Nongpoh, Jylliew 02
Ka shnong Mawlyndep ha Ri Bhoi District, kaba la ting-shnong da u MP Rajya Sabha ka Megha-laya, u Dr. W.R. Kharlukhi hapoh ka Phase-II jong ka Saansad Adarsh Gram Yojana (SAGY), kala kylla long kum ka shnong nongkyngdong kaba lamkhmat ha ki kam pynroi kiba la pynkylla dur thymmai bad kyntiew ïa ka ïoh ka kot jong ki paidbah lyngba ka jingbei tyngka kaba palat T.50 klur lyngba ki tnad treikam Sorkar bapher-bapher.
Kawei na ki kam pynroi kaba khraw tam ha kane ka shnong ïa kaba la plie paidbah da u Dr. W.R. Kharlukhi ka dei ka skhim ri dohkha kaba la ai kyrteng kum ka Mawlyndep Community Biofloc Fish Farming Unit, ka rukom ri bad pynmih dohkha kaba nyngkong eh ha ka Jylla kaba sa kyntiew shikatdei ïa ka ïoh ka kot bad ïohkam ïohjam na ka bynta ki nongshong shnong ha ki phew snem ki ban sa wan.
Kane ka rukom ri dohkha kaba thymmai, la pynwandur ha kata ka rukom ba ki nongri jingri kim donkam shuh ban khuslai naduh kaba sdang haduh ban die ïa ki dohkha, la sdang ban pyntreikam naduh u snem 2023, hynrei na ka daw jong ka jingshah pynjulor ha ka ‘erïong la arsien kynthih, kane ka projek kala sahteng shipor. Hadien ka jingmaramot bad pynbha biang, la lah ban pyndep ïa ka tad haduh ba la ïoh ban plie paidbah syndon ha kane ka sngi.
Ki heh ophisar ka tnad Fisheries kiba ai jingkren ha kane ka sngi, kila ïathuh ba kane ka projek ka lah ban pynmih kumba 20 hajar kilo ka dohkha shisien ha ka hynriew bnai bad ar sien ha ka shisnem bad ka lah ban wanrah ïa ka jingïoh kaba T.70 lak ha ka hynriew bnai bad T.1.40 klur ha ka shisnem, kaba la pynlong kum kawei na ki sienjam kaba ai jingkyrmen shikatdei ïa ki paidbah nongshong shnong ban kyntiew ïa ka ïoh ka kot ka jong ki hapoh ka district.
Ha kane ka prokram, u Dr. Kharlukhi u la plie paidbah ruh ïa ka Service Center kaba la bei tyngka da ka Meghalaya State Rural Livelihoods Society (MSRLS), ar tylli ki jaka pynlang um kiba la shna lyngba ka skhim MGNREGS, ka Guest House kaba la shna lyngba ka skhim MPLADS, ka ïingskul kaba tei lyngba ka jingbei tyngka na ka skhim CMSDF bad MPLAD. La sam ruh ïa ki tiar donkam kiba ïadei bad katei ka kam ri dohkha sha ki 15 tylli ki SHG.
Shuh shuh, u Dr. Kharlukhi, u la buh mawnongrim ruh na ka bynta ban shna bad siang rong ïa ki surok ha ka shnong Mawlyndep, Umbir bad Umniuh Khwan kum shi bynta ban pynsuk ïa ka leit ka wan jong ki paidbah nongshong shnong bad ka thaiñ hi baroh kawei.
Katkum na ki heh ophisar, ka jingkylla dur jong ka shnong Mawlyndep lyngba ka skhim SAGY ka dei lyngba ka jingwan synrop bei tyngka lang jong kiba bun ki tnad treikam Sorkar ba kynthup T.7.89 klur na ka PHE, T.2.92 klur na ka Fisheries, T.1.31 klur na ka skhim PMAY-G, T.59.31 lak na ka skhim MGNREGS bad NRLM bad ruh lyngba ki skhim na ka tnad Tourism, PWD, MePDCL, ka CSR na ka Power Grid bad kiwei-kiwei de.
Kine ki jingbei tyngka na ki skhim bapher-bapher kila ïarap ban pynbit pynbiang ïa shibun ki jingdonkam hapoh ka shnong ka thaw ba kynthup naduh ki umbam umdih, ki ïing baduk, ka jingpynbiang bording ilektrik, ka kam ri dohkha, ban kyntiew ïa ka ïoh ka kot bad kiwei-kiwei de kiba la kyntiew shikatdei ïa ka jingim ka jong ki nongshong shnong.
Ki nongïalam shnong ba kynthup naduh u Rangbah Shnong ka Mawlyndep, u Bah Jinu Kharbuki, u Rangbah Shnong ka Umniuh Khwan u William Lyngdoh bad u Rangbah Shnong ka Umbir, Bah PJ Kurbah haba ai jingkren ha kane ka sngi, kila pynpaw ïa ka jingsngewnguh shikatdei ïa ka Sorkar Jylla kaba la pyntreikam ïa ki skhim bapher-bapher ban kyntiew ïa ka roi ka par ha ki shnong ki thaw jong ka thaiñ bad ai ka jingïaroh kaba khraw sha u Dr. W.R. Kharlukhi uba la ting-shnong ïa ka Mawlyndep bad buddien ban ïarap na ka por sha ka por lyngba ka skhim SAGY.
Na ka liang u Dr. Kharlukhi ha ka jingkren u la pynpaw ïa ka jingsngewhun ban ïohi ïa ka jingïaid beit ïaid ryntih jong ki skhim pynroi kiba la pyntreikam hapoh kane ka shnong lem bad kiwei de ki shnong kiba u la ting bad shimkhia kyrpang ban kyntiew ïa ki. Kumba ka samoi treikam ka jong u, kum u MP ka poi artad sha kaba kut, u Dr. Kharlukhi u la pynpaw ïa ka jingsngew ïoh mynsiem ban sakhi ïa ka jingkiew sted jong ki lai tylli ki shnong kiba u la ting na ki san tylli bad ai ruh ka jingïaroh sha ki BDO bad ki heh ophisar Sorkar kiba la trei shitom ban pynurlong ïa ki skhim ki bapher-bapher kumba ki long mynta.
Ha kane ka sngi sah jingkynmaw hapoh ka shnong, la wan ruh ban ïadon ryngkat da u Dr. Celestine Lyngdoh MLA ka Umsning, u Raja Brahma Project Director ka DRDA Ri Bhoi bad uba dei ruh u Nodal Officer ka SAGY-II, u Bah Andrew L Myrthong BDO ka Umsning uba dei ruh ha kajuh ka por u Charge Officer ka SAGY-II, ka Superintendent of Fisheries ka Ri Bhoi, Kong M.A. Khongjliw nalor kiwei-kiwei lem bad ki kynhun SHG, ki khynnah skul bad ki nongshong shnong ka thaiñ.

