Khliehriat, Nailur 16
Kum ka dak ka jingburom ïa la ki nongkyrshan kiba la pynjop ïa u, la ar sien kynthih, u MLA jong ka Khliehriat Constituency u Ma Kyrmen Shylla u la pynlong da ka jingïalang paidbah ha ka sngi Balang ban kynjoh ïa ka mon jong ki nongkyrshan hato kin dang kyrshan ne em ïa u lada u rynsied noh na ka UDP sha ka BJP.
Ïa ka jingïalang la pynlong ha Byndihati, East Jaiñtia Hills District kaba la wan shim bynta da ki hajar ngut ki nongkyrshan.
Kumba la bna paidbah ba u Ma Kyrmen Shylla lem bad hynñiew ngut kiwei pat ki MLA ka UDP ki la leit ïakynduh ïa ki heh BJP kynthup ïa u Amit Shah u Myntri ka tnad Kam Pohïing ka ri India ban pynsngew ka jingthmu jong ki ban ïasoh bad ka BJP lada ka Sorkar BJP ka pynjem ïa ki kyndon aiñ kiba ïadei bad ka kam tih dewïong bad pynrung ïa ka ktien Khasi ha ka khyrnit kaba phra bad kiwei de.
Ha ka jingïalang u Ma Kyrmen Shylla u la pynshai ïa ka nongrim ba ki 8 ngut ki MLA ka United Democratic Party (UDP) kila ïakynduh ïa u Amit Shah kaba saphriang ruh ki khubor ba kitei ki MLA ki thmu rung sha ka BJP.
Haba pynshai halor kane, u Ma Kyrmen u la ong, ka jingïakynduh ïa u Amit Shah ka dei halor ka Foreign Contribution (Regulation) Act, ka aiñ kaba pyrkhing ïa ka jingpdiang bad jingpyndonkam ïa ka jingnoh synniang kaba nabar ri.
Ha ka jingïakynduh, u Amit Shah u la kular, ba lada pyntreikam ka Sorkar Pdeng ïa kane ka aiñ nangne shakhmat, ym donkam ban ai jingkheiñ ïa ka pisa ba la ïoh synniang naduh ki por mynshwa.
Halor ka jingdawa ban pyllait ïa ka Meghalaya na ka FCRA, u Amit Shah um shym la ai kano-kano ka jingkular hynrei u la pynshai ba baroh ki Balang Khristan ki ïoh tang 16% ka pisa bar ri, kaba tam 84% ka dei jong ki Hindu bad Muslim.
Nalor ka FCRA, ki 8 ngut ki MLA ka UDP kila ïakren ruh halor u dewïong, bad Meghalaya Residents, Safety and Security Act (MRSSA), 2016 ka la long kawei na ki aiñ kiba lah ban ai ki jingïada bad jingshngaiñ ïa ki nongwan jngohkai kiba wan sha kane ka jylla Meghalaya, kumjuh ka Them Metor bad ban ithuh ïa ki Seng Khasi Niamtre kum ki rit paid ne Minority Status.
Halor u dewïong, u Ma Kyrmen u la ong ba la sdang ïa ka jingtrei dewïong ha Jaiñtia Hills naduh u snem 1970 hynrei kat nangmih ki sngi la sdang ban pynïaid ïew sha ki Jylla bapher-bapher, bad ha u snem 2012 la pynkha ïa ka East Jaiñtia Hills District hynrei ha u 2014 ka NGT kala khang noh ïa ka jingtih dewïong thliew khnai hapoh ka Jylla kaba la mih ruh ka jingïakhih kaba jur, ha kaba la duh noh ruh wat ïa ki mynsiem briew.
U Ma Kyrmen u la ai khublei ïa u Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma halor ka jingtrei shitom jong u halor ka kam dewïong. U la kren ruh halor ka Open Cast Mining ba kam long kaba biang ban pyntreikam ha Meghalaya namar ka bun palat eh ka jingpynlut bad ka lah ruh ban ktah jur ïa ka mariang.
U Ma Kyrmen u la pynpaw ruh ka jingsngewdiaw ba ha ki manifesto ne mat treikam jong baroh ki seng saiñpyrthei, bad wat ka UDP kaba la pynjop ïa u, ki ju pynpaw ba u dewïong u dei uba hakhmat tam, hynrei la 8 snem tam ka jingïaid lynti ym pat poi sha kata ka thong ka ban pynhun ïa u paidbah.
U pynpaw ka jingkmen ba ha ka jingïakynduh bad u Amit Shah, u la plie kawei ka lad khlem ka jingpynbor, u la ong ïa kine ki kyntien, “Kat kine ki jingdawa ki jong phi balei te phim ïasoh noh sha ngi, namar ngi kwah ban don ki MLA hapoh ka Jylla Meghalaya, bad ngi sngewtynnad ban leh ïa kino kino ki kam lyngba ki MLA jong ngi, lada ngi ïoh MLA hapoh Meghalaya”.
Kane ka jingkren u Amit Shah kala pynkynmaw ïa u Ma Kyrmen Shylla ba ha ki por ïalap ilekshon ka BJP ka ju pan 5 seats bad marsien jop kan plie ïa u dewïong. Hynrei ha kitei ki por ngi la pynksan ïa la ki jong ki jong ki kyrtong bad party.
