Shillong, Ïaïong 29
Ka Sorkar Meghalaya ka dang wad ïa ki lad ki lynti ban wanrah jingkylla ha ka ‘Medical Bond Policy’ ban pyntikna ïa ka jingwanphai biang jong ki doktor ban shakri ha ka Jylla, namar ka jingmad jingeh kaba jur ha ka liang ka jingduna ki doktor ba la pyntbit kyrpang, khamtam ha ki jaka nongkyndong.
Haba pyntip ïa kane ha ka Sngi Balang, u Myntri ka tnad ka koit ka khiah, u Bah Wailadmiki Shylla u la ïathuh ha ki nongthoh khubor ba ka Jylla ka ju phah ïa ki samla pule na bynta ka MBBS man la u snem, hynrei bun na ki, kim ju wanphai shuh ban trei sha ka Jylla, khamtam ha ki shnong ki thaw.
“Nga la shong jingïalang ruh bad u Myntri Rangbah ka Jylla lem bad ka kynhun jong ngi na ka tnad pule-puthi jong ka koit ka khiah ba ngi dang wad bniah lada ngi lah ban wanrah ïa ka jingkylla ha ka ‘Bond Policy’ – namar bun na kiei kiba ngi lap ba khlem pep man u snem, ngi ju phah ïa ki doktor jong ngi, hynrei kiba bun na ki kim ju wanphai shuh (ban shakri ha ka Jylla) khamtam haba ïadei bad ka jingbynshet kam ha ki jaka nongkyndong,” u la ong.
“Dei na kata ka daw, ngi pyrshang ban wanrah ïa ka jingkylla ha ka ‘Bond Policy’ ha kaba ki samla pule jong ngi kiba dang pule MBBS hadien ba ki la pyndep ïa ka jingpule jong ki, kin wan ban trei ha ka Jylla,” u la ong.
Na ka liang u Myntri u la kdew ïa ka jingnang kiew ha ka jingpule doktor, da kaba pynpaw ruh ba ka Shillong Medical College ka la sdang ïa ‘Batch’ banyngkong jong ka MBBS mynta u snem.
“Kumba long mynta, phi lah ban ïohi ba khamtam mynta u snem, ngi la lah ban sdang ïa ka ‘Batch’ banyngkong jong ki doktor ha Shillong Medical College. Kata ka mut ka jingpule doktor ka la nang kiew,” u la ong.
U la bynrap ruh ba ka Sorkar ka la kyntiew kyrdan ïa ki jaka pule nos (Nursing School) sha ki kolej ban pynbun ïa ki lad ki kabu.
“Mynta ngi pyrshang ban pynkylla ïa kiba bun ki jaka pule nos jong ngi sha ki kolej khnang ba ki lah ban ïoh kham bun ki lad ki lynti,” u la ong.
Ban weng ïa ka jingduna ha ka jingdon jong ki doktor kiba la pyntbit kyrpang ha ki jaka nongkyndong, ka tnad ka la phah ïa ki doktor na ka bynta ki jingpule ha ka samoi kaba lyngkot.
“Lait na kata, ngi pyrshang ban wanrah, namar ka jingduna ki doktor kiba la pyntbit kyrpang ha ki jaka nongkyndong, dei na kata ka daw ba ngi phah ïa ki na bynta ki jingpule ha ka samoi kaba lyngkot,” ong u Bah Wailad.
U Bah Wailad u la ong ba ka Meghalaya ka mang 8% na ka Mang Tyngka baroh sha ka koit ka khiah – kaba heh tam napdeng ki Jylla. “Mynta lada phi ïohi ïa ka jingtreikam, ka sienjam bad ka jingkyrshan kaba ka Sorkar ka ai bad lada phi peit, ka Meghalaya ka ai 8% na ka Mang Tyngka baroh sha ka tnad ka koit ka khiah, kaba long kaba heh tam ha ka ri mynta,” u la ong.
U la bynrap ba ka jingpynlut ‘Per-Capita’ ha ka liang ka koit ka khiah ha ka Jylla ka long ar shah ïa ka jingpynlut ha ka ri baroh kawei.
“Ka jingpynlut na ka bynta uwei u briew ha ka shisnem ha India la kumno-kumno ka long T. 3500, hynrei ha Meghalaya, ngi pynlut palat T. 7,000 na ka bynta uwei u briew,” la ong u Bah Wailad.
“Kata ka pyni ïa ka jingbuh hakhmat jong ngi bad ka jingkyntiew kaba ngi ai, hynrei khlem pep, tang ka jingai pisa kam pat biang namarba ngi donkam ban don ka jingthmu, ngi donkam ban don ka saiñdur bad kumba baroh phi tip, ka tnad ka koit ka khiah ka dei ka tnad kaba heh bha,” u la ong.
U Myntri u la kubur halor ka jingdon jong kiba bun jait ki jingeh ha ka tnad.
“Ki jingpyrshang jong ngi khlem pep kumba nga ong, ki don shibun ki jingeh bad ki don shibun ki mat, bad nalor kine, ka don ka jingeh haba ïadei bad ki jingtei, ka don ka jingeh jong ki nongtrei, ka jingeh jong ki tiar ki tar bad kiwei-kiwei, ka don ka jingeh jong ka jingshah peit beiñ bad ki don ki jingeh ha kaba ki briew kim wan ban leh ïa ka ‘Check-Up’ ha ka por kaba biang. Kumta ki don bun ki jingeh,” u la ong.
Watla katta ruh, u la pynskhem ba ka Jylla ka ïaid ha ka lynti kaba dei.
“Kaei kaba nga lah ban ong ka long ba ngi don ha ka lynti kaba dei bad ha ryngkat ka jingkyrshan (baroh) kaba ngi ïoh na ka Sorkar, nga kyrmen shisha ba ki kam kin sa nang manbha,” u la ong.
Haba phai pat sha ki ‘Rehabilitation Centre’ na bynta kiba kyrni ha ka jingdih drok, u Bah Wailad u la ong ba ka jingtrei ka la sdang ha katto-katne ki distrik katba kiwei pat ki ïakynduh jingeh ha ka liang ka jaka bad ki jingtei.
