Hato! Ka Artikle 371 kan urlong ha Meghalaya?

Nalorkata, tang uwei u MP ha Parliament (Lok Sabha) nalor ba don shabar jong ka Sorkar ha Delhi.

Babu Kular Khongjirem

Ha kine ki sngi, thnam puk sa kata ka kam (issue) shaphang ka Artikle 371 ban wanrah ha Meghalaya jong ngi. Don ki seng saiñpyrthei (political parties) kiba kyrshan, don pat kiba pyrshah ïa ka. Ki paidbah bapli, kim sngewthuh shuh, tip kaba biang ne ka bym biang. Lada ki nongïalam ki nang ban kren bad pynshongshit ban kyrshan, kata, shaid la thap kti bad shongshit lem ki paidbah. Lada ki nongkren ki nang pat ban pyrshah ruh, shaid thap kti bad pyrshah lang ki paidbah. Ki paidbah imat, ki long tang kum u siej ne u kdait, kat shaba beh ka lyer, kata, shata ki kloi ban kohnguh.

Hangne, ngim kwah ban pynksan ne pyrshah ïa katei ka Artikle. Ngim kwah ruh ban pyni ïa ki jingmyntoi (advantages) ne jingduh jingmyntoi (disadvantages), hynrei ngin shu kdew tang ïa ka rukom wanrah ban pyntreikam ïa ka (practicality).                 

Ha ka jingshisha, katei ka kam ne issue ka dei hapoh ki bor pynïaid jong ka State Govern-ment, nangta pat kan sa poi sha Delhi ne Parliament ka ri India ka ban ka ai ka jingmynjur (amendment) ïa ka. Lada kam ïaid kumta, katei ka issue kan long tang kum ka jingphohsniew ruma jongno-re-jongno. Kan nym lah satia ban urlong (not feasible). Ngi la ïohi ba 7 (hynñiew) snem mynshwa, ka issue ILP bad jingpynrung ïa ka ktien Khasi ha ka 8th Schedule ka la thnam bha hi puk hapoh ka jingïalam jong ki Seng ha kito ki por. Kitei ki issue ki la lah shisha ban pynngeit ne pynkohnguh (convinced) wat ïa ka Meghalaya Legislative Assemble ban mynjur da kaba suk (consensus) ha kito ki por. La suk ka pyrthei jai ba la ïoh jingmynjur (passed Resolution) da ka Assembly da kaba khmih lynti ba shen kan sa long kam shen ka ILP bad ka ktien Khasi ha 8th Schedule. Ynda la leit rah ban ïakren sha Delhi, ka Delhi kam patiaw satia haduh ba ka shu sah pongding (pending) haduh mynta mynne. Ka la shu sahkut ldui ha suiñ (hang in the balance).

Mynta pat, don sa ki seng saiñpyrthei kiba pynkhih sa ïa ka Article 371, sngew kumba kaba suk eh ba kan wan ha Meghalaya. Ka seng saiñpyrthei kaba don shabar jong ka Sorkar ha Meghalaya, kan shitom bha shibun wat tang ban ïoh jingmynjur (passed Resolution) hapoh State Assembly ruh. Nalorkata, tang uwei u MP ha Parliament (Lok Sabha) nalor ba don shabar jong ka Sorkar ha Delhi. Hato u lah seh mo kat ban pynngeit ne pynkohnguh ïa ka Sorkar India ha Parliament jong ka? Wat kaba la dep ai jingmynjur (passed) da ka Assembly ïa ka ILP bad ktien Khasi ha ka 8th Schedule ruh, sohsat bad kyllaiñ jalebi ka Sorkar Delhi haduh katne-katne. Hato! tharai! kane ka jingkwah wanrah ban pyntreikam sa ïa kane ka Artikle 371 kan urlong shisha ha ka ri jong ngi? Sngewsih ban ong, ba ïoh ka sahkut biang ldui kumba long kitei ki Issue ILP bad ktien Khasi ha ka 8th Schedule, ïoh long shuh pynban tang kum ka jingphohsniew khlem long kam (only dreamt but not in reality). Ki paidbah ki dei ban pyrkhat bha ïoh shu shah thok ei kha-ma-kha man ha ki nongïalam man la ka por.