Pyrshah ka KSU ba mut pynkylla jaka bam ka Sorkar ïa ka Facilitation Centre ha Umling

Shillong, Jylliew 24 Ka Khasi Students’ Union (KSU) ka pynrem jur ïa ka jingthmu ka Sorkar Jylla ban pynkylla jaka bam (food court) ïa ka ‘Facilitation Centre’ ha Umling – Ri Bhoi District kaba dei...

Shillong, Jylliew 24

Ka Khasi Students’ Union (KSU) ka pynrem jur ïa ka jingthmu ka Sorkar Jylla ban pynkylla jaka bam (food court) ïa ka ‘Facilitation Centre’ ha Umling – Ri Bhoi District kaba dei ka jaka ban peit khmih ïa ka jingrung jingmih ki briew sha ka Jylla.

Ka KSU ka la ïohi ba ka Sorkar ka thmu ban ai ïa katei ka jaka sha ki kompeni kum ka KFC, Starbucks, Subway bad kiwei-kiwei. Ka seng kam shym pyrshah ïa kitei ki kompeni bam ba kin wan seng hapoh Jylla hynrei ym dei pat ha katei ka jaka kaba dei ka ‘Facilitation Centre’.

Ka ‘Facilitation Centre’ ka mih katkum ka aiñ jong ka Meghalaya Residents Safety & Security Act, 2016 (MRSSA) ban ïoh ban buh jingkheiñ halor ka jingrung jingmih ki briew na kiwei pat ki Jylla ha Meghalaya.

Ïa ka MRSSA, 2016 la pynmih hadien ka jingïakhih ba jur ka seng halor ka mat ILP ha u snem 2013-14. Ka Sorkar u Mukul Sangma ha kato ka por, ka la pynpaw ba kan wanrah da ki ‘comprehensive mechanism’ ban khmih ïa ka jingrung kyrthep ki bar jylla hapoh Meghalaya katba ka jingdawa jong ka ILP ka dang don bad ka Sorkar Pdeng bad ha u snem 2016 la wanrah ïa kane ka aiñ MRSSA. Ka MRSSA watla kam pat dei ka aiñ kaba khlaiñ kum ka ILP ban ïada ïa ki jaidbynriew rit paid, hynrei ka la don pat ki kyndon jong ka ‘Facilitation Centre’ ka ïa syriem kum ka Entry/Exit Point ba don ha ILP bad hadien habud lada ïoh ïa ka ILP ki khyrdop talasi ki la don lypa bad ka don ruh kiwei ki kyndon ba ïa syriem bad ka ILP.

Ka seng ka pynpaw ka jingsngewsih ba ha u snem 2019, lyngba katto katne ki seng kiba leh shongshit ha ryngkat ki MLA bad ki Myntri khlem sngewthuh ïa ka sdang ka kut jong ka MRSSA, ki wanrah noh ïa ka amendment, 2019 khlem pat pyntreikam pura ïa ka aiñ 2016. Hadien kane la don ka jingujor ha ka High Court bad ka High Court ka pynsangeh ïa ka jingtrei kam jong ka ‘Facilitation Centre’. Ka jingpynsangeh jong ka High Court ka long namar ki plidar Sorkar (Government Panel/Advocate) lyngba ka kyrwoh jong ki ophisar Sorkar kim shym la batai sani halor ka nongrim ba la buh ïa kane ka ‘Facilitation Centre’ kaba pynlong ïa ka High Court ban pynsangeh ïa ka jingpyntreikam ka ‘Facilitation Centre’. Wat hadien ka rai jong ka High Court, ka Sorkar kam shym la woh dong woh nia (appeal) ïa kane ka rai hynrei ka sngap beit namar kam kwah pyntreikam ïa ka MRSSA.

Ka seng lyngba kane ka kyrwoh ka buh ïa u dak jingkylli ïa ka Sorkar Meghalaya ba hato ka don ne em ka jingkitkhlieh halor ka shong suk ka shong saiñ ki paidbah bad ban ïada ïa ka jaidbynriew lyngba ka jingrung kyrthep kiwei pat ki jaidbynriew (influx) kaba lah ban pynkylla ban long ki rit paid ha ka Jylla la jong, kumba ki Tripuri ki long ha Tripura.

Ka KSU ka sngewdei ban ong kumta namar haduh mynta, ym pat don kano-kano ka aiñ ban ïada ïa ki trai jylla na ka jingrung kyrthep ki bar jylla bad ka jingkular ka Sorkar ka long tang ha lyer bad kam shym leh ïa kano-kano ka kam ban ïada ïa la ki jong ki paidbah. Ka MRSSA la 10 snem haduh mynta pat pyntreikam eiei ruh em, ka amendment jong ka Meghalaya Identification, Registration (Safety & Security) of Migrant Workers Act, 2020 ba la amend ha u snem 2024 haduh mynta ym pat wanrah. Kane ka aiñ ka dei halor ka jingwan trei ki bar jylla hapoh Meghalaya bad hadien ka jingkhynra kaba jur jong ka seng ha ki ar snem mynshuwa, ka la pynlong ïa ka Sorkar ban wanrah amendment ïa kane ka aiñ ban tyrsat ïa ki kyndon jong ka work permit.

Ka Sorkar Assam ka kyndang naphang ïa ki khar Muslim ba sah beaiñ ha Assam, ka Sorkar West Bengal ruh ka leh kumjuh. Mynta wat ha Arunachal Pradesh bad kiwei ki Jylla ruh ki la sdang ban bud ïa kine ki jingkyndang bar jylla, hynrei, ha Jylla Meghalaya ka kylla khongpong. Ka seng ka bitar ba balei tang ka KSU bad katto katne kiwei ki sengbhalang ki ju kyndang ïa ki mynder na ka por sha ka por. Shaei ki tnad Sorkar ba dei khmih ban leh ïa kane ki jah bad balei ba ka Sorkar kam lah ban shimkhia halor ka ishu influx bad kino-kino ki ishu kiba ïadei ban ïada ïa la ki paidbah.

Ka jingdonkam ban ïeng ki khyrdop talasi (Facilitation Centre) ha kane ka por ka long kaba donkam shisha ban peit ban khmih ïa ka rung ka mih ki mynder khamtam ba dang shah kyndang ki briew ba sah beaiñ ha Assam, West Bengal bad kiwei pat ki Jylla, ïoh ki ïoh rung suk bad long trai shnong ha Meghalaya. Kumjuh ruh, ban lah ban khang ïa ka jingwan rung u drok sha ka Jylla bad dang bun kiwei kiwei ki jingmyntoi ba ka Jylla hi ka lah ban ïoh na ka jingïeng kane ka khyrdop talasi (Facilitation Centre).

Ka seng lyngba kane ka kyrwoh ka maham jur ïa ka Sorkar ba kam dei ban pynkylla ïa ka Facilitation Centre sha ka jaka bam bad ban pyntreikam noh mardor ïa ka MRSSA, 2016 kumba ka long lada ka don ka jingkitkhlieh ïa ki paidbah ka Jylla. Kane ka long katkum ka kyrwoh ba la phah da u samla Reuben A Najiar, General Secretary ka KSU Sengkmie.