Shillong, Jymmang 15
Haba pynskhem ïa ka jingpynkhreh kaba pura, u Chief Electoral Officer (CEO) ka Meghalaya, u Dr. B.D.R. Tiwari ha ka Sngi Thohdieng u la ong ba ka Jylla ka la “pynkhreh pura” ban ïaid shakhmat bad ka Special Intensive Revision (SIR) jong ka thup kyrteng ki nongthep ‘vote’ hapoh ka kylla kaba lai kaba la pynbna da ka Election Commission of India (ECI).
“Ka Meghalaya ka la pynkhreh na ka bynta ka SIR ha ka Jylla katkum ka por ba la buh da ka ECI,” ong u Dr. Tiwari hadien ba pynïaid ïa ka jingïalang bad baroh ki seng saiñ pyrthei.
“Ka Election Commission of India ka la pynbna ïa kylla kaba lai jong ka Special Intensive Revision (SIR) na ka bynta ki Jylla bad ki UT kiba dang sah jong ka ri bad katkum kane, ïa ka Meghalaya ruh, la kynthup lang ha kane ka kylla jong ka SIR,” u la ong.
Ïa ka tarik ba la buh na ka bynta kane ka kam la pynbeit ha ka 1 tarik Risaw, 2026, na ka bynta ka Meghalaya, Karnataka, Maharashtra, Jharkhand bad Delhi.
Haba batai bniah ïa ka por, u Dr. Tiwari u la ong ba ka jingpynkhreh na bynta ka jingai jinghikai bad ka jingshon kan long naduh ka 20 haduh 29 tarik Jylliew, bud sa ka jingleit jngoh ïa ki ïing ki sem da ki Booth Level Officer naduh ka 30 tarik Jylliew haduh ka 29 tarik Naitung. Ïa ka jingpynbeit ryntih ïa ki jaka thep ‘vote’ ruh yn pyndep hapoh ka 29 tarik Naitung.
“Ïa ka ‘Draft Electoral Roll’ yn sa pynmih ha ka 5 tarik u Nailar. Ka por ban thep ïa ki jingkam bad ki jingthmu kan long naduh ka 5 tarik u Nailar haduh ka 4 tarik u Nailur, katba ka bynta ban pynbna bad ban pyndam ïa ki jingkam kan bteng haduh ka 3 tarik Risaw. Ïa ka thup kyrteng ba khatduh ki nongthep ‘vote’ la pynbeit ban pynmih ha ka 7 tarik Risaw,” u la ong.
U Dr. Tiwari u la ong ba la dep ruh ban pynshai sha ki seng saiñ pyrthei halor kane ka rukom treikam.
“Ngi la don ïa ka jingïakren bad jingïakynduh ha ka sien kaba nyngkong bad baroh ki seng saiñ pyrthei jong ka Jylla. Ïa ka por bad ki rukom treikam ba donkam jong ka SIR la dep ban batai lyngkot bad baroh ki jingkylli bad ki jingsngewkhia ba la pynpaw da ki seng saiñ pyrthei, ïa kine ruh la dep ban pynbeit,” u la ong.
U la pan ïa ka jingïatreilang jong ki ha ka ban thung ïa ki Booth Level Agent.
“Ngi la kyrpad ïa ki ban thung ïa ki Booth Level Agent (BLA) na ka liang jong ki. Ngi khmih lynti ïa kaei-kaei kaba bha na ki seng saiñ pyrthei namarba ki BLA ruh ki dei ki nongshim bynta kiba kongsan bha ha ki kyrdan ba sha trai ban trei ha ki jaka thep ‘vote’ ryngkat ki BLO ban pynneh ïa ka jingkhuid-jingsuba,” u la ong.
“Ngi shimkhia pura ban pynlong ïa kane ka jingtreikam jong ka SIR baroh kawei kaba shai, kaba laitluid, ka bym shah liang bad ban pynlong ïa ka thup kyrteng ki nongthep ‘vote’ jong ngi kaba koit ba khiah bad kaba khlem jingbakla,” la pynskhem u Dr. Tiwari. Halor ki kot ki sla, u la batai ïa 4 jait ki nongthep ‘vote’.
“Ha ka bynta jong ka jinglum jingkheiñ, ka jinglum thup jong ka jingpynrung kyrteng ïa ki ïing ki sem, yn ym donkam shuh ïa ki kot ki sla hynrei ki don 4 jait ka thup kyteng ki nongthep ‘vote’ – kiba la pynrung kyrteng ha ka thup kyrteng ki nongthep ‘vote’ jong u snem 2005, kum kine ki nongthep ‘vote’ ki donkam ban ai tang ïa ka bynta kaba ïadei jong uta u snem jong ka thup kyrteng ki nongthep ‘vote’ ryngkat bad ka ‘Enumeration Form’,” u la ong.
“Kawei pat ka kyrdan ka long ba ïa kito ki bym shym la lap kyrteng ha ka thup kyrteng ki nongthep ‘vote’ jong u snem 2005 bad kiba la kha ha India shuwa ka 1 tarik Naitung, 1987, kum kine ki nongthep ‘vote’, ki hap ban ‘upload’ bad pynpoi ïa ki kot ki sla jong ki ryngkat bad ka ‘Enumeration Form’. Ki don 11 tylli ki kot ki sla lajong, ka thup kyrteng ïa kaba la pynbiang da ka ECI,” u la bynrap.
Na ka bynta kito kiba kha hapdeng ka 1 tarik u Naitung, 1987 bad ka 2 tarik u Nohprah, 2004, “kiba ym shym la pynrung kyrteng ïa ka kmie bad u kpa jong ki ha ka thup kyrteng ki nongthep ‘vote’, kum kine ki nongjied ki hap ban ‘Upload’ katto-katne ki kot ki sla jong lajong bad ki kot ki sla jong ka kmie ne u kpa jong ki ryngkat bad ka ‘Enumeration Form’.”
Ka kyrdan kaba saw ka kynthup ïa ki nongjied “kiba la kha hadien u Nohprah, 2004 bad kiba ka kyrteng jong ka kmie bad u kpa jong ki kam shym la paw ha ka thup kyrteng ki nongthep ‘vote’ jong uta u snem, kum kine ki nongjied ki dei ban ‘Upload’ bad aiti ïa ka kot ki sla lajong, ki kot jong ka kmie, bad ki kot jong u kpa ryngkat bad ka ‘Enumeration Form’,” ong u Dr. Tiwari bad bynrap ba ka jingpynkhreh ban shna map ka dang ïaid shakhmat.
“Baroh ki thup kyrteng jong ki nongthep ‘vote’ la ‘Upload’ bad ki la don na ka bynta ki paidbah kumba long ha ka 1 tarik u Kyllalyngkot, 2005 bad ka jingpynkhreh ïa ka ‘map’ haba ïanujor bad ka thup kyrteng kaba la pynthymmai mynta kaba la rah ryngkat bad kaba mynshuwa bad palat 68% ka jingpynkhreh lyngba ka ‘map’ la dep ban pyndep ha ka Jylla. Kumba 16.14 lak ngut ki nongthep ‘vote’ na ki 23.44 lak ngut la dep ban leh ïa ka ‘mapping’ bad ka SIR kaba mynshuwa,” u la ong.