Raphael Warjri
Kumta ba ki rangbah ruh ki shynraiñ la kynthei ne shynrang lada dei kum uta u shynrang u ba dang rit ka ryta hynrei ka pyrkhat pyrdaiñ ka la iaw bad ih pura. Hynrei ban long ryntih ha ka imlang sahlang, dei ban pynkhie im biang ïa ka Dorbar Ïing, khnang ba yn lah ban ïa korbar ha ka dorbar kur, na ka dorbar kur ha ka dorbar shnong, nangta ha ka dorbar raij bad haduh ka dorbar hima na kito ki shynrang kiba la rangbah bad la ïaw ka pyrkhat. Lada lah ban pynkhie im biang ïa ka Dorbar Ïing kan long kaba myntoi ïa ka imlang sahlang kum ha kane ka pjuk ba ïa beh kam bad ba ym lah ban bat ïa ka por. Lada na kawei ka longïing la muh khmat da ki rangbah kiba la ih bad ïaw ka pyrkhat, ha ka Dorbar Kur ym don shuh ki ban ktaid ñia kiba per ban shu pynsyrwa ei ïa ka por. Kumjuh ynda la kiew sa ha ka Dorbar Shnong yn mih khmat ha dorbar tang da ki kynja rangbah ki ban kren tang ïa ka pasoh ba shongkun ba ym ioh shuh kiwei kiwei ban kren ki kyntien ba sting dor. Kata pat kam mut ba yn shah tang ïa ki rangbah kiba khraw pyrkhat bad ïa kiwei kiwei yn kyntait.Hynrei ka saiñ dorbar Khasi ka long ba man la ki rangbah ba la jied na ki longïing ha ka shnong kin ioh lad ban kren pynsngew ha ka Dorbar Shnong, ha kaba kiwei kiwei na ka longïing kin ym donkam shuh ban kren namar ba la mihkhmat da uta u hynmen ne kñi rangbah na ka ïing.
Lada pynshongñia ïa kane ka bynta yn shem ba kito kiba heh ñia heng heng khlem pasoh lane kiba balaiñ siangsdieh ban tur hakhmat hakhmat ban pyni ñia kin ym iohlad shuh, namar na ka longïing jongki la dep mihkhmat da u rangbah uba kynsai uba lah ban kren tang ïa ki ba shongdor bad shongkun. Kata kam mut ba kyntait ïa ki paidbah ha shnong hynrei ka long ba ki paidbah ki lah ban shah shkor ban sngap kumno uta u rangbah ba mihkhmat ïa ki na man la ka longïing u kren ne em ïa kaei kaei kaba la dep rai na dorbar ïing. Ha kata ka rukom ka shongkhia bad shongkun ka jingïakren ha dorbar bad ka khate ïa ka por na kito kiba kloi ban rah kti bad kiba lah ban kren pat ka ba sting dor. Ha kata ka rukom ioh ïa ki ñia kiba shongkun ban ïatai ki para rangbah ba lah da shah jied na ka dorbar ïing. Ym artatien ba ha kane ka juk mynta ba ju marmlien ban shong dorbar da ki palat kynta namar ba mih ki ñia kai na kito kiba lah ban kyrkait bad hylla, ba ki ñia ba shongkun na ki rangbah ba shisha ka btep noh sha lyndet ba khlem ioh lad ban ïatai ha dorbar. Hangta ka long ka jingduhnong arshah. Kawei la pynsyrwa ei ïa ka por da ki ñia ba sting dor bad kiba jam palat, bad duhnong noh ïa ki ñia ba kordor na ki rangbah ba jar jar kiba ym ioh lad ban kren la ki ñia ba shongkun. Ka jingduhnong ka long ïa ki paidbah.
Kane kaba ju long mynta ka dei kata ka saiñ dorbar ba shim kylliang lane kaba pyntian jubor ki phareng ba ki khot ka Wesminster Democracy, ha kaba man la u riewshimet u ioh la ka lad ban kren ha dorbar ba ym lah shuh ban tem lada kynrei da kito kiba hylla kyrkait da ki ñia ba khlem pasoh. Nalor kata uwei u riewshimet u lah ban pynsniew ïa ka dorbar baroh kawei tang namar ba don ki ban thut ïa ka rukom kren na u briew uba khlem da shah jied ha ka dorbar ïing. Kumta ki ñia ba ïa kren ym tang ba ki per hynrei bijai ei ka por, ka dorbar bad pynmong pat ïa ki katto katne kiba lah ban ym wan shong dorbar shuh. Dei na kane ka rukom ba ki dorbar lada dei ha shnong, ha ka kur ne ha kino kino ki rynsan ki kylla bijai ei. Na kata ka daw ym ju don shuh ki Dorbar Shnong bad ka synshar shnong ka sah tang ha ki katto katne ki ba don la ka daw ban pynneh ia ka rukom synshar khlem ka Dorbar Shnong.
Lada khmih tang ha sor Shillong bad ki shnong ba markhap, lah ban shem ba ka Dorbar Shnong ka lah shu long tang ka nongmuna ban pynirong, namar ba ym dei shuh kaba ïa shim bynta da ki nongshongshnong baroh kawei. La kumno kumno ka dang don pat ka iktiar ba ki paidbah ki dang shynraiñ bad ka sorkar ruh ka dang ithuh khlem ka shab pynkupbor ka ba thikna katkum ka aiñ. Lada ki rangbahshnong bad ki dkhot rangbah jong ka Dorbar shnong ki dang don ka iktiar ba ki paidbah ki shynraiñ ka dei namar ba ka la don lypa ka shruh ha ka shlem synshar ba la buhti naduh ki longshwa manshwa. Ka saiñ dorbar Khasi ka dei ka ba janai haduh katta katta bad kaba dang ïadei haduh kane ka juk mynta. Ha ka jingshisha ka pyrthei kylleng ka la dei ban khmih bniah ïa ka rukom saiñ dorbar ki Khasi bad ba ki lah ban pyntreikam ha satlak pyrthei. La shlan ban kdew ia kata da ki sabut kiba shai kdar ha ka imlang sahlang ba ki long shisha ki ba kynsai bad janai. Lada shim ïa ka bynta jong ki Dorbar Shnong ha kaba kit ba bah ïa ka khia ka shon ha ka imlang sahlang, la shem ba ka long kaba khlaiñ bor bad kaba lah ban trei hok na ka bynta ki paidbah.
