Shillong, Ïaïong 22
U Myntri ka Tnad Pule Puthi ka Jylla u Bah Lahkmen Rymbui u la thoh sha u Myntri ka Tnad Pule Puthi ka Sorkar Pdeng ban kyrpad pynrung ïa ka ktien Khasi bad Garo ha ka thup ktien jong ka Central Board of School Education (CBSE) da kaba pynpaw ba ki khynnah pule ha ka Jylla Meghalaya ki duhnong lyngba ka mat treikam ‘Three-Language’ ba thymmai jong ka ‘Board’ kaba naduh 2026-27.
“Dang shen, ka CBSE ka la bthah ïa ki lai tylli ki ktien kum ka R1, R2 bad R3 bad ki thup jong ki ktien ha ka CBSE, ka ktien Khasi bad Garo kam don ha ka thup, kumta ka long kaba eh shibun ïa ki khynnah pule ka Jylla Meghalaya namar ka ktien Khasi bad Garo kam shah kynthup ha ki 44 tylli ki ktien jong ka CBSE,” la ong u Bah Rymbui sha ki nongthoh khubor ha ka Sngi Balang.
U la ong ba ïa ka ktien Khasi bad Garo mynta la ai ha ki skul CBSE tang haduh ka klas VIII, kumba la bthah da ka RTE bad ka National Education Policy na ka bynta ban hikai ïa ka ktien lajong ha ki kyrdan ‘Elementary Level’, hynrei hapoh ka polisi thymmai jong ka CBSE, lai tylli ki ktien kin long kiba kongsan naduh ka klas VI kaba sdang naduh u snem 2026-27 bad ki ‘Board Exam’ ha baroh lai ha ka klas X naduh u snem 2031.
“Ka jingeh ka long, kaei ka ktien kaba kin shim bad ïa ka eksam yn pynlong ha ka R1, R2 bad R3 kumta kan buh jingeh ïa ki khynnah pule ka Meghalaya kiba pule ha ki skul kiba la ïoh jingithuh da ka CBSE kum ka JNV, KV bad kiwei-kiwei ki jaka pule shimet,” u la ong.
U Bah Rymbui u la ong ba ki don khyndai tylli ki skul jong ki riew shimet kiba pynïasoh bad ka CBSE ha ka Jylla, nalor ka Jawahar Navodaya Vidyalayas, Kendriya Vidyalayas bad artylli ki Eklavya Model Residential Schools kiba la treikam ha Pahamsyiem bad Samanda. Kin don sa 36 tylli ki EMRS kiba dang dei ki ban ïaid shakhmat.
U Bah Rymbui u la ong ba man la u snem palat 2000 ngut ki samla pule ki mih ban ïaleh ha ki eksam CBSE, bad pynpaw ba u la rah mardor ïa kane ka mat bad ka CBSE hadien ba ka la pynmih ïa ka jingpynbna.
U la ong, hadien ba la mih ka jingpynbna jong ka CBSE, u la leit ban ïakynduh ïa u Chairman ka CBSE bad pynsngewthuh ïa u ba lada kam don ka ktien Khasi bad Garo ha ka thup jong ka (Scheme of Language) CBSE, ki khynnah pule ka Meghalaya kin mad ïa ka jingeh kaba khraw, ha kaba u la pynpaw ruh ba ka kynhun Myntri ha ka 16 tarik u Ïaïong ka la rai ban pynlong ïa ka ktien Khasi bad Garo ba kin long noh ki ktien ba lah ban pyndonkam ha ki ophis Sorkar.
“Nga la phah da ka jingthoh sha u Myntri ka tnad Pule Puthi, nga la ïakynduh ïa u Chairman ka CBSE bad ngan bteng ban shimkhia ïa kane ka mat bad nga ngeit skhem ba ha ki por ban wan ka Sorkar India, ka NCERT kan sa pynkhreh ïa ki kot bad ka CBSE kan ïoh ban wanrah ïa ka ktien Khasi bad Garo,” la ong u Bah Rymbui.
U la ong, kumba long mynta, lada ym don ïa kino-kino ki kot ki sla, u la ai jingmut balei bym pyndonkam noh da ki riewstad jong ka MBOSE halor kane, ha kaba ïadei bad ka ktien Khasi bad Garo khnang ba ki khynnah pule kin ïoh jingmyntoi.
U Bah Rymbui ula ong, ba ka jingkynthup kan thaw ïa ki lad ban ïohkam ïohjam bad ban pynkhlaiñ ïa ka jingdawa pynrung noh ïa ka ktien ha ka Eighth Schedule, “Lada ïa ka ktien Khasi bad Garo la ai jinghikai ha kine ki skul, kan plie ïa ki lad ki lynti jong ka jingïohkam ha ki skul ki bapher-bapher.”
“Ngi lah ban pynngeit ïa ka Sorkar Pdeng ka ban pynsngew katkum ka Resolution jong ka Sorkar Meghalaya ban kynthup ïa ktien Khasi bad Garo ha ka Eighth Schedule jong ka Riti Synshar ka ri India”.
U la pynpaw ba u don ïa ka jingkyrmen kaba skhem ba yn sa lah ban pynkohnguh ïa ka Sorkar Pdeng bad ka CBSE ha ki por ban wan, ba ïa ka ktien Khasi bad Garo yn sa hikai ha ki skul kiba la pynïasoh bad ka CBSE