Shillong, Jylliew 28
U Dr. Sourav Dutta, u ba dei u Director of Oncology jong ka Manipal Hospital u la ong ba ka jingïoh jingpang bampong (Cancer) ki briew ka jur bha East Khasi Hills Meghalaya ka dei na ka daw jong ka jingpyndonkam duna, kwai bad ka kyiad.
Haba ïakren u Dutta u la kdew ba ki bun ki briew jong ka thaiñ ki la kyrni ha ka jingbam duma, bam kwai bad ka jingdih kyiad bad kane ka la pynlong ïa kiba bun ki briew ban ngat ha ka jingpang bampong.
U la batai ba ki don ar bynta ki rukom ba ki briew ki pyndonkam ïa u duma, kata da kaba ktha ïa u duma sla, kaba lah ban ïalam sha ka jingpang bampong ha ka shyntur bad kpoh, kaba dih ha ka dur u ‘Cigarette’ kaba wanrah ïa ka jingpang bampong ha ki tor.
Shuh-shuh u la ïathuh ka jingpang bampong ba kham kynrei bha ha ka thaiñ ki dei ka jingpang bampong ha ka shyntur, ha u ‘Pipe’ bam bad ha ka kpoh. Ha Ri India baroh kawei kumba 75% kiba don ïa ka jingpang bampong, ki wan sha ka sumar tad ynda ki la poi ha ka Stage-3 bad Stage-4 bad kane ka long kaba ma bha. Namarkata u Dr. Dutta u la ong ba ka long kaba donkam bha ban pynlong ki jingai jinghikai sha ki paidbah halor ki dak ki shin jong ka jingpang bampong.
Haba ïadei ka jingpang bampong ha ka shyntur bad lada ka jingmong ha shyntur ka neh palat ïa ka ar taïew, u la kyntu ba ki nongpang ki dei ban leit kloi-kloi sha ki jaka ai jingsumar namar ka lah ban dei ka jingpang bampong, haba ïadei ka jingpang bampong ha u ryndang, u la ong ba lada don ka jingat ha ryndang, ka jingjynjar ban nguid haba bam ne dih haduh lai taïew, u la kyntu ki dei ban leit sha ki jaka sumar, khang ba ki lah ban ïoh ïa ki jingsumar kiba paka.
U Dr. Dutta u la pynshai haba ïadei ka jingdon ki jingsngewthuh bakla, ba ka jingpang bampong (Cancer) kam dei ka jingpang kaba ïabit, kumta ymdei ban tieng bad ymdei ban don kum kane ka rukom pynkhat. Ka jingong ba kiba la ïoh pang bampong kim lah shuh ban ïoh ïa ka jingkoit ka long kaba bakla, namar ha kine ki sngi kiba bun ki la ïoh ïoh ïa ka jingpynkoit.
U la kyntu ïa ki paidbah ba kin kiar ban pynmlien ha ka jingbam duma, kwai bad ka jingdih kyiad da kaba u la ong, lada ki briew ki la lah ban kiar na kine ka jingpang bampong kan duna ha ka ri, namar 50% na kiba pang bampong ki dei tang na ka daw ka jingkyrni jongki ha kine ki jingmlien ba sniew.
