Shillong, Naitung 08
Ka Sorkar Jylla ka dang ïaleh ban ïaid shakhmat ha ban buh ïa ki jaka bret ñiut kiba katkum ka juk stad saian ha man la ki ‘headquarter’ jong ki distrik, ha kaba ka kam ka la ïaid shakhmat ha Nongpoh ha ryngkat ki jingtyrwa kiba dang pynkhreh na ka bynta ka Jowai, Tura, Williamnagar, Nongstoiñ bad Khliehriat.
Ïa kane la ong da u Symbud Myntri Rangbah ka Jylla ka tnad kam pynroi sor, Bah Sniawbhalang Dhar ha ka Sngi Balang.
U Bah Dhar u la ong ba ka tnad pynroi sor ka la bthah ïa ki CEO jong ki distrik bad ki MLA jong ka thaiñ ban ïatreilang ha ka ban pynithuh ïa ki jaka kiba biang ban buh ïa ki jaka bret ñiut ha la ki jong ki jong ki shnong.
“Kum ka tnad, na ka tnad pynroi sor, nga la dep ban bthah ïa baroh ki CEO bad ïa baroh ki MLA kiba hap hapoh ki ‘Township’ kum ka Williamnagar, Jowai, Tura, Nongpoh bad kumta ter-ter,” ong u Bah Dhar haba ïakren bad ki nongthoh khubor. U Symbud Myntri Rangbah u la ong ba ka Jylla ka la mang ïa ka pisa na ka bynta ka Ri-Bhoi bad ka jingpyntrei ka la sdang.
“Nga sngewkmen ban pyntip sha phi ba na ka bynta ka jaka bret ñiut ha Nongpoh ngi la dep mang lypa T.5.80 klur bad ka kam ka dang don ha ka jingpynkhreh mynta,” u la ong.
“Ngin leit sha Nongstoiñ, Williamnagar, Tura bad Khliehriat ruh. Nga la dep bthah ïa ki ophisar jong nga ba kin trei katkum kata. Ka bha ban don ka jaka bret ñiut ha man la ki shnong bad ki jaka sor,” u la ong.
Halor ka jaka bret ñiut thymmai ba sahteng na ka bynta ka nongbah Shillong ha Nonghali, u Bah Dhar u la ong ba ka jingtyrwa ka la long kaba la khreh hynrei la pynsangeh noh namar ki kam ba ïadei bad ka aiñ.
“Ha ka jingshisha ngi la pynkhreh ban shim ïa ka rai halor kata. Ka long kaba sngewsih shibun ba uwei na ki nongshong shnong u la leit sha ïingbishar. Kumta ka don khyndiat ka jingeh bad namar kane, ka la sahkut na ka bynta ka Nonghali. Kumta, to ngin ïa ap ïa kata,” u la ong.
Haba kylli shaphang ki jingïada ïa ka mariang, u Bah Dhar u la jubab: “Ïa baroh ki jingsngewkhia, yn sa shimkhia da ka ‘Pollution Act’.”
Na ka bynta ka Jowai, u Bah Dhar u la ong ba ka jingpynkhreh ka la jan dep bad ka tnad mynta ka dang trei haba ïadei bad ki jingai jingbit kiba kongsan.
“Mynta ngi dang pynkhreh ïa baroh ki jingdonkam na ki tnad bapher-bapher. Nyngkong eh, ngi dei ban ïoh ïa ka NOC na la ki jong ki jong ki shnong ne ka Elaka kaba ka jaka ka hap. Hadien kata, ngi hap ban ïoh ïa ka jingbit na ka ‘Pollution Board’. Bad ynda la dep lut baroh, ngin sa ïaid shakhmat bad ka ‘Public Hearing’,” u la ong.
U la bynrap ba la pynithuh 3-4 tylli ki jaka kiba lah ban long, hynrei ïa ka jaka ba khatduh yn sa pynpaw tang hadien ba la pyndep ïa ka jingwad bniah bad ban ïamir jingmut bad ki paidbah khnang ban lait na ka jingpyrshah.
“Ngi la pynithuh lai-saw tylli ki jaka hynrei ngi dang hap ban pynbeit khatduh kano kaba lah ban ïaid shakhmat bad kane ka kam. Ngam kwah ban ïathuh hangno ka don namarba bun ki briew kiba kwah ban pyrshah. Kumta to ngin ap. Khatduh kin sa tip ynda ngi hap ban pynlong ïa ka ‘Public Hearing’,” la ong u Bah Dhar.
Shuh shuh haba ban jur ba baroh ki jaka thymmai kin bud ïa ki kyndon jong ka ri, u Symbud Myntri Rangbah u la ong, “Baroh ki jaka bret ñiut ba la tyrwa kin long katkum ka juk stad saian, lym kumta ka NGT kan ym shah,” u la ong.
