Shillong, Naitung 17
U Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad K Sangma ha ka sngi Thohdieng u la leit sha ka jingrakhe Behdeinkhlam ha Tuber bad u la pynbna ïa ka skhim thymmai jong ka Jylla kaba thmu ban pynkhlain ïa ki jingtei ha ka niam bad ka riti dustur ha baroh kawei ka jylla Meghalaya.
Haba ai jingkren sha ki paidbah ha kaba u la khot kawei na ki tamasa Behdeinkhlam kaba heh tam ha Jaiñtia Hills, u Sangma u la ong ba ka dei ka jingwan kaba ar jong u sha Tuber bad ka jingheh jong ka jingïashim bynta ka la nang kiew man ka por.
U la batai ïa ka jingwan lang jong ki briew na ka bynta ka tamasa kum ka “jingpeit kaba phylla bad ka jingsngew kaba phylla.”
“Kane ka dei ka jingithuh ba shisha jong ki briew jong ka jylla jong ngi. Kane ka dei kaba pynlong ïa ngi kumno ngi long. Kane ka dei ka kolshor jong ngi bad ka long kaba kongsan bha ba ngin pynim ïa ka,” ong u Myntri Rangbah ka Jylla, da kaba bynrap ba ka long kaba kongsan kumjuh ban pynim ia kine ki riti dustur sha ka pateng ban wan ryngkat bad ka jingïashim bynta lang jong ki paidbah.
U la kdew ba ka Behdeinkhlam, kaba la ju ïohi tynrai ban beh noh ïa ki jingpang bad ki jingsniew, ka dang ïai bteng ban bat ïa ka jingïadei haduh kine ki sngi kum ka lad ban beh noh ïa “ki jait jingsngew sniew baroh.”
U la ai khublei na ka bynta kane ka tamasa bad u la pynpaw ia ka jingdonkam jong ka ha ka imlang sahlang ha kane ka juk mynta.
U Sangma u la ong ba ka sorkar ka angnud ban pynbiang ia ki lad ki lynti kiba kham bha na ka bynta kum kine ki tamasa. Kum shi bynta jong kata ka jingpyrshang, shen yn sa pynbna ia ka prokram ba kyrpang ban kyrshan ia ki jingthmu niam, kolshor bad histori jong ki jaitbynriew bapher bapher.
Kane ka skhim kan kynthup ïa ki Seinraij, ki Seng Khasi, ki Balang Khristan bad kiwei ki kynhun niam kiba don ha ka jylla.
Ka jingthmu ka kynthup ia ka jingiarap ban buh ia ki jaka buh jingthoh bad ki jaka pyni dur ban thoh ia ka histori bad ki riti dustur.
U myntri rangbah ka jylla u la kdew ia ka jingkyrpad ba dang shen na ki nongialam balang Presbyterian na ka bynta ka jaka buh jingthoh kum ka jingkynmaw ia u Thomas Jones, bad u la ong ba kum kane ka jingkyrshan yn sa pyrkhat ia ka Balang Katholik, kiwei kiwei ki kynhun niam, bad ki jaka buh tynrai.
U la kdew ruh ia ka jingtyrwa ba la aiti da ka Seinraij Tuber na ka bynta ka Gallery bad ka Museum ha Tuber. “Ngi thmu ban kyrshan ia ka jingtyrwa kaba la ai da ka Seinraij na Tuber,” u la ong bad bynrap ba ka jingthmu ka long ban pynthikna ba ia ka histori bad ka kolshor jong ki jaitbynriew bapher bapher yn shim bad pynneh pynsah ha ka rukom kaba dei.
Haba ia dei bad ka pisa tyngka, u Sangma u la ong ba ka jingdawa na Tuber ka long tang 10 klur tyngka. Hynrei namar ba kane ka skhim ka long ban ai jingmyntoi ia baroh ki kynhun niam, ka sorkar kan pynkhreh ia ka plan kaba bniah shwa ban pynkut ia ki jingmang pisa.
“Ngi kwah ban shim ia ka rukom treikam kaba bniah ban ym iehnoh ia uno uno ne kano kano ka kynhun niam. Kan long ka plan kaba bniah,” u la ong.
Ia ka jingtyrwa na ka Seinraij Tuber yn kynthup lang ha ka jingthmu kaba kham jylliew, u la bynrap, namar ba ka sorkar ka trei ban buh jingthoh bad kyrshan ia ka riti dustur jong baroh ki jaidbynriew ha Meghalaya.
