Kyntu ka Sorkar Jylla ban aiti ïa ka kam tih dewïong sha ka Jylla

Shillong, Naitung 07 U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma ha ka sngi Ba-ar u la kyntu ïa ka Sorkar Pdeng ba kan aiti ïa ki bor ai jingmynjur ïa ka kam tih dewïong...

Shillong, Naitung 07

U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma ha ka sngi Ba-ar u la kyntu ïa ka Sorkar Pdeng ba kan aiti ïa ki bor ai jingmynjur ïa ka kam tih dewïong sha ka Jylla, ha kaba u Myntri ka Sorkar Pdeng u G Kishan Reddy uba khmih ïa ka tnat Coal and Mines u la ai jingmut ban thaw ïa ka committee ban bishar bniah ïa kane ka jingtyrwa.

Ha kane ka jingïakynduh ha Delhi, u Conrad u la pynksan ba kane ka sienjam kan ïarap ïa ki hajar tylli ki trai jong ki par kiba rit ba kin lah tih ïa u dewïong bad pynim biang ïa ka kamai kajih jong ki, kaba la shah ktah naduh ka jingkhang ïa ka tih thliew khnai da ka National Green Tribunal (NGT) ha u 2014.

Ïa u Myntri Rangbah la synran lang da ka Kong Santa Mary Shylla, MLA ka Sutnga-Saipung ha East Jaiñtia Hills, kawei na ki konstitwensi kaba don bun tam ka par dewïong ha ka Jylla.

U Conrad u la kyntu ban aiti ïa ka bor sha ka Jylla hapoh ka kyndon 26 jong ka Mines and Minerals (Development and Regulation) Act, 1957, ka ban pynlah ïa ka Jylla ba kan ai ïa ka jingmynjur ba hashuwa (previous approval) bad ban ai jingmynjur ïa ki mining plan hapoh ka Jylla hi.

U Myntri Rangbah u ong ba ka rukom treikam ba mynta ka donkam ïa ki trai jong ki par kiba rit ba kin hap shim ïa ki jingai jingmynjur na ki bor kiba don shabar ka Meghalaya, kaba buh ïa ki ha ka jingeh namar ka jinglut jingsep bad ka jingbym ïahap ki kam. Ha kajuh ka por, u Conrad u la pynpaw ïa ka jinglong pher ka rukom bat khyndew hapoh ka Sixth Schedule, ha kaba ka hok halor ka jaka bad ki marpoh khyndew ka dei jong ki riew shimet, ki Kur bad ki Shnong ym jong ka Jylla kumba la pynskhem da ka ïingbishar Supreme Court ha u snem 2019.

U ong ba kane ka riti bat khyndew ha Meghalaya kala pynlong ïa ki kyndon tih par ka Ri, kaba la pynwandur na ka bynta ki par kiba heh (large mining block), ba kin long ki bym ïahap satia ïa ka Jylla, khamtam ba ki par dewïong ki dei kiba saphriang bad shong lynnong lynnong ha ki par kiba rit jong kiba bun ki longïing.

U Conrad u la kdew ruh ba ka kyndon 100 hectare bala buh hapoh ka Standard Operating Procedure 2021, kala khanglad ïa bun ki riewlum trai par kiba dei hok ki trai, ba kin ïoh ïa ki mining lease ban tih ïa ki par.

U pynpaw ba da ki hajar ki longïing, kila duh ïa ka tyllong kamai naduh ba ka NGT kala khang ïa ka jingtih dewïong thliew khnai ha Jylla ha u snem 2014, katba ka Jylla ruh kala mad ïa ka jingduhnong kaba jur na ka jingïoh lum khajna.

U la pynkynmaw ba ka Ministry of Coal, ha ka jingïakren, kala mynjur ïa ka jingkyrpad ka Meghalaya ban pynjynsur naduh u snem 2015, u Myntri Rangbah u la kyrpad ba ka Sorkar Pdeng kan pyndep ïa ka sienjam da kaba pynmih ïa ka jingpynbna (Notification) hapoh ka kyndon 26 kaba ai ïa kine ki bor sha ka Jylla, ryngkat bad ki bor ba ïasoh hapoh ka Mineral Concession Rules, 1960 bad ka Mineral Conservation and Development Rules, 2017. Ïa ka dorkhas kaba bniah la aiti sha u Myntri ka Sorkar Pdeng ha kane ka jingïalang.

Haba kut jong ka jingïalang, u Myntri ka Sorkar Pdeng u la ai jingmut ban thaw ïa ka Committee ka ban bishar ïa kane ka kam. U Myntri Rangbah u la pdiang ïa kane ka jingai jingmut, bad ïa ka committee la khmih lynti ban sa thaw noh kham kloi.

U Myntri Rangbah u la pynpaw ïa ka jingkyrmen ba kane ka sienjam kan plie ïa ka lynti na ka bynta ki hajar tylli ki longïing ha Jylla ba kin kamai kajih katkum ka aiñ bad kaba don burom na ki marpoh khyndew jong ki hi, hapoh ka jingpynïaid kaba biang bad ka jingpeitngor jong ka Jylla.