Shillong, Naitung 05
Ki nongshnong shnong ka Domïasiat ki la ong ba ka shnong ka ïai bteng ban mad jingeh namar ki surok kiba sniew, ka jingduna ha ka liang ka koit ka khiah bad ka jingbym biang ki jaka pule kiba kham shalor, bad kyntu ïa ka jingtuklar ba mardor jong ka Sorkar ha kane ka thaiñ.
Ka shnong kaba don 11 tylli ki longïing jong ka Kur i Meiieid Spility Lyngdoh Langrin, ka don tang kawei ka skul Sorkar Lower Primary. Kiba bun na ki longïing ki pyndap-pynbiang ïalade da kaba rep kwai, synsar bad ki soh kiba mih katkum ka aïom.
“Ngi dang ap ïa ki jingdonkam ba kongsan,” haba kren na ka liang ka shnong, u Bah N.D. Syiem, pyrsa kurim jong i Meiieid Spility Lyngdoh Langrin u la ong ba ka roi ka par ha ka thaiñ ka long kaba suki mynta la bun-bun snem.
“La bun-bun snem mynta, ka Sorkar ka shu iehnoh beiñ ïa ka roi ka par ha kane ka thaiñ jong ngi. Lehse ka dei namar ka jingpyrshah jong ngi ïa kata ka projek tih ‘Uranium’,” la ong u Bah Syiem.
U la kdew ba watla ka bording ilektrik bad kawei ka skul LP ki la don mynta, dang donkam shibun kiei-kiei ym tang ha Domïasiat hynrei ha kylleng ki shnong ba marjan kynthup ïa ka Umdohlun, Wahkaji, Phlangdiloiñ bad Phlangmawprat.
Katkum ka jingong u Bah Syiem, ki khynnah pule hapoh ka thaiñ kim don lad shuh ban leit pule hadien jong ka Upper Primary.
“Haduh mynta, ngi don tang haduh ka kyrdan pule Upper Primary, kaba dei ka skul Sorkar. Ngi donkam ïa ki kyrdan pule Secondary bad Higher Secondary ha kane ka thaiñ,” u la ong.
U la kdew ba ka Wahkaji ka don ïa ka skul Upper Primary, hynrei “haduh mynta ka Sorkar kam pat lah wat ban kyntiew ïa ka sha ka kyrdan Secondary.”
Ka koit ka khiah ka dei sa kawei pat ka jingeh kaba khraw. Ka Domïasiat kam don Dispensary, ha kawei ka liang kaba pynbor ïa ki nongshong shnong ban ïaid haduh 8 kilo mitar sha Wahkaji ban ïoh ïa ka jingsumar. Ka surok hi ka long kaba sniew.
“Ka surok na Wahkaji sha Domïasiat bad Mawthabah ka long kaba sniew bha,” la ong u Bah Syiem.
Ïa kane ka lynter surok la shna da ka UCIL.
Halor ka jingdon ki nongtrei ka koit ka khiah, u la bynrap, “Ngi don tang kawei ka PHC ha Wahkaji kaba don tang uwei u doktor. Ngi kwah ba ka Sorkar kan wanrah shuh ïa ki doktor bad ban buh ruh ïa ki ‘Patient Ward’ khnang ba ki briew kin ym donkam ban leit shaduh sha Shillong, Nongstoiñ ne Mawkyrwat.”
U Bah Syiem u la pynpaw ruh ïa ka jingsaphriang jong ki jingpang kiba shyrkhei ha ka thaiñ, kynthup ïa ka bampong.
Une u nongïalam shnong u la pynpaw ruh ïa ki jingeh ha kaba ïadei bad ki projek surok ki bym pat dep. U la kdew ïa ka surok Wahkaji-Phlangdiloiñ-Langpar kaba dei ban pynïasoh bad ka Ranikor kaba dei ka Sub-Division, hynrei kane ka la sangeh noh mynta.
“Ka la sangeh ha ka shnong Langpar. Ha ka jingshisha, la dei ban pynjlan ïa ka surok shaduh Ranikor namarba ka long kaba donkam bha na ka bynta ki shnong bad ka thaiñ,” u la ong.
Ki shnong kum ka Nongmalang, Mawthabah bad Domïasiat ki dang ïasoh lyngba ki surok ki bym biang.
Shuh shuh ka jingpynpoi um dih ka long ka bym ryntih, la bynrap biang u Bah Syiem.
“Khamtam ha Domïasiat ngi ïoh um lyngba ki ‘pipe’ nar bad haba jur slap, ka jingpynpoi um ka shah pynduh noh. Ngi kwah ba ka Sorkar kan maramot ïa ka khnang ba kan long ka jingmyntoi ïa ki paidbah.”
Ki nongshong shnong ki la kyntu ruh ïa ki bor ba dei peit ba kin buh hakhmat eh ban pynbha ïa ki skul, ki surok, ban pyntikna ïa ka jingpynbiang um ba man ka por kumjuh ban pynkhlaiñ ïa ki jingtei jong ka koit ka khiah ha Domïasiat bad ki shnong ba marjan.
