Hiar ka jingdon jong ki khynnah kiba ïoh ka pang swai, katkum ka jingkheiñ ka HFHS-6

Shillong, Jymmang 31 Ka Jylla Meghalaya ka la ïoh ïa ka jingkiew kaba ai mynsiem ha ka jingïoh ki khynnah ïa ka bam kaba tei met, ha kaba ka National Family Health Survey (NFHS-6) kaba...

Shillong, Jymmang 31

Ka Jylla Meghalaya ka la ïoh ïa ka jingkiew kaba ai mynsiem ha ka jingïoh ki khynnah ïa ka bam kaba tei met, ha kaba ka National Family Health Survey (NFHS-6) kaba dang shen ka la pyni ïa ka jinghiar ka pang swai hapdeng ki khynnah kiba hapoh san snem na ka 46.5 percent ha ka NFHS-5 sha ka 36.8 percent ha ka NFHS-6. Ka jingkiew ka pyni ïa ki sienjam ba ïai bteng jong ka Sorkar, ki nongtrei bad ki paidbah ban pynkhlaiñ ïa ka koit ka khiah jong ki longkmie bad ki khunlung bad ka jingïoh ïa ka jingbam kaba tei met ha kylleng ka jylla.

Ka jingjurip ka pyni ruh ïa ka jingpynshlur ban ai buin, ha kaba 76.4 per cent ki khunlung ki ïoh buin hapoh shi kynta hadien ba la kha bad 97.1 per cent ki khunlung kiba hapoh hynriew bnai ki dei kiba dang buin. Kine ki jingmyntoi ki ban jur ïa ka bynta kaba kongsan ba la leh da ki nongtrei, ki nongai jingsumar bad ki paidbah ha kaba kyntiew ïa ki rukom bam kiba tei met ha ki snem ba kongsan jong ka jingim.

Ha lyndet jong kine ki jingkiew shaphrang ka don ka jingpyrshang kaba ïatreilang kaba kynthup ïa ki tnad Sorkar, ki nongtrei, ki jaka treikam ha ka thaiñ bad ki paidbah kiba ïatreilang ban weng ïa ka jingduna ka jingïoh ïa ka bam kaba tei bad ban kyntiew ïa ki jingmih na ka koit ka khiah na ka bynta ki longkmie bad ki khunlung.

Wat hapdeng ki jingeh kiba ïai bteng kum ka jingjngai ka jaka sah, ki jaka kiba jynjar bad ka jingduna ka jinglah ban ïoh ïa ki lad jingsumar ha ki jaka ba jngai, ka Meghalaya ka la nang pynkhlaiñ ïa ka kam ai jingbam jong ka lyngba ki prokram ba ïadei bad ki bynta bapher bapher bad ki jingïarap ba la pynshong nongrim ha ka imlang sahlang. Ki nongtrei, ki nongtrei ba la pynskhem na ka bynta ka koit ka khiah ha ka imlang sahlang (ASHA), ki Accredited Social Health Activists (ASHA), ki nongtrei Anganwadi bad ki Auxiliary Nurse Midwive (ANM), ki la don ka bynta kaba kongsan ha kane ka sienjam, kiba long kum ka jingpynïasoh kaba kongsan hapdeng ki jingai jingshakri jong ka Sorkar bad ki paidbah.

Ka jylla ka la pynkhlaiñ ruh ïa ki rukom ban ithuh ïa ka jingduna bam shwa ba kan jur bha. Ki Regular Village Health and Nutrition Day (VHND) ki pynsuk ban peit bniah ïa ka jingsan bad ban lap kloi ïa ki khynnah kiba don ha ka jingma. Ki khynnah kiba la ithuh ba ki don ïa ka Severe Acute Malnutrition (SAM) bad ka Moderate Acute Malnutrition (MAM) la phah sha ki Nutrition Rehabilitation Centre ban ïoh ïa ka jingsumar bad jingkyrshan kaba biang.

La ai jingkyrshan shuh shuh lyngba ka Home-Based Newborn Care (HBNC) bad Home-Based Young Child Care (HBYC), kaba plie lad ïa ki khynnah kiba don ha ka jingma bad kiba haïing jong ki ban ïoh ïa ka jingai jingmut bad ka jingpeit bniah beit beit ha ïing.

