Shillong, Nailar 03
Ka Khasi Students’ Union (KSU) ka la ai por hapoh 15 sngi ïa ka Sorkar Jylla ban sngap haba ïadei ki san tylli ki mat jingdawa ba sahteng la slem bha bad maham ruh ba lada ka Sorkar Jylla kam lah ban leh eiei, kan long kum ka jingpynbor ïa ka seng ban sdang da ki jingïakhih.
Ha ka shithi ba ka KSU ka la phah sha u Myntri Rangbah ka Sorkar Jylla u Conrad K Sangma, ka la ong “Ngi pynpaw ïa ka jingbym sngewtynnad bad jingbitar ïa ka rukom leh donbor jong ka Sorkar Jylla ha ka jingjia ba dang shu jia shen ha East Jaiñtia Hills bad ruh halor ka jingthok jingshukor ba ka Sorkar ka la leh ban pynslem ïa ki mat jingdawa ba la neh la bun-bun snem.”
“Namar ki jingïakren ba bunsien bad ki jingïalang kim shym la lah ba pynmih ïa u soh uba sngewtynnad, ka seng kam don lad pat da kumwei, hynrei ka la ai ïa ka Sorkar Jylla 15 sngi ba kan pynbeit ïa ki mat jingdawa ba sahteng ba la kdew harum bad lada ym don jingmih eiei, ka seng kan hap ban ïakhih tad haduh ba la pyntreikam ïa ki jingdawa” la ong ka KSU.
Ka KSU ka la pynpaw ïa ka jingbym sngewtynnad halor ka rukom leh haba ïadei ka jingjia ba dang shen ha East Jaiñtia Hills, khamtam ha ka jingpynsngew paidbah (Public Hearing) na ka bynta ka Shree Cement kaba la jia ha ka 31 tarik Naitung 2026.
Ka KSU ka la kynnoh ba ki bor District, ki Pulit kumjuh ka Meghalaya State Pollution Control Board (MSPCB) ki la trei ban kyrshan ïa ka kompeni, ha kaba ki la khanglad ïa ki briew kiba pyrshah ïa ka projek ba kin rung sha ka jaka ba long ka jingpynsngew paidbah bad ka la dawa ban pynshitom ïa u DC bad SP jong ka East Jaiñtia Hills bad ki ophisar jong ka MSPCB.
Ka KSU ka la pynpaw ruh ïa ka jingpyrshah kaba jur ïa ka jingkren u Symbud Myntri Rangbah ka Jylla u Bah Prestone Tynsong ha ka 29 tarik Naitung, halor ka Meghalaya Residents Safety & Security Act 2016. Ka KSU ka kynnoh ba ka Sorkar ka la pynslem ban pyntreikam ïa ka MRSSA da ki snem wat hadien ba la dep thied jaka bad la dep ïoh ïa ka pisa na ka bynta ki ‘Facilitation Centre’ ha ki jaka rung bad jaka mih.
Ka la dawa ban pyntreikam noh mador ïa ki aiñ ryngkat ka jingleit pynthikna ïa ki nongshong wai da ki Dorbar Shnong bad dawa ïa ka Sorkar ba kan aiti ïa ka kaiphod ba shisien shitaïew halor ka jingïaid ka kam ban buh ïa ki Centre.
Sa kawei ka mat jingdawa ba ïadei ka Amendment u snem 2024 halor ka Meghalaya Identification, Registration and Safety of Migrant Workers Act. Ka KSU ka la pynpaw ba ka kynhun Myntri ka la mynjur ïa ka Amendment ha ka 3 tarik Nailar 2024 ban pynlong ïa ka jingpynshisha da ki Pulit bad ban pynlong kongsan ïa ka jingpynrung kyrteng, hynrei ka Sorkar ka khlem sdang ban pyntreikam ïa kane ka aiñ mynta la jan arsnem. Ka KSU ka ong ba kane ka jingpynslem ban pyntreikam ïa ki aiñ ka ailad ïa ka jingrung kyrthep ki briew ba nabar bad ka buh jingma ïa ka jingshngaiñ jong ki nongshong shnong.
Halor ka kam thungkam ha NEIGRIHMS, ka KSU ka la pynkynmaw ïa ka jingleit shong kyllaiñ myngor ha u bnai Jymmang 2025 halor ka kam ba kynthup ïa ka jingphiah thungkam ïa ki Nos bad ka jingai bhah ïa ki riewlum trai muluk.
Ïa ka jingïakhih la pynsangeh shipor hadien ba ka Sorkar Jylla, hapoh ka jingïalam u Myntri Sorkar u Bah Paul Lyngdoh ka la kular ba ïa ki jingdawa yn sa rah ïakren sha ka Ministry of Health and Family Welfare. “La shisnem mynta, kam shym la don ka jingbuddien na ka Sorkar Jylla bad dawa ïa ka Sorkar ban pynbeit kyrkieh noh ïa kane ka kam.”
Ka KSU ka la dawa ruh ban pynkylla mardor ïa ka rukom thungkam thungjam ba dei ban pynduh noh ïa ki Personal Interview na ka bynta ki kam Grade B non-gazetted, Grade C bad Grade D kaba long kat kum ka kyndon ka DoPT khnang ban pynthikna ïa ka thungkam thungjam kaba shai.
Ka KSU ka la ban jur ïa ka jingpynkylla ïa ki rukom pynïaid kam ha MPSC bad DSC da kaba ong ba watla ïa ki katto katne ki jingai jingmut jong ka MPSC Reform Committee 2025 la dep ban pdiang ban pyntreikam, hynrei kiba bun ki dang sahteng.
Ka pyrshah ïa ki jingpynbna laitkam ka MPSC ïa ki nongthep kam kiba dei ki “Nongshong shnong ba dei hok ka Ri India bad ban jur ba ka thungkam thungjam ha Jylla ka dei ban long beit thik ïa ki nongshong shnong ka Jylla Meghalaya.
Ka la bynrap ruh ba ka Sorkar Jylla kam pat shym la pdiang satia ïa ki 15 tylli ki mat ba la aiti sha u Chief Secretary ha u Risaw 2024 ba ïadei bad ka jingpynkylla ïa ka rukom treikam ha ki DSC.
Ka KSU ka la pynkynmaw ruh ïa ka Sorkar halor ka jingkular ban mynjur ïa ka Resolution pyrshah ïa ka jingtih Uranium bad dawa ïa baroh ki Autonomous District Council ba kin thaw ïa ka aiñ halor kane ka kam bad ban pynkynriah noh ïa ka Ophis ka Atomic Minerals Directorate ba don ha Nongmensong.


