Shillong, Rymphang 11
Ka United Democratic Party (UDP) ka la kyrpad ïa ki paidbah ba kin phai khmat sha ki seng kiba don shisha ïa ka jingthmu ban pynkhlaiñ ïa ka Khyrnit ba hynriew bad ym sha kito ki bym burom ïa ka.
“To ngin ïatylli lang mlon kawei, to ngin peit sha kino ki seng kiba don shisha ïa ka jingthmu ban pynkhlaiñ ïa ka Khyrnit ba hynriew, ngin ai ïa ka bor sha kata,” ong u nongïalam ka UDP, Bah Robertjune Kharjahrin haba kren ha ka jingïalap ilekshon ha ka shnong Nongrah ha ka Lah Sngi U Blei.
U la ong ruh ba lada bakla ban kum leit ai bor sha kiwei pat ki seng ki bym burom ïa ka Khyrnit ba hynriew bad kiba dang leit beh ïa ki thapbalieh kiba her jong kiwei pat ki ‘Article’, kaba eh ka long ïoh wan pat ka mynsaw bad ka jingma.
“Lada ngi bakla ban jied ha kane ka kynti…ïoh long MDC kiba pyrshah Khyrnit ba hynriew, kumno kin leh ïa kata hapdeng ka jingdon ka jingïakren bad ka Sorkar India ban nang pynkhlaiñ shuh-shuh ïa ka. Husiar bha, ngam kwah ban jer kyrteng mano kita, phi la peit, pynshong nongrim bha, phin sa tip mano kita,” u la ong.
Hashuwa, haba kren halor ka ktien ka thylliej, u Bah Kharjahrin u la ong ba ka UDP lyngba ki juban treikam ka seng, ka kular ba lada ki paidbah ki jied biang ïa ka, kata kan pyrshang katba lah ban pynkylla noh ïa kito ki aiñ jong ka District Council ha ka ktien Khasi khnang ba kan pynsuk ïa ki paidbah.
Haba ïadei bad ka Kur ka Kha, u la ong ba ka jaidbynriew Hynñiewtrep ka shim ba ka Long Kur Long Kha ka dei ka thymmei jong ka jaidbynriew bad lyngba ki Kur, la seng ïa ki Dorbar trai-ri, bad la pynlong ïa ki It, ki Hima, ki Elaka bad kumta dei burom ïa kane ka riti-dustur bad ym ban kheiñ dewthala ïa ka.
“Ka UDP hapoh ka jingïalam u Bah Titos Chyne ïa ka EC, ka la wanrah ïa kata ka ‘Clan Bill’ bad nga sngew sarong ban ong ba ki bynta jong kata ka ‘Bill’ mynta ki rung ha ka ‘2nd Amendment’ jong ka ‘Khasi Lineage Act’ bad ïa ki Dorbar Kur la ithuh da ka aiñ,” u la ong.
Ha kajuh ka por, u la ong ba la tehlakam ïa ki poiwir ne ki bym dei ‘riewlum kiba shim jait jubor ïalade da ka jait Khasi, kumjuh ïa kito ki para-ri kiba sdang ban shim jait noh ïalade na u kpa bad la pynkup bor shuh-shuh ïa ki Dorbar Kur.
Haba kdew ba hapoh ka jingïalam ka UDP la pyrkhing bha haba ïadei bad ka jingai ‘Trading License’, une u nongïalam u la ong, “Ngim shym la ïeng ban ïada ïa ka khaïi-pateng tang da ka tyngam, hynrei ngi la leh da ki kam. Ngi la ïada ïa ka khyndew ka shyiap da ki aiñ, ngi la ïada ïa ka Long Kur Long Kha da ki aiñ bad ïada ban kyntiew ïa ka ktien ka thylliej da ki kam…ngim shym la heh tang ka tyngam, ngi la leh da ki kam.”
Shuh shuh u la bynrap, “Mynta ngi sngewshngaiñ ban ong ba ngi don ka District Council, ka ‘Meghalaya Transfer of Land Regulation’, ngi don ka ‘Trading License’, ‘Benami Act’ bad kumta ter-ter, hynrei kine ki aiñ kin neh tang lada u Khasi-Pnar bad u trai-ri- trai-muluk ki bat ïa u lakam synshar…wei ngi la lait u lakam synshar na la ki kti, kine ki aiñ ki lah ban shah pynduh noh ha kano-kano ka por.”