Babu Kular Khongjirem
Katba ngi ki paidbah ba bun balang ngi nang khmih lynti ba kito ki nongïalam kiba bat ïa ka bor synshar ha KHADC (EC ba synshar ha KHADC)) kin ïalam noh ïa ki paidbah ban ker kut ïa ka ïing Sorkar ba heh (Main Secretariat) kumba ki la dep pynbna man la ki jingïalang paidbah (every public meeting), kyndit kyndit pynban ki paidbah bad ki khun ki hajar ka Hima Sohra ki la ïa kiew lang pynban khrui rui-rui ban ker kut kylla pynban ïa ka KHADC ban dawa ïa la ka Hok ka Riti ban pynïoh biang bad pynskhem noh ïa u Syiem uba ki la thung bad pyndep lut ïa ka rukom leh niam leh rukom shwa ba un shimti ïa ka khet Syiem ba pura katkum ka riti ka dustur, ka niam ka rukom kiba ki la leh ha kane ka juk mynta bad kaba kim ju leh shuh mynta la kumba shi pateng ne ar pateng bynriew eiei mynta.
Namar ba ka la nangjan nangjan ka ilekshon MP shiteng samoi na Shillong, lada kum kynthah eh, ka lah ban ktah ïa ka burom ka ijot jong ki nongïalam ne ka seng ba ki don (la ka dei kano kano seng kampher). Ynnai da ïatai bniah ruh (deep analysis) ïa ki daw balei u Dy. Chief Minister(Jaiñtia Hills) u la kop lypa ba ka NPP ka la ïoh lypa 60 haduh 70 percent ki vote na ki 7 tylli ki Assembly Constituency na Jaiñtia Hills ha kane ka ilekshon MP shiteng samoi ka ban sa long shen na Shillong Parliamentary Constituency. Kata ka mut, kiwei kiwei ki seng kum ka VPP, Congress, BJP ne UDP, etc kin lah ban ïa ïoh ban ïa sam sa tang kumba 40 ne 30 percent ki vote na Jaiñtia Hills. Katei ka jingkren utei u Dy Chief Minister (Jaiñtia Hills) ka la mih hadien ba u la shah ñiew beiñ ha uwei u nongïalam rangbah jong kawei ka seng ba katto katne ki MLA na Jaiñtia Hills ki dang dei tang kum ki khynnah rit (watla ki long Minister) bad ba donkam ban hikai skul biang ïa ki.
Ynnai ïatai ruh kaei pat ka ban ktah ïa ki paidbah ha ri Khasi na ka daw jong ka kam Syiem ka Hima Sohra. Ki paidbah bastad ki kham stad bha ban bishar hi da lade ïa lade shimet shimet ïa kaba dei ne kaba lait, kaba hok ne kaba pap, tangba, ka Hok bad ka jingshisha hi kan ïeng ha ka kut (right will prevail in the end).
Hynrei, tang khyndiat tiak, shu kwah ban ïa pyni lem, bad kata ka long ba kane ka EC ha KHADC kam kwah da lei lei ruh em ban pynskhem ne ai sanad ïa une u Syiem ba la pynkup bor da ki khun ki hajar jong ka Hima Sohra kumba paw lyngba ki lad pathai khubor, hynrei ki kwah ban pynïaleh da ka ilekshon namar ba dang don sa uwei pat na ka jait Syiem Sohra uba kwah ban long Syiem ha ka Hima Sohra bad uba shong ba sah mynta sha Mairang. Katto katne ki Bakhraw ne katto katne na ki ‘riew rangbah ka thaiñ Sohra ki la ïa phla shai kdar ha ki lad pathai khubor ba uta uwei pat uba kwah long Syiem (u lah ban long u kyrtong Syiem jong ka EC), um shong satia ha shnong Sohra hynrei uba la shong la sah sha shnong Mairang. Tip u dang don vote (EPIC) ne em ha Sohra. Lada um don EPIC (vote) ha shnong Sohra, um lah ruh ban thep vote ha Hima Sohra. Bad lada um ïoh thep vote (voter) um don hok hi ruh (not eligible) ban long u kyrtong Syiem ha Hima Sohra. Tang kiba dei hok ki nongthep vote (voters) ki lah ban ïa leh (contest) ïa ka ilekshon ha kata ka jaka, ka raid ne ka Hima. Lada kim don vote, kim lah satia ban ïakhun na kata ka raid ne ka Hima (lada ki pynlong ilekshon) namar baroh ki khmat shynrang ka hima Sohra (kumba long lem ki hima, ki raid bad Ilaka baroh) ki dei ban jied ïa u Syiem jong ki da ka ballot (ym dei da u bullet).
Ka jingkyntu ïa ka EC ka KHADC ka long ba ka dei ban pynsted noh wut wut ïa kata ka jingpynkhreh ïa kata ka jingkwah pynïaleh ilekshon jong ki khnang ba ki paidbah ba bun balang kin ïa shai noh mano ba jop bad mano ba liem ha kata ka Thma (election). Ki nongïalam jong ka Hima Sohra ruh ki la dei ban pynkhreh bha jai ïoh ki shah pynliem ei ha uta u Syiem uban wan ïakhun naduh shnong Mairang (na ka Hima ba donnam u Tirot Sing Syiem). Lada pynslem ïa kane, ka lah ban ktah pynban shi katdei eh ïa ka ilekshon MP shiteng samoi ka ban sa long shen na Shillong seat ym tang na ri Jaiñtia hynrei sa sha u Khasi u Pnar, u Bhoi ne u War, uba dei u paid Khasi ba ïar.
