Shillong, Jylliew 02
U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma mynta ka sngi ula plie ïa ka Solar Photovoltaic (PV) Plant ba 50 KW ha St. Mary’s Higher Secondary School Shillong, kaba la pyntrei lyngba ka Chief Minister’s Solar Mission, kaba pyni sa uwei pat u mawjam ba kongsan sha ka jingpyndonkam ïa ka bording ka bym lut shuh ne “renewable energy” bad ka roi ka par kaba neh hapoh ka Jylla.
Ïa ka project la pyntrei da ka Meghalaya New and Renewable Energy Develop-ment Agency (MNREDA) bad ka dei kawei na ki jingpyndait ïa ki kor solar kaba heh duh ha ka jaka pule ha Meghalaya.
Kane ka kor ba 50KW, kaba shongdor kumba T.50 lak, ka don ïa ki battery ban kyrshan bad la khmih lynti ba kan synñiang shikatdei eh sha ka jinglah pyndap ïa ka jingdonkam bording jong ka skul lyngba ka bording kaba khuid bad ka bym lut shuh.
Haba kren ha ka jingïalang, u Myntri Rangbah Conrad K Sangma ula pynpaw ïa ka jingkongsan ka bording ka bym lut shuh haba pyndonkam ha ka jingïakhun ïa ka jingkylla ka suiñbneng bad pynthikna ïa ka lawei kaba dap ba biang na ka bynta ka Meghalaya.
“Ka bording bym lut shuh kam dei shuh tang ka jingmut-ka dei ka jingdonkam jong ka por” ula ong haba pynpaw ba ka jingnang jur ki jingktah jong ka jingkylla ka suiñbneng ïa ka mariang, ka kamai kajih bad ka jingim ba man ka sngi kala pynlong ïa ka Sorkar bad ka imlang sahlang ban wad katba shem ïa ki tyllong ban ïoh ïa ka bording kaba khuid.
Haba shim ïa kane ka jingplie kum ka dak jong ka jingshimhia ka Sorkar Jylla ban pynmih ïa ka bording ka bym lut shuh, u Myntri Rangbah ula ban jur ba ki sienjam jong ka roi ka par kaba jop ka donkam kham bun shah ban ïa ka jingpyndonkam tang ïa ki ‘technology’.
U Myntri Rangbah ula ong ba ka CM Solar Mission ka dei kaba la pynwandur kham pher da kaba pynleit jingmut ïa ki lad ki lynti ban pynbeit ïa kiei-kiei naduh kaba sdang haduh kaba kut ban kaba kut tang ha ka jingpyndait. Nalor ki solar panel, ki jaka pule kila ïoh ruh ïa ki ‘inverter’ bad ki battery ban kyrshan ïa ka bording bala pynlang na ka bynta ban pyndonkam ha ka por ba duna ka sngi lane thut ka bording.
Haba batai ïa ka jingheh jong ka Mission, ula pyntip ba palat 1.5 MW ka jingtan bording na ka sngi lah dep ban pyndait hajan 700 tylli ki skul ha kylleng ka Meghalaya hapoh ka CM Solar Mission, katba ka jingpyntrei sa ha ki 1300 tylli kin sa sdang noh shen.
U Myntri Rangbah ula pynpaw ruh halor ka jingïohnong na kane ka project bad ong ba kane ka jingpyndait ïa ka solar la khmih lynti ba kan ïarap ïa ka skul ban ïoh pynlang kumba 6,000 unit ka bording manla u bnai, kaba kot ïa ka jingïoh pynlang pisa ba jan kot T.40,000 shibnai lane jan kot ïa ka T.5 lak shisnem.
Ula pynbna ruh ïa ka jingthmu ban pyndait lang ïa ki kor ba don bad ki meter, ka ban pynlah ban pynpoi ïa ka bording ba la pynmih tam ha ki kut taïew bad ki sngi shuti sha ka power grid.
“Katto katne tylli ki Shnong, katto katne tylli ki ïing, katto katne tylli ki longïing kin ïoh jingmyntoi na ka bording ba pynmih na kane ka skul” ula ong haba bynrap ba lada 2000 tylli ki skul ha Meghalaya ki ïashimbynta ha kane ka prokram, da ki spah tylli ki longïing kin ïoh jingmyntoi na ka bording ba khuid bala pynmih da kine ki jaka pule.
U Myntri Rangbah ula pynbna ruh ba ka Sorkar Meghalaya kan sa pynlong shen ïa ka jingïakop State-Level Technology and innovation da ka jingthmu ban pynshlur ïa ki khynnah skul, ki nongwanrah ïa ki buit thymmai bad ki nongsengkam ba dang khynnah ba kin thaw ïa ki lad ki lynti kiba treikam ban weng ïa ki jingeh ha ki kam kum ka jingpynmih bording, ka jingpynïaid ïa ki jaboh jabain, ka jingsam um, ka koit ka khiah bad ka rep ka riang.
“Ka Sorkar kan kyrshan ïa ki jingai jingmut kiba biang tam namar ngim ym ai khusnam ïa kiba jop hynrei ngin bei tyngka ïa ki kam ba ki seng thymmai, ïarap ïa ki ban pyntreikam ïa ki lad ki lynti ba ki wanrah bad kyrshan ïa ki ha ka ban pynroi ïa ka kam jong ki” ula ong.
Kiwei pat kiba la ai jingkren ki kynthup ïa u Dr. Joram Beda, Commissioner & Secretary, Power Department, Sr. Sonia Chacko, Principal of St. Mary’s Higher Secondary School, bad kiwei-kiwei.