“Kane ka jingkren jong u Amit Shah kala pynlong ïa ngi ban pyrkhat jngai bad ngim tip shuh kumno ban shim ïa ka rai, namar u dawa ïa ngi ban rung BJP, bad maki kin leh ïa kaei ka jingdonkam bad jingdawa ka jong ngi, bad ngi la pan por ban shong pyrkhat bad ban pynsngewthuh sha ki paidbah”, la ong u Ma Kyrmen.
U la bynrap ba marsien mih na ka jingïakynduh bad u Amit Shah, kila poi ha Meghalaya House, baroh ki 8 MLA kila ïa klumar jingmut namar u Amit Shah u tyrwa ïa ki ban don noh ha ka BJP. Ki jingdawa ki jong ngi ki kloi ban pdiang bad kular ruh ban leh na ka bynta ban pynsuk ïa u paidbah.
“Hapdeng kata ka jingklumar jingmut para-MLA, ka wan noh ka jingsngew ha ngi, ba ïa ngi la jied bad pynjop da u paidbah, da ka jingthmu ba ngin leh kaba bha tam ïa u paidbah bad ka Constituency,” u la ong.
Na kine ki mat kiba la pynsngew ha u Amit Shah, lada lah ban weng tang ïa ka jingkhang dewïong ha u marwei (Kyrmen) u pynpaw ba u la hun, da kaba bynrap ruh ba u don ka jingsngew skhem ba lada lah ban weng ïa ka jingkhang dewïong ki paidbah jong ka 6-Khliehriat kin ym pyrshah ïa kane. “Ngam ong ba ym don ba pyrshah ïa nga ha ka jingïaleh ilekshon, hynrei ym don ba pyrshah ban leit sha kano-kano ka party haba ka lah ban wanrah ïa ka ïoh ka kot bad kamai jakpoh jong ki paidbah’.
Halor ka ktien Khasi, u Ma Kyrmen u la ong lada ithuh ïa ka ktien Khasi hapoh ka Khyrnit kaba Phra jong ka riti synshar ka ri, kan long ka jingmyntoi namar ki samla pule ha ki kyrdan bapher-bapher kin ïoh ban ïakhun ïa ki eskamin IAS, IPS bad IFS ha ka ktien Khasi wat ha ki MPSC bad DSC ruh kumjuh nalor kiwei-kiwei ki jingmyntoi.
Halor ka rai pynïasoh bad ka BJP, u Ma Kyrmen u la pynshai ba um don kano-kano ka jingpyrshah ïa u President ka UDP bad ïa ka UDP kaba la ai ha u, ïa ka bor bad jingkyrshan ha ka por ba u don lang ryngkat.
Shuh shuh u la pynshai ruh ba um don kano-kano ka jingïapher jingmut bad ka Sorkar hapoh ka jingïalam u Conrad, kumjuh ki Myntri ka Sorkar bad ki MLA hynrei ban ïatreilang ryngkat na ka bynta ka bit ka biang jong ki paidbah bad ka Jylla.
“Ka daw ban shim ïa ka rai pynïasoh bad ka BJP ka dei na ka bynta ka iap ka im jong u paidbah”, la ong u Ma Kyrmen.
Hadien ka jingïakynduh ïa u Amit Shah, u Ma Kyrmen u la pyntip ba kila shong bun tylli ki jingïalang bad ki nongïalam ka BJP kumjuh u Myntri Rangbah ka Assam u Himanta Biswa Sarma uba dei peit ïa ka thaiñ shatei lam-mihngi.
Na ki 9 ngut ki MLA ka UDP, u Ma Kyrmen u la pynthikna ba 8 ngut kila rai pynïasoh bad ka BJP.
“Ngim kular ban leit noh lashai lashai hi ïa kine ki mat jingdawa ki jong phi, hynrei naduh ka sngi ba phi rung sha ka BJP, ngin sdang noh ban trei ïa ka kam bad ban thaw ïa ki committee bapher-bapher, ki ‘paper work’ na ka bynta ban pyndep ïa ki jingdawa ki jong phi kawei hadien kawei”, ka jingkular ba la ai da ki BJP sha ki 8 ngut ki MLA la ong u Ma Kyrmen.
U la pyntip ruh ba ka BJP kala kular ba ïa kine ki mat jingdawa yn pyndep hashwa ka ilekshon MLA khamtam ki 4 tylli ki jingdawa kynthup u dewïong, ban pynrung ïa ka ktien Khasi ha ka Khyrnit kaba 8, MRSSA bad ka Sweeper Lane ne Harijan Colony.
Kane ka jingkular jong ka BJP kaba la pynshlur ïa ki 8 ngut ki MLA ka UDP, ong u Ma Kyrmen Shylla.
Hadien ka jingkren pynshai na u Ma Kyrmen, la shim ïa ka sur jong u paidbah babun balang, ha kaba baroh u paidbah ba don ha ka jingïalang u la ai ka jingmynjur ïa u Ma Kyrmen Shylla ban rung sha ka BJP.