Shillong, Jylliew 18
U Symbud Myntri Rang-bah ka Jylla, Bah Prestone Tynsong ha ka Sngi Palei u la ong ba ka Jylla ka la jan dap ar snem ha ka ban pyntreikam ïa ki aiñ bathymmai ban tehlakam ïa ki kam runar, kaba bujli ïa ki aiñ ba 150 snem ha ka por synshar phareng, bad ban jur ba ka jingbud ryntih jong ki paidbah ka dei ban long lyngba ka jingpynsngewthuh, bad ym da ka jingtieng.
Haba kren ha ka jingïalang ‘Nyaya Sanhi-ta Exhibition’ ba la pynlong da ka tnad pulit ka Jylla, u Bah Prestone u la ai khublei ïa ka DGP, ka kynhun jong ka, bad ka tnad kam pohïing kaba la pynlong ïa kane ka jingïalang.
“Kane ka prokram ka ailad ïa ki khynnah pule bad ki nongïashim bynta ban ïohi kumno ïa ki aiñ thymmai la pyntreikam bad kumno la ïaid shakhmat bad ki. Nga la leit jngoh ïa katto-katne ki ‘Stall’ bad lap ba ki long kiba don jingmut bha. Ki nongïashim bynta khynnah samla jong ngi kin ïoh jingmyntoi ym tang na ka jingbatai, hynrei na kine ki jingpyni ba la leh markhmat,” u la ong.
U Bah Prestone u la ban jur ruh ïa ka bynta jong ka por, teknoloji, bad ka jingshaniah kum ka nongrim jong ki aiñ thymmai bad kyntu ïa ki nongwan jingïalang ban rah ïa ka khubor sha la ki shnong ki thaw.
Da kaba ñiew ïa ka jingkylla ha ka jinglong u briew kum ka jingeh ba shisha, u la ïathuh ïa ka khana shimet: “Haba nga dang long u khynnah pule kum ma phi, nga la tieng ïa ki pulit. Nga la deng ïa ka ‘helmet’ ym na ka bynta ka jingshngaiñ, hynrei ban lait na ka jingshah daiñ kuna. Ngi dei ban pynkylla ïa kane ka rukom pyrkhat. Ki SOP lem bad ki kyndon ki dei ban sdang na nga bad pur sha ki bahaïing hasem jong ngi. Ngi kohnguh ïa ki aiñ ym namarba ka Sorkar ka pynbor ban bud ïa ki, hynrei na ka bynta ka jingbha jong ngi.”
U la kyrpad ruh ïa ki Rangbah Shnong bad ki nongshong shnong ban kyntait ïa ka jingmut ba “kane kam dei ka Sorkar jong nga.”
“Ka Sorkar ka dei ma phi bad ma nga. Ngi thaw ïa kine ki kyndon na ka bynta ka bha ka miat jong ngi lang baroh,” u la ong.
U Bah Prestone u la pynbna ruh ïa ki jingpynkylla ba dang shen bad ong ba 12 tylli ki kali ‘Mobile Forensic’ la pyntreikam ha baroh ki distrik na ka bynta ban lum kloi ïa ki sakhi-sabut, ki sienjam ban pynngat mukotduma hapoh ki aiñ bathymmai, bad ka Directorate of Prosecution bathymmai hapoh ka tnad aiñ ban pynkhuid ïa ki mukotduma kiba sahteng la slem.
“Nga ngeit skhem ba kane ka prokram kan pynmih ïa ki risol kiba kit jingmut bad kiba neh,” u la bynrap.
Ha ka jingkren jong ka, ka Director General of Police (DGP), Kong Idashisha Nongrang ka la ong ba ki aiñ bathymmai ban tehlakam ïa ki kam runar ki long kiba donkam namarba “ka jinglong jong ki kam runar ka la kylla bad ki jingeh kiba wan ha ryngkat kawei-pa-kawei ka ‘Criminal Justice’ ruh ki la kylla.”
Ka la ong ba kane ka prokram ka long ban pynbeit ïa ki jingsngewthuh bakla.
“Kane ka ‘Exhibition’ ka long ban weng ïa ka jingduna ha ka jingsngewthuh jong ki paidbah ba kine ki aiñ bathymmai ki dei shaphang kiei. Kane ka dei kaei-kaei ka ban shim por,” la ong ka Kong Nongrang.
Ka la bynrap ba ka Meghalaya ka la thaw ïa ka rukom treikam kaba pynïasoh lang hapoh ki aiñ ki ba thymmai ban pynbeit ryntih ïa ka rukom treikam.
Kane ka long ruh shi bynta jong ka jingïaid lynti kaba dang ïaid shakhmat ban batai halor ka jingpyntreikam ïa ka ‘Bharatiya Nyaya Sanhita’, ka ‘Nagarik Suraksha Sanhita’, bad ka ‘Sakshya Adhiniyam’ ha ka Jylla naduh ka 1 tarik u Naitung, 2024.
