Shillong, Nailur 15
Ka jingïakhun pyrshah ïa u khñiang jingpang HIV/AIDS ha ka Jylla kan ïoh ïa ka jingpynkhlaiñ ban shah sumar bad ban ïada na ka jingpur sted une u khñiang jingpang hapdeng ki paidbah, la pynpaw ïa kane hadien ba la lum ïa ka jingïalang kaba nyngkong jong ka Meghalaya State Council ha kaba ïadei bad ka jingpang AIDS.
Ha kane ka jingïalang, la pynpaw ba ka HIV ka dang long kawei na ki jingeh kiba khia ha ka liang ka koit ka khiah hapoh ka Jylla. Ka jingsaphriang ka jingpang HIV ha Meghalaya ka la poi sha ka 0.40 percent, kaba long ar shah ïa ka National Average kaba long 0.20 percent.
U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma u la ïawer ban don ïa ka jingïatreilang ha ka imlang sahlang baroh kawei ban ïakhun ïa ka jingpang HIV/AIDS, da kaba kdew ba ka jingpang HIV ha ka Jylla kala long arshah ban ïa ka jinglong jingman ha ka ri baroh kawei.
Katkum ka jingong u Myntri Rangbah, ka jinglong jingman ka jingpang HIV ha Meghalaya ka long 0.40%, haba ïanujor bad ka jinglong jingman hapoh ka ri kaba long 0.20%. U la ong ba ka jingsaphriang thymmai ka HIV kala kiew sha ka 58.74% naduh u snem 2010, kaba la pynlong ban don 7 ngut kiba ïoh ïa kane ka jingpang ha ka shi sngi.
Ka Jylla ïa mynta ka don haduh 618 ngut kiba ïoh ïa u khñiang HIV, kaba kynthup ïa ki 60 ngut ki longkmie kiba punkhun kiba imlang bad ka jingpang HIV, u la ong.
U Conrad u la ong ba ka Jylla kan pynleit jingmut ha ki 5 tylli ki jaka kiba kongsan, ban lap dang kloi, ban pynbha ïa ka jingai jingsumar bad ka jingbuh ïa kiba pang, ban ïada ïa ka jingïoh thymmai ïa ka jingpang, ban ïada ïa ki kmie bad ïa ki khun, ban pynduna ïa ka jingshah lehbeiñ kiba don bynta bad ka jingpang HIV.
Ka jingïalang kala kren ruh ban pynïar ïa ka jingleh Test dalade ïa ka HIV bad ïa ki paralok kiba ïajan, ban buh ïa ki Mobile Integrated Counselling and Testing Centre (ICTC), ban buh ïa ki Anti-Retroviral Therapy (ART) Centre kiba thymmai, ban pynpoi ïa ki dawai dashin ha ki ïing ki sem bad ban buddien ïa kito kiba la klet ban leit phah khmih ïalade.
Ka Sorkar ka don ruh ïa ka jingthmu ban pynkhlaiñ ïa ki jingpynsngewthuh paidbah kaba kynthup ïa ki samla, ki shnong ki thaw, ki jaka pule bad ki briew kiba im bad ka jingpang HIV.
U Conrad u la ong, ba ka jingïatreilang kaba khlain bad kaba sngewthuh jingmut ban shim ïa ki sienjam ka long kaba donkam ban pynthikna ba ym dei ban don mano-mano ruh ki ban shah ieh shadien ha ka jingïakhun pyrshah ïa ka HIV/AIDS.
