Shillong, Naitung 08
U Myntri Rangbah Conrad K Sangma ha ka sngi Balang u la ban biang ba ka Sorkar Jylla kam kyrshan satia ïa ka jingtih Uranium ha Meghalaya bad ban jur ba ïa ka ktien jong u kum u Myntri Rangbah dei ban shim kum ka rai ba khatduh jong ka Sorkar halor kane ka mat.
Kane ka jingkynthoh kala mih haba jubab ïa ka jingkylli halor ka jingkynnoh ba hiar ki briew ka Atomic Minerals Directorate (AMD) sha ki jaka ba don Uranium ha West Khasi Hills, kynthup ha shnong Domiasiat, wat hapdeng ka rai jong ka Sorkar ha u snem 2009, ban kheiñ ïap ïa ka rai jong ka Kynhun Myntri halor ka jingtih Uranium.
“Ha baroh ki jingkren jong nga sha ki lad pathai khubor bad wat haba kut u 2025, nga kynmaw ba nga ong shai bha ïa kane ba ngim kyrshan satia ïa ka jingtih uranium. Ngi la long shai bha halor kane bad ngi la kren shai ruh sha ka Sorkar India.
Ngi la kren shai ruh sha ki paidbah,” ong u Conrad.
U Myntri Rangbah u la ong ba ka lynti treikam ka Sorkar ka long ban tei ïa ka jingmynjur lang bad ym ban pynjari ïa ki rai ha u paidbah.
U Conrad u la ong, “Kam dei satia tang ka kam tih uranium. Lada phi peit ïa baroh ki rai ba ngi la shim, khamtam ki rai ki ban ktah ïa u paidbah ba bun balang, ngi la kren shai ba ngin trei bad leh ïa ki kam kiba ïahap bad kaei kaba bha tam na ka bynta ki briew jong ngi.”
Haba ai nuksa kum ïa ka mat lynti rel, u la ong, “Lada phi ïakren ïa ka lynti rel, ngi lah ban dei tang ka Jylla ba haduh mynta ngim pat don ïa ka lynti rel ban pynïasoh bad ka nongbah Delhi lane ki thaiñ kiba heh jong ka Jylla. Ka dei ka kam kaba eh hynrei ngim lah ban shu leh da ka bor. Ngi la kren shai ba ngi dei ban shim lang ïa ka jingmynjur u paidbah haba ngi pynïaid shakhmat ïa kane ka kam,” ong u Conrad haba ong ba ka kam tih uranium kala mih la bunsien bad la kyntait ruh man ka por ba ka mih.
“Kumta kata ka la long ka nongrim kaba ngi bud. Ngi ngeit ha kaba thaw ïa ka jingïasngewthuh jingmut, ngi ngeit ha kaba pynthikna ba ngi ïasam ïa baroh bad ki paidbah bad ka jingtih uranium ka la long kaei kaei kaba ngi baroh ngi la sngewkhia bad nga la kren shai bha ïa ka jingmut jong nga ba ngim kyrshan satia ïa ka jingtih uranium bad kane ka dei ka mat kaba la wan bunsien ha ngi bad ngi la kyntait ïa ka bunsien,” u la ong.
U la kyntait ruh ïa ki jingpyrshang ban pynmih jingkulmar halor ka nongrim jong ka Sorkar.
Halor ka jingkynnoh ka KSU ba ki briew ka AMD kila hiar man ka por sha Domiasiat bad kiwei ki jaka, u Conrad u la ong, um pat ïoh jingtip ïa kum kane ka jinghiar hynrei u la kular ba un sa leh eiei ynda la lah ban pynthikna.
“Halor ka leit ka wan ki briew kiba rung bad ba mih, kane ka dei ka kam bad lada kano-kano ka jingtip ka wan sha ka ophis jong nga, lada phi pyntip ïa nga khlem pep ngin leh ïa kaba donkam. Ngam don satia ïa kano-kano ka jingthoh halor ka rung ka mih ki briew hynrei mynta ba phi la ïathuh ïa nga, Ngan sa wad jingtip bad ngin sa shim ïa ka sienjam kaba donkam,” u la ong.
Haba kylli la ka Sorkar kan pyrkhat ban mynjur noh da ka Resolution ha ïingdorbar thawaiñ ban pynskhem ïa ka nongrim, u Conrad u la ong ba ka jingkren jong u hi ka dei kaba la khia thew lypa.
