Shillong, Jymmang 12
U Chief Electoral Officer (CEO) ka Jylla, u Dr. B.D.R. Tiwari ha ka Sngi Ba-ar u la ong ba ka Jylla Meghalaya ka la pynkhreh ban sdang noh ïa ka Special Intensive Revision (SIR) haba ïadei bad ka thup kyrteng ki nongthep ‘vote’ bad kan sdang ïa kane ka kam shisien ba ka Election Commission of India (ECI) ka mih shakhmat bad ka jingpynbna halor kane.
“Ha kano-kano ka por lada la pynmih ïa ka jingpynbna na bynta ka Meghalaya da ka ECI, ngin ïaid shakhmat bad kane,” la ong u Tiwari haba kren sha ki nongthoh khubor.
“Baroh ka shong ha ka ECI,” u la ong.
Ka SIR ka long kaba donkam, ka jingpynshisha kaba pura ïa ka thup kyrteng ki nongthep ‘vote’ bad la dep ban leh ïa kane ha Bihar bad ha 12 tylli kiwei pat ki Jylla, u la kdew.
Haba batai ïa ka rukom treikam, u Tiwari u la ong ba ka snem ot kyrteng ïa ki nongshong shnong hapoh ka ‘Indian Citizenship Act’ kan treikam.
“Kaba nyngkong eh ka dei ka 1 tarik u Naitung, 1987. Kino-kino kiba la kha ha India hashuwa kata, ki la dei lypa ki nongshong shnong ka India naduh ba dang kha,” u la ong.
Naba ka SIR ba khatduh jong ka Meghalaya ka dei naduh u snem 2005, yn pyndonkam ïa ka thup kyrteng ki nongthep ‘vote’ jong u bnai Nohprah, 2004 kum ka ‘Reference Point’.
“Ka kyrteng jongno-jongno kaba don hangta, ka long ka jinghiar pateng jong ki,” la batai u Tiwari.
U la ong ba baroh ar – ki nongthep ‘vote’ kiba la don lypa bad kiba dang aplai thymmai kiba la palat 18 snem shaneng kin hap ban pynskhem ïa ka jinghiar pateng jong ki.
“Ki kmie ki kpa ne ki kmie-ieid pa-ieid ki dei ban long ki nongthep ‘vote’. Ki hap ban pyni ïa ki rekod jong ki kmie ki kpa, ki kmie-ieid kpa-ieid ha ryngkat bad ka jingpynshisha ïa ka snap jong ki,” u la ong.
Ka ECI ka la dep ban pynbna lypa ïa ka thup kyrteng jong ki kot ki sla ba lah ban pdiang ïa ka jingithuh.
“Ka Meghalaya ruh ka la pynkhreh na ka bynta ka SIR katkum ka jingpynbeit por ban pynbna da ka ECI,” la ong u Tiwari.
Da kaba khot ïa kane kum ka jingpynïaid kam na ka por sha ka por, u la bynrap, “Ka SIR ka long kaba donkam. La ïaid shakhmat bad kane ha ki katto-katne ki Jylla. Kane kam dei ka sien ka banyngkong; ka la jia katto-katne sien ha ka ri.”
Halor ka jingpynkhreh, u Tiwari u la ong ba ki tnad treikam ilekshon ba pura ki la biang nadong-shadong.
“Ki BLO, ki ‘Supervisor’, ki ERO, ki ARO, baroh ki nongtrei ilekshon ki la don lypa. Kano-kano ka jingdonkam nongtrei kaba i-donkam, na ka liang ka tnad ilekshon, ngi long kiba la khreh,” u la ong.
Hynrei u la pynpaw ka jingsngewkhia halor ka jingslem ban thung jong ki seng saiñ pyrthei ka Jylla ïa ki Booth Level Agent (BLA).
“Ngi ïai kyrpad ïa ki seng saiñ pyrthei ban thung ïa ki BLA, hynrei imat kata ka jingpynïaid kam da long kaba shimkhia than,” u la ong.
“Ka pyni ïa ka jingshaniah jong ki ha ki nongtrei ilekshon jong ka Jylla. Hashuwa ruh, kim shym la don kano-kano ka jingujor ha kaba ïadei bad ki tnad treikam ka ilekshon,” u la ong.
“Ngi la leh ïa ka ‘Table-Top’ bad ngi lap ba kumba 80% ki kyrteng la pynshisha ha ka Jylla. Kata ka long kaba bha ha kaba ïadei bad ka Jylla jong ngi,” la ong u Tiwari.
Da kaba weng noh ïa ki jingsngewkhia jong ka jingshah liang, u la ong, “Ngam lah ban kren eiei halor kata hynrei ym shym la pynshisha ïa kum kine ki jingujor. Baroh kiei-kiei ki jia ha ka rukom kaba shai bha, kaba laitluid bad kaba hok ha kylleng ka ri. Ngi ngeit skhem bha ba kan long katkum ka aiñ.”
U Tiwari u la bynrap ba ka jingpynbna ïa ka SIR kan bud ïa ka khanasamari kaba dang ïaid shakhmat.