Ka jingkylla ba don jingmut kim ju donkam ïa ki skhim ba thymmai ne policy, ong u Conrad

Shillong, Jylliew 01 U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma ha ka sngi Nyngkong u la plie ïa ka Early Childhood Development (ECD) Implementation Science Workshop ba lai sngi ha Vivanta, Shillong, kaba wanrah...

Shillong, Jylliew 01

U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma ha ka sngi Nyngkong u la plie ïa ka Early Childhood Development (ECD) Implementation Science Workshop ba lai sngi ha Vivanta, Shillong, kaba wanrah lang ïa ki nongthaw policy, ki nongai jingsumar ïa ka heh ka san ki khunlung khynnah, ki stad ki jhad, bad ki kynhun ba don bynta ha kane ka kam kiba la wan na kylleng ka Ri ban pynkhlaiñ ïa ka rukom treikam kaba synrop lang kawei na ka bynta ka jingheh ka jingsan ki Khunlung naduh ba ki lung ka rta.

Ïa kane ka workshop la pynlong hapoh ka Meghalaya Early Childhood Development Mission (MECDM) ha ka jingïatrei ryngkat bad ka State Capability Enhancement Project (SCEP), ka Van Leer Foundation, bad ka Asian Development Bank (ADB).

Hapoh ka matpdeng “From Science to State Action- Building Integrated System for Early Childhood Development”, kane ka workshop ka thmu ban pynkylla ïa ki sakhi ba shem katkum ka jingstad saian, ki jingshemphang na ki ri ka pyrthei bad ki policy sha ki kam kiba lah ban leh kiba lah ban pynjanai ïa ki jingmih na ka bynta ki Khunlung Khynnah bad ka ïing ka sem jong ki.

Haba ai jingkren ha ka jingïalang, u Myntri Rangbah u la ong ba kawei na ki nongrim ba btin lynti ïa kane ka Sorkar jong u naduh ba shimti ïa ka ophis ha u 2018 ka dei ka jingngeit ba ki jingkylla ba don jingmut kim ju donkam ïa ki skhim ba thymmai ne policy, hynrei ka jingpyntreikam bha ïa kiba la don lypa. Haba kynmaw ïa ka jingkylli bala kylli da ki lad pathai khubor ha ka por ba u long nyngkong kum u Myntri Rangbah, u la ong ba u la ïoh jingmut na uwei u nongthoh kot Shiv Khera bad jubab ba un “nym leh satia ïa kaei-kaei kaba pher, hynrei un leh ïa ki kam ha ka lynti kaba pher”.

U Myntri Rangbah u la pynpaw ba ki skhim ka Sorkar Pdeng bad Sorkar Jylla ki dei bun eh kiba la pynwandur ban leh eiei halor ki jingeh ba don mynta haba ïadei bad ka jingheh jingsan ki Khunlung Khynnah bad ka jingeh ba shisha hi ka ju shong eh ha ka jingpyntreikam. U la kdew ba ka jingpynjanai ha ka jingpyntreikam kala lam sha ka jingmyntoi kaba khraw bha ha kiba bun ki bynta ha Meghalaya.

Haba kdew ïa ka MGNREGA, u la ong ba ka jingpynkhlaiñ ïa ka jingpyntreikam kala lam sha ka jingkiew ba jan kot lai shah ha ka jingpyndonkam bad ka jinglah ban shim ïa ka skhim. Ka jingpynjanai ba kum kane, u bynrap, la ïoh ruh ban kynjoh ha ki tnad bapher-bapher, kaba lam sha ka jingkiew ba san shah ha ka jingpyntreikam ïa ka skhim ka Sorkar Pdeng bad ki project ba wan nabar ri (Externally Aided Project). U la pyntip ba ka Meghalaya mynta kala pyntreikam jan T.12,000 klur ki project ba wan nabar ri, kaba tam ïa kiwei pat ki Jylla barit hapoh ka ri.

Haba ban jur ïa ka jingkongsan ki nongïalam ha ka saiñpyrthei bad ki nongpynïaid kam ha ki ophis, u Conrad u la ong ba katba ka Sorkar ka shu sngewthuh ïa ka saian, ki sakhi bad ki jingkheiñ ha lyndet ki jingeh ha ka roi ka par, ka jingkiew haba kut hi ka shong ha ka mon lang jong baroh ban leh eiei.

“Ka mat kaba nga pyrshang ban kren ka long ba ngi bunsien ngi tip ïa ki jingeh. Ngi sngewthuh ïa ka saian, ki jingkheiñ bad ki jingbishar halor jong ki. Hynrei haba kut, ka hap don ka mon ban lah wanrah ïa ka jingkylla,” u la ong. U la bynrap ba ka bynta jong u Nongïalam ka long ban ithuh ïa ki briew kiba leh, buh ïa ki ha ka kam kaba kin lah ban synñiang kham bha, bad ai ha ki ïa ka jingsngewskhem bad ka jingkyrshan ba donkam ba kin lah treikam bha.

Haba batai ïa ka jingshem ka Meghalaya ha ka ban leh eiei halor ka jingïap ki longkmie ba kha khun, u Conrad u la ong ba ka Jylla haba sdang ka shim ba ka jingpynbun ïa ka jingkha khun ha ki hospital kan weng ïa ka jingeh. Hynrei, ha ka jingbniah kaba jylliew bha, ka shem ba ka jingeh ba shisha ki long ha ka ïoh ka kot bad ki jingpynbiang ïa ki jingdonkam, kynthup ki bai leit bai wan, ka jingjngai bad ka jingbym don ki lad ai jingkyrshan ïa ki longkmie ba kha khun.

U la batai ba ha ka jaka ban kynshew pisa ban thied bun tylli ki ambulance, ka Sorkar kala pyndonkam ïa ki jingdon jingem ha ki shnong ki thaw da kaba thaw ïa ka rukom treikam ha kaba ki trai kali ka thaiñ ki lah ban pynkit ïa ki longkmie ba suh kha bad ïoh pat ïa ka bai buria ïa ka jingshakri jong ki. Ka Jylla kala pynkha ruh ïa ka Safe Motherhood Homes ban kyrshan ïa ki kynthei na ki jaka kyndong ha ki bynta ba khatduh jong ka jingpun khun da kaba ai jaka sah, ka bam, ka jingsumar bad ka jingïarap song pisa ïa kine ki kmie bad ki nongap.

“Ka jinghikai hangne ka long ba ngi hap ban ithuh haei ka jingeh ba shisha ka don bad sa pynwandur ïa ki lad ki lynti kiba lah ban leh, ba lah ban siew bad kiba ïahap ïa kaei kaba long ba man ha ka thaiñ,” u la ong.

U Myntri Rangbah u la ban jur halor ka jingdonkam ban pynleit jingmut ha ki jingmih ban ïa ka jinglah.

U la pynpaw ruh ba ka koit ka khiah ki Kmie bad ki Khunlung ki dei kiba don jingïadei bad ïajan bha sha ka jingpynkupbor ha ka ïoh ka kot. Kane ka jingsngewthuh kala pynlong ïa ka Jylla ban pynkhlain ïa ki Self Help Group, ym tang ha ki kam ba ïadei bad ka ïoh ka kot hynrei kum ka buit treikam ban pynbha ïa ki jingmih ha ka liang ka koit ka khiah bad ka imlang sahlang. Ha kine ki phra snem, ka jingdon ki SHG ha Meghalaya kila kiew na ka 4500 tylli sha jan 60,000 tylli.