Shillong, Naiwieng 10
U Lamphang ka Ïingdorbar Thawaiñ ka Jylla, u Thomas A. Sangma, lem bad u Symbud Lamphang, u Limison D. Sangma ki la ïashim bynta ha ka jingïalang ba 22 jong ka Commonwealth Parliamentary Association (CPA), India Region Zone-III (ba man u snem), ba la pynlong da ka Nagaland Legislative Assembly ha Kohima naduh ka 9 haduh 13 tarik u Naiwieng.
Ïa kane ka jingïalang la plie ha ka Lah Sngi U Blei da u Lamphang ka Lok Sabha, u Om Birla, uba la pynpaw ïa ka jingriewspah ka kolshor jong ka Thaiñ Shatei Lam Mihngi, ka jingïapher ha ki liang bapher-bapher, bad ki nongrim ba khlaiñ jong ka synshar paidbah.
U la ai jingïaroh ruh ïa ki Ïingdorbar Thawaiñ jong ka thaiñ na ka bynta ka jingïatylli jong ki bad na ka bynta ban thaw ïa ki mat treikam kiba ïahap bad ki jingangnud jong ka thaiñ – kiba noh synñiang shi kat dei sha ka roi ka kiew kaba kynthup lang ïa baroh.
Na ka liang u Birla, u la ban jur halor ka jingdonkam ban kyntiew ïa ka roi ka par ha ka thaiñ, ka jingroi jong ki karkhana bad ka jingpyndonkam ïa ka teknoloji lem bad ka ‘Artificial Intelligence’ ban pynkhlaiñ ïa ka jinglong khuid bad ka jingkitkhlieh ha ka synshar-khadar.
Ha kajuh ka por, u la ïaroh ba kiba bun ki Ïingdorbar Thawaiñ ha ka Thaiñ Shatei Lam Mihngi kiba la sdang ïa ka jingpyntreikam kaba khlem pyndonkam kot, kiba ïasam ïa ki rukom treikam kiba bha tam, bad kiba la pyntikna ïa ka jingïaid beit ïaid ryntih ha ka jingpynïaid Dorbar.
Haba mihkhmat ïa ka Ïingdorbar Thawaiñ ka Jylla (Meghalaya), u Thomas A. Sangma bad Limison D. Sangma ki la ïashim bynta shitrhem ha ki jingïamir jingmut jong ka jingïalang, da kaba pynleit jingmut ban pynkhlaiñ ïa ki shlem treikam ka synshar-paidbah, ka jingïatreilang hapdeng ki Ïingdorbar Thawaiñ, bad ka jingïakylliang ïa ki rukom treikam kiba bha tam hapdeng ki Jylla ka thaiñ.
Ha ka jingkren jong u, u Lamphang u la ong ba ka ‘Legislature’ kam dei tang ka kynhun thaw aiñ, hynrei ka dei kaba saiñdur ïa ka mat treikam ka ri ne ka ‘National Policy’. U Lamphang u la ong, “Lyngba ka jingpynlong aiñ ïa ki aiñ kiba thmu ban wanrah jingkylla bad kiba ïohi jngai, ka ‘Legislature’ ka la pynwandur ïa ka phang pdeng na ka bynta ka jingkiew ka ïoh ka kot, ka jingïaryngkat ha ka imlang-sahlang, ka jingïada ïa ka mariang bad ka jingkiew shaphrang ha ka teknoloji. Dei lyngba ki aiñ kiba skhem ba ngi lah ban pynkylla ïa ki jingangnud sha ki kam bad ïa ka jingthmu sha ka jingshisha.”
U la ong ruh ba ka kam kaba kongsan jong ka Ïingdorbar Thawaiñ ka long ban pyntikna ba ka synshar-khadar kan long kaba don ka jingkitkhlieh, kaba shai bad kaba pynleit jingmut ha ki paidbah. Lyngba ki jingkylli, ki jingïakren, bad ki jingpyrkhat jong ki Komiti, ki ‘Legislature’ ki pynlong ïa ka ‘Executive’ ban shim ka jingkitkhlieh na bynta ka jingpyntreikam ïa ki mat treikam bad ki prokram.
Ka jingïalang ba 22 ka CPA India Region Zone-III Conference kaba man u snem kan kut ha ka 13 tarik u Naiwieng, 2025, da ki jingïalang kiba la aiti ban kyntiew ïa ka jingïatreilang kaba kham khraw bad ban pynkhlaiñ ïa ka synshar paidbah ha ka Thaiñ Shatei Lam Mihngi.
