Shillong, Jylliew 07
Ka prokram World Environment Day la pynlong ha ka sngi Saitjaiñ ha shnong Jathang da ka Hima Mawphlang Multipurpose Primary Agriculture Credit Society (HMMPACS) bad ka Earthtree, kaba la wanrah lang ïa ki nongïalam ka Hima, ki samla pule, ki paidbah shnong bad ki kynhun kiba trei na ka bynta ka mariang, ban ïasnohkti lang ha ka jingthmu ban pynbha biang bad ban pynkhlaiñ ïa ka jingsumar ïa ka mei mariang.
Ha kane ka sngi la ïashim bynta da u Lyngdoh ka Hima Mawphlang, Bah C.A. Lyngdoh, ryngkat ki Myntri ki Bakhraw bad ki Rangbah Shnong ka Hima, ki dkhot jong ka Earthtree, ki nongmihkhmat na saw tylli ki skul ha Mawphlang, ki nongïalamkai jong ka LawKyntang ka Hima Mawphlang, bad ki paidbah shnong jong ka Jathang.
Kane ka prokram ka long kaba kyrpang namar ka Jathang ka dei kawei na ki shnong ba rim tam hapoh ka Hima Mawphlang. Ha ki por kiba mynshwa, ka Jathang ka long ka shnong kaba roi bad kaba bun briew, hynrei mynta ka shnong ka sah tang da hynriew tylli ki longïing. Da kaba ithuh ïa ka jingkordor jong ka histori jong kane ka shnong bad ïa ka lad kaba don na ka bynta ka lawei, ka Hima Mawphlang lyngba ka HMMPACS ka la don ïa ka jingïohi jngai ban pynlong ïa ka Jathang kum ka jaka ba kongsan na ka bynta ka jingpynbha mariang bad ka jingpynroi ïa ki lad kamai jakpoh kiba lah ban ai jingmyntoi ïa ki pateng ban wan.
Haba kren ha ka jingïalang, u Lyngdoh ka Hima Mawphlang u la ban jur halor ka jingdonkam ban ïada bad ban pynbha biang ïa ka mariang lyngba ka jingïatreilang jong ki paidbah shnong. U la pynkynmaw ruh ïa ka jingstad bad jingïohi jngai jong ki longshwa manshwa kiba la sumar bad pynneh ïa ki ‘Law Kyntang haduh mynta, kiba dang ai jingmyntoi ïa ka imlang sahlang kum ki nuksa ba im jong ka rukom jingïada mariang bad ka jingkitkhlieh jong ki trai ri halor ki jingïadei bad ka mei mariang. U la pynpaw ruh ïa ka jingkyrmen ba ki jingthmu kiba la sdang ha Jathang kin noh synniang ym tang sha ka jingpynbha mariang hynrei ruh sha ka jingbha jong ka shnong ka thaw bad ki paidbah.
Ka Earthtree, kaba trei ha ka liang ka jingpynbha mariang, ka jingpynkhlaiñ ïa ka jingïakhun pyrshah ïa ki jingkylla ka suiñbneng, ka la ïatreilang bad ka Hima Mawphlang ban kyrshan ïa kane ka jingïohi jngai. Ka kynhun ka la pynpaw ïa ka jingangnud ban ïatreilang bad ki Dorbar Hima bad ki shnong ki thaw ban pynbha biang ïa ka mariang, katba ha kajuh ka por ka thaw ruh ïa ki lad kiba pynkhlaiñ ïa ka kamai kajih bad ka jingïada jong ki paidbah ïa la ki mar paidbah bad ki jingdon jingem kiba ka mariang ka ai. Haba ai jingkren ha kane ka sngi, u Director ka Earthtree, Bah Sunny Donkupar Mawiong, u la pynpaw ïa ka jingsngewnguh sha ka Hima Mawphlang bad ki paidbah shnong jong ka Jathang halor ka jingkyrshan bad ka jingshaniah jong ki. U la ong ba kane ka jingïatreikam kam dei tang ka prokram thung dieng, hynrei ka long ka jingsdang jong ka jingïadei kaba neh slem kaba shong nongrim ha ka jingkitkhlieh lang ban pynbha biang ïa ka mariang, ban pynkhlaiñ ïa ki shnong ki thaw bad ban thaw ïa ki jingmyntoi kiba neh na ka bynta ki pateng ban wan.
Kawei na ki bynta kiba kongsan jong ka prokram ka long ka jingthung dieng kaba la pynwandur kum ka dur jong ka map ka Ri India. Kane ka jingthung dieng ka long ka dak jong ka jingangnud ban pynim pat ïa ka Jathang bad ban tei ïa ka lawei kaba kyrpang bad kaba jingïohi jngai lyngba ka jingïalam lynti jong u Lyngdoh, ki Myntri bad ki Bakhraw ka Hima Mawphlang. Ki dieng kiba la thung ki long ka dak jong ka jingim thymmai, ka jingroi bad ka jingkyrmen, bad ki pynpaw ïa ka jingïohi jngai kaba jingïatylli hapdeng ka Hima Mawphlang bad ka Earthtree na ka bynta ka lawei.
Ka jingïashim bynta jong ki samla pule na ki skul bapher bapher ka la pynpaw ruh ïa ka jingdonkam ban kynthup ïa ki khun samla ha ki kam jingïada mariang. Ka jingdon jong ki ha kane ka sngi ka long ka jingpynkynmaw ba ka jingïada ïa ki spah jong ka mariang bad ka jingstad tynrai ka dei ban bteng na ka bynta ki pateng ban wan.
Ka prokram ka la kut da ka jingkhot ban pynkhlaiñ shuh shuh ïa ka jingïatreilang hapdeng ki Dorbar Hima, ki shnong ki thaw bad ki kynhun kiba trei na ka bynta ka mariang ban kyntiew ïa ki kam pynbha mariang bad ki lad kamai jakpoh kiba neh ha kylleng ka jylla Meghalaya. Na ka bynta ka Hima Mawphlang bad ka Earthtree, ka World Environment Day 2026 kam dei tang ka jingrakhe ïa ka mariang, hynrei ka long ruh ka jingsdang jong ka jingïaid lynti kaba jingïohi jngai ban pynbha biang ïa ka mariang, ban pynim pat ïa ki shnong ki thaw bad ban tei ïa ka lawei kaba kham skhem bad kaba neh.