Shillong, Nailur 01
Namarba ka jingdon jong ki jingjia shah dait ksew ha East Khasi Hills ka la tam ïa ka 7,500 tang hapoh 8 bnai, ki bor distrik ha ka Sngi Ba-ar ki la sdang ïa ka ‘Pilot Project’ ha Laban hapoh ka ‘National Action Plan for Dog-Mediated Rabies Elimination’ khnang ba kan ym don kano-kano ka jingïap na ka jingpang ‘Rabies’ hapoh u snem 2030.
U Deputy Commissioner, u Abhilash Baranwal u la ong ba ka jinglong-jingman ka long kaba sngew shyrkhei.
“Hapoh 15 sngi naduh ba nga la shimti ïa ka kam, ha ka jingïalang ba la khot da ka tnad ka koit ka khiah bad ‘Veterinary’, la pyntip sha nga ba ka jingjia shah dait ksew ka la kiew sha ka 10,000 ha ka shisnem. Tang ha kine ki 8 bnai, ka East Khasi Hills ka la ïoh jingtip ba ki don palat 7,500 tylli kiba kum kine ki jingjia, kaba long palat ïa ka 50, haba ïanujor bad ka snem 2023 baroh kawei,” ong u Baranwal.
“Kine ki dei tang kito ki jingjia kiba la pyntip, bun ki bym don jingtip. Donbok ba ym shym la don kano-kano ka jingïap namarba bun na ki ksew kim dei kiba don jingpang (Rabies), hynrei ka jingpang ‘Rabies’ ka long kaba lah ban ïalam sha ka jingïap bad 100% kaba lah ban ïada,” u la ong.
U Baranwal u la ong ba hadien ka jingïasyllok bad ki Synjuk, ki Rangbah Shnong bad ki nongïalam niam, ka la paw ba ka jingtieng ïa ki ksew surok bad ka jingkiew ha ka jingshah dait ksew ka dei ka jingeh kaba khraw jong ki paidbah.
U la ong ba ki Rangbah Shnong kin shim ïa ka bynta ba kongsan ban pynurlong ïa kane ka ‘Plan’.
U ADC, u Bah F. Basan u la ong ba na ki 2,823 tylli ki jingjia shah dait ksew kiba la ïoh jingtip naduh u Kyllalyngkot haduh u Nailar, 80% ki dei lyngba ki ksew ba la ri ha ïing.
“Kane ka long kaba sngew shyrkhei. Lada ngi leh ïa ka khana-samari man la u snem, kan long palat 5,000 tylli ki jingjia shah dait ksew ha ka shisnem,” u la ong.
U Bah Basan u la ong ba ka hukum ka ban treikam naduh ka Sngi Ba-ar ka la kdew ïa 11 tylli ki kamram na ka bynta ki Dorbar Shnong, kynthup ïa ka jingbuh-jingkheiñ bad ka jingpynrung kyrteng ïa ki ksew ba la ri, ban pynsuk ïa ka jingai tika ïa ki ksew surok bad kiba ri kumjuh, ban pynithuh ïa ki jaka ba bun ki ksew surok, bad ban pynbeit ïa ki jaka ai bam bad kumta ter-ter.
U la ong ruh ba ki trai jong ki jait ksew kum ki ‘Pitbull’, ‘Rottweiler’, ‘German Shepherd’ bad ‘Doberman’ ki dei ban shimkhia ha ka por ba ïalam ïaid kai (ïa ki) bad ban wah ïa ki notis ha ki ïing ki sem, ban pyntikna ïa ka jingkhuid-jingsuba, bad ban pyntip ïa baroh ki jingjia shah dait ksew sha ki pulit.
“La ai bor ïa ki Dorbar Shnong ban ujor FIR pyrshah ïa ki nongleh bymman bad ban daiñ kuna ruh ïa kiba pynkheiñ aiñ,” la ong u Bah Basan.