern Hill University (NEHU), Dr. D.R.L. Nonglait u la ong ba ki kolej ki dei ban pynshlur ïa ki samla pule ban ïakhun ïa ka ‘Common University Entrance Test’ (CUET) khnang ba ka jingpule jong ki kan ïaryngkat bor bad kito kiba na kiwei pat ki bynta jong ka ri.
“Ka jingthmu hi ka long ba ki samla kiba pule ha ki kolej kin don ïa kajuh ka bor sngewthuh, ïa kata ka ‘Degree’ ne ka sobjek kaba ki pule. Kane ka dei ka jingleh kaba biang, ki kolej jong ngi ruh ki dei ban ai ka jingpynsngewthuh bad ka jingai jingmut kaba biang,” ong u Dr. Nonglait.
Haba kdew ba ym kumba long ha ki snem ba la dep ba ka la shu wan kynsan-kynsan, ha kaba na ka liang ka skulbah ruh kam shym la kyrkieh ban pyntreikam noh mardor, u la ong ba mynta baroh ki kolej ki tip ba ki samla kin hap ïakhun ïa ka CUET.
“Te ngi dei ban pynshlur ïa ki khnang ba ka jingpule jong ki kan long kaba ïaryngkat bor bad kiwei pat ki samla pule ha kiwei pat ki bynta jong ka ri bad wat ha ka pyrthei,” ong u Dr. Nonglait. Haba ban jur ba ka CUET ka long kaba donkam, u la ong ba wat ka NEHU ruh ka hap pyntreikam ïa kane bad ki kolej kiba pynïasoh bad ka, lehse kin hap shim ïa ki kyrtong kiba pyndep ïa ka CUET – wat la ym pat ai kano-kano ka jingbthah kaba tikna na ka bynta ka jingpynrung klas ka ban sa wan.
Haba pynsngew ba ha u snem ba la dep, ki don ki tnad pule ka NEHU ha kaba ki samla pule ba la pyndep ïa ka CUET kim dap pura, bad ki jaka (seat) ki dang bun, u Dr. Nonglait u la ong ba halor kane ka bynta, ka skulbah ka shah ïa kito ki tnad pule ba kin pyndap da ki kyrtong ki bym don CUET.
“Khamtam ha ki kolej ha ki jaka nongkyndong, kin duna kiba na shabar ba kin leit wad klas ha ki kolej kiba don ha Block Headquarter, Civil Sub-Division Headquarter ne wat ha District Headquarter, lah ban don wat ha ki kolej kiba ha Shillong ruh bad ym lah ban pyndap ïa ki jaka tang da kito kiba la pyndep ïa ka CUET,” u la ong.
U la bynrap, “Ha u snem uba la dep, ngi shah ïa kito ki kolej ba kin pynrung da ki samla ki bym don CUET hynrei ka shong ha ka jinglaitluid jong ki ban peit ïa ka ‘Merit’ jong ki ‘Mark’ jong ki. Wat mynta ruh, nga tharai kata ka lad, ngim pat rai, hynrei kata ka lad ka dei ban bteng.”
Haba ban jur ba ki nongpynïaid jong ki kolej kim dei ban buh ïa ka lawei jong ki khynnah ha ka jingeh khamtam ha ka liang ka jinglong-paka jong ka jingpule, u Director u la ong, “Mynta shu ong noh, kin leit MA, MSc, M.Com shaei. Ki samla kiba pyndep na kito ki kolej lada ka jinglong paka jong ka jingpule kam biang, kin ïakhun na bynta ban ïoh rung klas, na bynta ki prokram ‘Post-Graduate’, ka buh ïa ki ha ka jingeh.”
Shuh shuh u la bynrap, “Ka jingïakhun ha ka liang ka wad kam wad jam – kim dei ban kheiñ sting, lah ban don kiba kmen ba lait CUET, hynrei ynda la ïoh ka ‘Degree’, ka bor jong ki ka kham duna bad kim ïaryngkat bor bad kito kiba pyndep na ki skulbah kiba don ïa ka ‘Syllabus’ kaba khlaiñ bad ka jingpynïaid kaba khlaiñ.”