Lum jingïalang u CM bad ka tnad Pule Puthi ban bishar bniah ïa ka jinglah treikam ka Meghalaya ha ka PGI

Shillong, Jylliew 03 U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma ha ka sngi Balang u la pynïaid ïa ka jingïalang bishar kam ba hakhlieh duh bad ka tnad Pule Puthi ban bishar bniah ïa...

Shillong, Jylliew 03

U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma ha ka sngi Balang u la pynïaid ïa ka jingïalang bishar kam ba hakhlieh duh bad ka tnad Pule Puthi ban bishar bniah ïa ka jinglah treikam ka Meghalaya ha ka Performance Grading Index (PGI) bad shong bishar ruh ïa ki jingpynkylla kiba bun ba la shim ban pynkhlaiñ ïa ka rukom treikam ka tnad pule dangle ha Jylla.

Ha ka jingai jingbatai kaba bniah, ki ophisar kila kdew ïa ki nongrim bapher-bapher kiba synñiang sha ka rukom ai kyrdan ha ka PGI bad pynpaw ba ki sienjam kiba kongsan kila treikam mynta ban pynjanai ïa ka jingmih na ki jingpule, pynkhlaiñ ïa ki jingtei ha ki skul, pynïar ïa ka Vocational Education, bad pynkhlaiñ ïa ka Data Management System.

U Myntri Rangbah u la ïai ban ba ka Meghalaya ka dang ïai neh skhem ha ka jingkut jingmut ban pynjanai ïa ka jingmih na ki jingpule bad pynthikna ba man ki khynnah ha ka Jylla kin ïoh ïa ka pule puthi kaba bha.

Ka jingbatai ka pyni ïa ka rukom long kaba pher ha ka kam pule dangle ha Meghalaya, ha kaba haduh 14,600 tylli ki skul kila ai ka jingshakri ïa kumba 30 lak ngut ki nongshong shnong. Kane ka jingbun ki skul ka pyni ïa ka jingtrei shitom bala slem jong ka Jylla ban pynthikna ba wat ki shnong kiba sha kyndong eh kin ïoh ïa ka jingleit skul, ban pynlong ïa ka Meghalaya kawei na ki Jylla kaba don ïa ki skul ha man ki dong ki thaiñ hapoh ka thaiñ Shatei Lam-Mihngi.

Ki ophisar kila pyntip ba ka Sorkar kala leh ïa shibun ki jingpynkylla ha ka rukom treikam ha kine ki khyndiat snem bala leit, kynthup ka jingkynshew ha ka jinghikai naduh tynrai, ka bha ka miat ki nonghikai, ki jingtei ha ki skul, ka jingpynbiang ïa ki jinghikai lyngba ki kor digital bad ka rukom treikam kaba kyrshan ïa ki khynnah pule.

Ka jingïalang kala pynpaw ba “Ka jingmih na ki jingpule” kaba kit bha hapoh ka jingai kyrdan PGI, ka ïai long ka jingpynleit jingmut ba hakhmat eh jong ka Sorkar. Bun ki sienjam kiba thmu ban pynkhlaiñ ïa ka thoh ka tar bad ka kheiñ jingkheiñ, pynjanai ïa ki rukom ai jinghikai ha ki kamra klas, bad kyrshan ïa ki khynnah pule, ki dei kiba la pyntreikam ha baroh kawei ka Jylla.

Ka jingïalang kala shong bishar ruh ïa ka bynta ba dang ïaid jong ka jingkyntiew kyrdan ïa ki jingtei ki skul. Ki jingpyrshang kiba bun la leh ban pynkha bad pynkhlain ïa ki science laboratories, ICT, Smart Classroom, Library, Kitchen garden, Rain Water Harvesting, ka jingpynbiang um bad ki jingpyndait ïa ki kor solar ha ki skul ha kylleng ka Jylla.

Haba ithuh ïa ka jingdonkam ka jingbahkhlieh ha man ki district, u Myntri Rangbah u la bthah ïa ki Deputy Commissioner bad ki bor district ba kin ïatrei ryngkat-ryngkat bad ka tnad Pule Puthi ha ka lynti kum ka mishon ban lah pynsted ïa ki jingpyntreikam, ithuh ïa ki jingduna bad ban pynthikna ha kaban leh kloi ïa ki kam kiba kongsan.

