Shillong, Nailur 03
Ka jingartatien hapdeng ki kmie ki kpa ka la pynsuki ïa ka jingai tika HPV hapoh ka Jylla haba ïadei bad ka jingpang ‘Cervical Cancer’, ha kaba la lah ban kynjoh tang 5% na ka jingbun briew ba la thmu naduh ba la sdang ïa kane ha u bnai Rymphang.
U Director ka NHM Mission, u Ramkumar S ha ka Sngi Palei u la ïathuh ha ki nongthoh khubor ba na ki 40,000 ngut ki khynnah kynthei kiba la buh jingthmu ha ka Jylla, tang 1,841 ngut ki la ai ïa kane ka tika haduh mynta.
“Ka ‘Cervical Cancer’ ka dei ka daw kaba ar haba phai sha ka jingpang bampong ha ki kynthei ha Meghalaya. Ngi don ïa ki dawai kiba la pyrshang bad dep ban ‘test’ ha ka pyrthei baroh kawei. Lada ai ha ka rta kaba biang, ka long kaba treikam bha ban ïada na ka jingpang ‘Cervical Cancer’,” la ong u Ramkumar.
U la ong ba watla ka jingai tika HPV ka la don ha kiba bun ki ri naduh u snem 2008, hynrei ka India ka la sdang ïa kane dang mynta u snem. Ka Meghalaya ka pyntreikam ïa ka ha kylleng ki 12 tylli ki distrik lyngba ki jaka ai jingsumar jong ka Sorkar.
Ïa kane ka jingai dawai la ai khlem da donkam siew eiei sha ki khynnah kynthei kiba la dap 14 snem ka rta, bad kane kan bteng haduh u bnai Nohprah, 2026.
“Bun ki dang don ka jingartatien. Ngi kwah ban weng ïa kita ki jingeh. Ngi don ki doktor ba rangbah jong ki khyllung-khynnah, ki ophisar ai dawai bad ki ‘riew shemphang ha ka jingpang bampong ban weng ïa ki jingartatien,” u la ong.
Ka Secretary ka State Cancer Society, ka Dr. Anisha Mawlong ka la ong ba ka ‘Cervical Cancer’ ka dei tang ka jait jingpang bampong kaba lah ban ïada da ka jingai dawai.
“Kum ka imlang-sahlang kaba ai jait sha ka kmie, ka kmie ka dei ka bynta kaba kongsan tam ha ka longïing. Ban pyllait im ïa kine ki khynnah kynthei kiba dang rit na ka jingpang kaba lah ban ïada ka dei ka kamram kaba kongsan tam jong ngi,” ka la ong.
Ka la ong ruh ba kane ka dawai kaba kham rem dor mynshuwa mynta lah ban ïoh ei khlem da siew eiei hapoh ka prokram jong ka Sorkar bad ka ai ka jingïada kaba 90 haduh 95% na ka ‘Cervical Cancer’.
Ka Dr. Mawlong ka la pynbna ruh ba shen ka Jylla kan sdang noh ïa ka ‘Mother-Daughter Initiative’ ban peit bniah ïa ki longkmie na ka bynta ka jingpang HPV bad ha kajuh ka por ban ai dawai tika ïa ki khun kynthei.
