Shillong, Ïaïong 16
U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma ha ka sngi Palei, ula pynbna ba ka jingïalang ka Kynhun Myntri kala ai jingmynjur ïa ka Meghalaya Official Language Ordinance, 2026, ka ban pynkut noh ïa ka Meghalaya State Language Act, 2005, ban pynlong ïa ka ktien Khasi bad Garo kum ka Official Language ka Jylla nalor ka ktien English.
“Ka Kynhun Myntri kala shim ïa ka rai ban sah kynmaw bad kaba kongsan da kaba mynjur ïa ka Meghalaya Official Languages Ordinance 2026, ka ban pynkut noh ïa ka Meghalaya State Language Act 2005, ka ban nang pynbha ïa ka jingtreikam baroh bad kumjuh ruh ki lad ki ban plie khamtam ïa ki samla jong ka Jylla jong ngi bad kan ïarap ha ka ban kyntiew ïa ka ktien ka thylliej jong ngi,” ong u Conrad hadien ba dep pynïaid ïa ka jingïalang ka Kynhun Myntri.
“Hapoh kane ka Meghalaya Official Languages Ordinance 2026 kaba thymmai, ka mat ba kongsan hi ka long ba nangne shakhmat nalor ka ktien English, ka ktien Khasi bad Garo ruh kin long noh ki Official Language jong ka Jylla,” u la bynrap.
Katkum ka jingong jong u, kane ka sienjam kan nang pynïar ïa ka jingpyndonkam ïa kine ki ar tylli ki ktien ha ka jingpynïaid kam ka Sorkar bad ka synshar khadar.
“Da kane ka rai kaba kongsan bad ka ban sah kynmaw, kan pynsted ha kaban pyndonkam ïa ka ktien Khasi bad Garo ha kiba bun ki shithi bad ki jingthoh ba phah ka Sorkar bad ruh ha ki por ban wan,” ong u Conrad.
U Myntri Rangbah u la pyntip ba ha kine ki khyndiat por ban wan, yn sa wanrah ruh ïa ka jingpynkylla ïa ki aiñ kiba ïahap bad kane, kum ka Meghalaya State Legislature (Continuation of the English Language) Act, 1980.
“Shisien ba la pynkylla, kan ailad ïa ki nongthaw aiñ jong ngi ba kin kren bad ïatai ha ka ktien Khasi bad Garo nalor ka English ha ki Dorbar jong ka ïingdorbar thawaiñ,” u la ong.
U Conrad u la ong ba kane ka rai kan treikam ruh na ka bynta ki eksamin (competitive examination). “Kane ka rai kan plie lynti ruh ha ka ban pynlong ïa ki eksamin bapher bapher ha ka ktien lajong jong ngi-ka ktien Khasi bad Garo nalor ka English.”
“Kane, hooid kan ym jia mar mar. Ka jingpynkhreh ïa ki jingdonkam baroh kan shimpor. Kin don ki rai kiba suk ban pyntreikam mardor hynrei ki don ruh ki rai kiba donkam ïa ki jingpynkhreh, ki briew kiba hap thung bad ki jingtei kiba donkam, ki rules ba hap thaw. Hynrei kumba nga ong, kane ka rai mynta ka sngi kan ailad ïa kine kiei kiei baroh ba ki don,” u la pynpaw.
U Myntri Rangbah u la pynïasoh ïa kane ka Ordinance bad ka jingdawa bala slem bha jong ka Sorkar ban ai jingithuh ïa ka ktien Khasi bad Garo ha ka Eighth Schedule.
“Ngi la leh ruh ïa kane namar ka resolution ban kynthup ïa ka ktien Khasi bad Garo ha ka Eighth Scheduled la shim da ka ïingdorbar thawaiñ bad ka Sorkar ka sngew ba katba ngi dang dawa ïa ka Eighth Scheduled, ka long kaba kongsan ba hapoh ka Jylla jong ngi hi, ngi dei ban shim ïa ki sienjam kiba donkam ban pynlong ïa ka ktien Khasi bad Garo kum ka ktien ba pyndonkam ka Sorkar ne Official,” u la ong.
“Kane kan dei ruh ka khubor ban phah sha ka Sorkar India bad sha ka Parliament bad kan nang plie lynti shuh shuh ïa ngi ba ngin nang khmih lynti ba ka ktien Khasi bad Garo kan shah kynthup noh ha ka Eighth Schedule. Kumta, kane ka dei kawei ka sienjam ba kongsan ba ngin kynjoh ïa ka thong,” ong u Conrad.
Halor ka jingpyndonkam, u Conrad u pynshai ba ka English hi kan ïai long ka ktien pynïasoh lang. “Ka jingpynbna ha ka gazette bad ki hukum kiba mih na ka Sorkar Meghalaya kan dei noh ha ka English, Garo bad Khasi, kumta yn pyndonkam noh ïa baroh lai tylli ki ktien,” u la ong.