Shillong, Nailar 25
U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma ha ka sngi Ba-ar u la ong ba kam pat don ka jingkhang ban tih maw bad shyiap hapoh ka Jylla hynrei la shah ban bteng ïa ka jingtih katkum ka aiñ ha ryngkat ki jingïoh jingbit.
Haba jubab ïa ka jingdawa u MLA ka Nongkrem bad President ka VPP Bah Ardent M Basaiawmoit ban weng ïa ka jingkhang tih maw bad shyiap, u Conrad u la pyntip ha ïingdorbar, “Kam pat don ka jingkhang ban tih maw ne shyiap ha Meghalaya. Ka jingtih katkum ka aiñ ka dang shah hynrei dei ban don ïa ka mining lease kaba treikam, quarry permit, Environmental Clearance bad bud ryntih ïa ki kyndon ka tnad Khlaw, Pollution Control bad ki jingdonkam ha ka kit ka bah”.
U la ong ba u maw bad u shyiap ki hap hapoh ka minor minerals hapoh ka MMDR Act, 1957, bala teh kyndon da ka Minor Minerals Concession Rules, 2016 bad ka Sustainable Sand Mining Management Guidelines, 2016.
U Myntri Rangbah u la ong ba ki kyndon kim shym la ailad ïa ka jingtih kaba rit lane jingtih nala tynrai bad ka MoEFCC kala pynlong kongsan ïa ka Environmental Clearance na ka bynta ki minor minerals khlem da pynïapher ïa ki jingheh ne jingrit ki par ba shim wai.
“Ka komiti bala khlieh da u Symbud Myntri Rangbah kala bishar ïa ki rules bad ki jingtyrwa ban pynlait noh ïa ka rukom tih maw tynrai na ki EC barim, hynrei ka Ministry kam shym la pdiang ïa ki haba kdew ïa ka hukum ka ïingbishar Patna High Court,” u la ong.
U Conrad u la ong ba ka Sorkar jong u ka la ïakhun na ka bynta ka hok ki trai jaka riewlum ha u snem 2019 bad kala ïoh ïa ka hukum jong ka Supreme Court ba ithuh ïa ka hok jinglong trai ki riew shimet, ki Shnong, ki Raid, ki Hima ïa ki jaka kynthup ïa kiba don sha ramew.
“Kane ka Sorkar kan ïai bteng ban shimkhia ïa baroh ki mat bad ka Sorkar Pdeng, ki ïingbishar bad kiwei kiwei khnang ban wad ïa ka lad kaba neh,” u la ong haba bynrap ba ka Sorkar kala pynbiang tarajur ïa ka jingïada ïa ka mariang bad ka kamai jakpoh lyngba ka Payment for Ecosystem Services bad spring-shed conservation programme.
U la ai khublei ïa u Bah Ardent ba wanrah ïa ka jingïatai bad ong ba ka Sorkar kan bteng ban aiti lut ha kaban leh eiei na ka bynta ki jingeh ki nongtih par.