Shillong, Nailar 28
U Myntri ka tnad ka koit ka khiah ka Jylla, u Bah Wailadmiki Shylla ha ka Sngi Thohdieng haba ai jingkren hapoh Ïingdorbar u la ong ba ka Meghalaya ka la kynthup shuh sa palat 1,000 tylli ki jingthiah bad bei tyngka haduh T.750 klur ha ka tnad ka koit ka khiah ha kine ki 5 snem ba la dep.
Haba jubab ïa ki jingkylli halor ka tnad ka koit ka khiah ha ka kynta kylli jingkylli, u Bah Shylla u la ong ba ka jingbei tyngka ka la ïalam sha ka jingwan jong bun ngut ki nongshah sumar, ha kaba ka jingdon ki nongpang ka la kiew na ka 17 lak ha u snem 2017-18 sha ka 25 lak ha u snem 2025-26 – ka jingkiew kaba 46.8%.
U la ong ruh ba ka jingdon ki nongïoh jingmyntoi na ka MHIS ka la kiew da 60%, kaba pyni ïa ka jingshaniah kaba nang kiew jong ki paidbah.
Haba ïadei bad ka prokram ai jingsumar ïa ki kmie bad ki khun, u Bah Shylla u la ong ba ka Jylla ka la pynlut T. 120 klur ha ki saw snem – kham bun ban ïa ka T.110 klur jong ka Sorkar Pdeng. Ha ryngkat ka MHIS, ka jingkheiñ baroh ka la kiew sha ka T.170 klur.
U Myntri u la pynpaw ba hapoh ka ‘CM Safe Motherhood Scheme’, ki kynthei bad ki khynnah mynta ki ïoh ïa ka leit ka wan kaba khlem donkam jingsiew – palat shi lak tylli ki jingleit-jingwan ha ka shisnem – haba nujor bad ka rukom kaba hashuwa, kaba kynthup tang ïa ki jingleit kha khun.
Ban ïaleh pyrshah ïa ka jingbym kwah jong ki kynthei ban wan sha ki jaka sumar namar ka jingsngewkhia ban sumar khun, la buh ïa ki ‘Transit Home’ ha kaba ki lah ban wanrah ïa ki khun jong ki.
Ki ASHA bad ki nongap ruh ki ïoh ïa ka jingkyrshan pisa kaba T.1000 na ka bynta kawei ka jingkha khun.
“Ka jingïap jong ki longkmie ba kha khun ka la hiar da 56% – kaba nyngkong eh ha ka histori jong ka Jylla jong ngi – ka jingïap jong ki khyllung ruh ka la hiar da 40% (na ki jingtip jong u snem 2021),” la ong u Bah Shylla.
U la ong ba mynta ka ‘Mother App’ ka buddien ïa kawei-pa-kawei ka longkmie armet haduh ha shnong bad la pynlong ïa ka MHIS ban treikam khlem da donkam pisa.
Haduh u bnai Lber, 2027, u la ong ba ka Jylla kan sa don sa 121 tylli ki PHC, 35 tylli ki CHC bad 700 tylli ki ‘Sub-Centre’, ka ban palat ïa ki kyndon jong ka ri, bad mynta ka dei ka Jylla kaba bun eh ki ‘First Referral Unit’.
U la ai burom ruh ïa ki shnong ki thaw kiba la tei palat 100 tylli ki ‘Sub-Centre’, nalor ki 150 tylli kiwei pat kiba dang don ha ka jingpynkhreh.
Ha kaba ïadei bad ki nongtrei, u Myntri u la ong ba la dep thung ïa 400 ngut ki ‘Medical Officer’ (MO) shi syn thung lyngba ka ‘Meghalaya Medical Services Recruitment Board’ bad palat 300 ngut ki nos kiba la thung katkum ka kontrak, nalor ka jingpynkhlaiñ ïa ki nongtrei ‘Housekeeping’ ha ki ‘Hospital’ jong ki distrik.
Haduh 115 ngut ki doktor ki la ïoh jinghikai ha Tamil Nadu lyngba ki ‘Certificate-Course’ ba 6 bnai halor ka koit ka khiah jong ki longkmie ba kha khun bad ki khyllung ban weng ïa ka jingeh haba ïadei bad ka jingduna ki doktor ba la pyntbit kyrpang.