Ka jingpynleit jingmut ba hakhmat eh jong ka jingïalang bishar kam ka long ka pule dangle Vocation bad Skill. Ki ophisar kila pynpaw ïa ka Community Skill Integrated Curriculum, ha kaba ki khynnah pule naduh ka kyrdan Primary haduh Secondary kila ïoh ïa ka jinghikai halor ka sap ba ki don. Kane ka sienjam la khmih lynti ba kan synñiang shikatdei eh ïa ka jingmih na ka jingpule hadien habud bad ka jingleh bha ha ka jingai kyrdan.

Ka Sorkar kala pynkhlain ruh ïa bun ki prokram kiba ïadei bad ka bha ka miat ki khynnah pule, kynthup ka jingpynjanai ïa ka prokram Mid-Day Meal, ka jingpyndait ïa ka Sanitary Pad Vending machine bad Incinerator ha ki skul ki Kynthei bad kiwei ki sienjam ban wanrah ïa ka sawdong sawkun kaba shngaiñ bad ba kyrshan ïa ki khynnah.

U Myntri Rangbah u la bthah ïa ka tnad ba kan ïai bteng ban peitthuh bha ïa baroh ki dak jingtreikam bad shim ïa ki sienjam kat haba donkam. U la kular ïa ka jingkyrshan ba pura na ka Sorkar ban pynthikna ba ki skul ki ïoh ïa ka pisa bad jingïarap kaba ki donkam ban kynjoh ïa ka jingkylla kaba lah ban khein.

Ka jingïalang kala shong bishar ruh ïa ki jingpyrshang ba dang ïaid shakhmat ban pynkhlain ïa ka synshar digital bad ki rukom treikam jong ka jingkheiñ jingdiah ha ka pule puthi. Ka Sorkar kala shim ïa ki sienjam ban pynjanai ïa ka rukom ai jingtip, ka jingbud ryntih haba pyndonkam ïa ka kor digital, ka jingpynïasoh Aadhaar, bad ka jingpynbeit ïa ki kot ki sla jong ki skul ban pynthikna ba ïa ka jingkiew jong ka pule puthi ha kylleng ka Jylla la pynpaw hok ha ki jingbishar jong ka ri.

Kawei ka bynta kaba kongsan jong ka jingbatai ka long ka jingkiew kaba la leh hapoh ka prokram rationalization jong ki skul. Napdeng ki 14,582 tylli ki skul ha Meghalaya, 3,198 tylli ki skul la dep ban pynïasoh, kaba ailad ïa ka jingpyndonkam bha ïa ki nonghikai, ka jingpynjanai ïa ka jingsam song pisa, bad ka jingai bha ïa ki jingshakri ha ka pule puthi.

Ki ophisar kila batai ruh ïa katto katne ki jingpynkylla ha ka rukom treikam kaba ka jingktah jong ki la antad ba kan nang paw shuh shuh ha ki jingbishar kiba ha ki por ban wan.

Haba kren ha ka jingïalang, u Myntri Rangbah u la ong, “Ngi ïatip bha hangno ka Meghalaya ka ïeng, bad ngi ïatip ruh ïa ka jingkiew kaba ngi dang leh. Ka pule puthi ka dei ka jingkynshew kaba bun snem, bad ki jingpynkylla kaba ngi la shim ha kine ki khyndiat snem- na ka jingpynkhlaiñ ïa ki jingkyrshan ïa ki nonghikai jong ngi sha ka jingpynleit jingmut ïa ka jingai jinghikai naduh tynrai bad pynbha ïa ki jingtei jong ki skul- ki buh ïa u mawnongrim na ka bynta ka jingkylla kaba neh slem. Ngi la pynthikna ba man ki khynnah ki dei ban ïoh leit skul, ka thong jong ngi mynta ka long ban pynthikna ba man ki skul ki ai ïa ka jinghikai kaba bha tam. Ngi kut jingmut pura ban pynkylla ïa ka jingmih na ka jingpule na ka bynta ki khynnah pule ka Meghalaya”.

U Myntri Rangbah u la bthah ruh ïa ka tnad ban pyndonkam ïa ka rukom treikam kaba bniah, kaba don nongrim ha ka jingshem, bad kaba shaniah ha ka jingkheiñ jingdiah ban dang ïai kyntiew ïa ka jingtreikam ha ka pule puthi. U la ban jur ïa ka jingdonkam ki jingbishar ba man ka por, ki sienjam kiba pynshong nongrim na ki jingshem, bad ka jingïatreilang kaba khlaiñ hapdeng ki skul, ki district, bad ka Sorkar Jylla.