Shillong, Jylliew 02
U Myntri Sorkar, uba dei ruh u nongaiktien ka Sorkar MDA, Bah Wailadmiki Shylla, ha ka Sngi Ba-ar u la ong ba ka Sorkar Jylla ka la pynskhem halor ka jingweng ïa ka jingkhang tih dewïong, hynrei u la ban jur ba ka jingkynriah sha ka jingtih par katkum ka juk stad saian ka la paw ba kam long kaba biang na ka bynta ki nongtih dewïong kiba rit ha Meghalaya.
“Ka jingkhang kam dei kaba la pynjari da ka Sorkar Jylla. Ka la wan na ka NGT ha u snem 2014. Hadien kata, ngi la sakhi ïa ki jingïakhih kiba jur bad wat ka jingduh noh ïa ki mynsiem ba kordor,” ong u Bah Wailad haba kdew ïa ka jingkulmar hadien ka hukum jong ka Tribunal.
U la pynshai ruh ba kane ka jingkhang kam ïeng shuh mynta.
“Hadien ka jingtuklar jong ka Sorkar Jylla, khamtam ka MDA, la weng noh ïa ka jingkhang tih dewïong. Kumba ka long mynta, ka kyndon ka long ba ka jingtih par ka dei ban long katkum ka juk stad saian,” u la ong.
U Bah Wailad u la kam ruh ba ban pynbiang ïa ki jingdonkam jong ka Coal Ministry ka long kaba “eh bad kaba jynjar bha” da kaba buh jingmut ïa ka jinglong-jingman jong ka jaka bad ki rukom ha ka riti-dustur tynrai.
“Ki nongtih par kiba heh ki la pan laisen, hynrei ki briew mynta ki la sngewthuh ba kam long kaba suk, khamtam ïa ki nongtih par kiba rit. Ngi don ïa kajuh ka jingsngew,” u la ong.
U la batai ba ka jingtih par ‘Open-Cast’ kam ïahap bad ki jaka buh dewïong jong ka thaiñ.
“Ka rukom shong u dewïong ha ka thaiñ jong ngi ka long ha ki kyrdan. Lada ngi leh ïa ka jingtih par ‘Open-Cast’ kan ym myntoi satia. Ki nongtih par kin mad tang ïa ka jingduhnong,” u la ong.
Haba pynkynmaw biang ïa ka jingkitkhlieh kaba ar bynta jong ka Sorkar, u la bynrap, “Ngi sngewkhia bha, khamtam ki MLA na Ri-lum Jaiñtia. Ha kajuh ka por, ngi sngewthuh ba kum ka Sorkar ngi hap ban pynïabiang lang ïa kiei-kiei. Ngim lah ban pynjot ïa ka mariang, bad ngi hap ruh ban pyntikna ba ki lad kamai jong ki briew ki ïai bteng.”
U Bah Wailad u la ong ba ka Jylla kam lah ban kyrpad ban sdang biang ïa ka jingtih par ‘liew khnai khlem da pyrshang shuwa ïa ka jingtih par katkum ka juk stad saian.
“Mynta ngi la pyrshang. Kiba bun ki nongtih par jong ngi kiba don ki jaka kiba heh ki la wan shakhmat. Hynrei ngi sngewthuh ba kam long kaba myntoi. Ka jingtih par ‘Open-Cast’ kam ïahap satia bad ka thaiñ jong ngi,” u la ong.
Shuh shuh u la pynsngew ba ïa kane ka mat ka dei ban rah hakhmat ka Sorkar Pdeng.
“Ngi la pyrshang, hynrei kam shym la treikam. Nga tharai ba ka la dei ka por ba ngin leit sha ka Sorkar Pdeng bad kyrpad ïa ki ban peit bniah ïa kane. Ngi donkam ban wad da kiwei pat ki lad da kaba pyndonkam ïa ki kor teknoloji ka juk mynta ban ïada ïa ka jingmyntoi jong ki nongtih par kiba rit,” u la ong.
Ka NGT ka la khang ïa ka jingtih dewïong ‘liew khnai ha Meghalaya ha u snem 2014 namar ka jingma kaba ka buh ïa ka mariang bad ka jingshngaiñ kumjuh.