Ki sienjam jong ki jylla kim sahkut tang ha ki jingïarap kiba peit bniah ïa ki khynnah. Da kaba ithuh ba ka jingbam kaba tei met ka sdang shwa ban kha khun, ka Meghalaya ka la pynïar ïa ki jingshakri ha ka liang ka koit ka khiah jong ki longkmie, ka kyntiew ïa ka jingpynrung kyrteng kloi hashuwa ban kha khun, ka jingpeit bniah man ka por, ka jingai dawai iron bad folic acid, ka jingdih dawai wieh, ka jingai tika bad ka jingai jingïasyllok kaba ïadei bad ka jingbam kaba tei ïa ka met. Ki skhim jong ka Sorkar kiba kyrshan ïa ki jingkha khun ha ki jaka sumar ki la ïarap shuh shuh ïa ka jingkha khun kaba kham shngaiñ bad ka jingkha khun kaba kham bha.

Ha kajuh ka por, ki Anganwadi Centre ki dang ïai bteng ban long kum ka nongrim jong ka jinglong jingman ka Meghalaya ha kaba ïadei bad ka jingbam kaba tei met, kaba ai ïa ka jingbam ban pyndap ïa ki jingduna, ka jingpeit bniah ïa ka jingheh jingsan, ka jingai jinghikai ïa ki khynnah shuwa ba kin leit skul bad ki jingshakri ba ïadei bad ka jingai jinghikai shaphang ka koit ka khiah ïa ki khynnah, ki longkmie ba armet bad ki longkmie kiba dang ai buin. Ki jingbam ba dang khluit bad ki jingbam ba la rah sha ïing ki pynkhlaiñ ïa ka jingkyrshan ïa ka jingbam kaba tei met na ka bynta ki longïing kiba kham don ha ka jingma.

Ka daw kaba kongsan ha lyndet jong ka jingkiew ha ki dak jong ka jingbam ba tei met ba la pyni ha ka NFHS-6 ka la long ka jinglong trai da ki paidbah. Ki kynhun jong ki longkmie, ki self help group, ki nongïalam shnong bad ki longïing ki la long ki nongïashim bynta ba radbah ha ka jingpeit bniah ïa ka jingkiew, ki jingpynsngewthuh bad ki rukom kyrshan ïa ki khynnah kiba don ha ka jingma. Ki longïing ki nang pyndonkam ïa ki kper ba rit bad kynthup ïa ki jingbam tynrai kiba tei met ha ki jingbam ba man ka sngi.

Napdeng ki sienjam jong ka jylla dang shen, ka Mission 1000 Days jong u Myntri Rangbah ka Jylla ka la paw kum ka sienjam ba kongsan. Da kaba pynleit jingmut ha ka por ba kongsan naduh ba kha khun haduh ka sngi kha kaba ar jong u khunlung, ka mission ka ban jur ban pynkhlaiñ ïa ka bor treikam jong ki nongtrei, ban pynkupbor ïa ki kmie, ban ai jingkyrshan ïa ka jingbam kaba tei met, ban kyntiew ïa ka jingai ïa ki jingbam ba khluit ryngkat bad ki pylleng bad ban pynthikna ïa ka jingïarap ba la thmu na ka bynta ki khynnah kiba mad ïa ka jingduna ha ka jingheh jingsan.

Katba ki jingeh ki dang don, ka jingkiew jong ka Meghalaya ka pyni ïa ka jingktah jong ka jingkut jingmut ba ïaineh jong ka Sorkar, ki rukom treikam ba khlaiñ bad ka jingïashim bynta ba radbah jong ki paidbah. Ki jingmyntoi kiba ai mynsiem kiba paw ha ka NFHS-6 ki ai ka bor kaba thymmai ha ka jingïaid lynti jong ka jylla ban pynthikna ba iwei pa iwei i khunlung i ïoh ïa ka lad ban san, ban ïoh jinghikai bad ban kiew shaphrang.