Ka Jingpihuiñ

D H Kharkongor Mynba ngi dang khyllung khynnah ngim ju sngewthuh lymne ithuh ïa ka ‘jingïapher’. Na lade hi ngim ju ithuh lymne sngewthuh ïa ki ‘jingïapher’. Ka jingsngewthuh ïa ka ‘jingïapher’ ka sdang ban...

D H Kharkongor

Mynba ngi dang khyllung khynnah ngim ju sngewthuh lymne ithuh ïa ka ‘jingïapher’. Na lade hi ngim ju ithuh lymne sngewthuh ïa ki ‘jingïapher’. Ka jingsngewthuh ïa ka ‘jingïapher’ ka sdang ban suhthied hadien jong ka jinglong khyllung khynnah. Ka jingsngew ïapher ‘jaitbynriew’ lem bad ka jingsngewïapher ‘niam’ ka dei kaba la bsuh lane bsut, ha ka jingmut jingpyrkhat bad ruh ha ka dohnud ka jong ki khyllung ki khynnah, da kiba la heh la san. Lah ruh ban ong ba ka ‘jingisih’ lane ka ‘jingkhohnioh’ ïa kita kiwei pat de ka dei kaba la bsut da kiba la heh la san. Nga kubur ba kam long kaba bakla ban sngewsarong ïa la ka jong tangba ym dei pat de katban ‘peit-ibeiñ’ lane katban krenbeiñ krenkhoh pat de ïa ka jong kiwei. Sarong ïa la ka jong bad ‘burom’ lem pat ruh ïa ka jong kiwei. Nga kubur ba kam long kaba ‘bakla’ ba ngin ‘pynneh pynsah’ ïa la ka jong tangba ngim dei pat de ban pyrshang, da kumne bad da kumtai, ban ‘pynduh pyndam’ ïa ka jong kiwei. Ngim dei ban ‘pihuiñ’ ïa kiwei.

Ngam lah khlem da ithuh shynna, myn ha kane ka ‘Puja’ kaba dang shu dep, ïa ka mynsiem pihuiñ. Ka jingpihuiñ kat ban wad daw wad dong halor ka jingpynïeng kaba shipor ïa ki khyrdop kiba shipor tad haduh ïa ka jingpynïeng ïa kita ki ‘Puja Pandals’ Kane ka juh ka mynsiem pihuiñ ka paw biang sa ha kane ka ‘Diwali’. Namar ka mynsiem pihuiñ ba ki jong ngi ki la kum khmih lynti na kiwei ïa kiei kiei lane ïa kaei kaei kaba ngi ïalade shwa ngim don ka jingthikna ba ngin lah. Kumta lada kam dei lane kam long kaba bit ïa kita kiwei ba wat ia ngi hi ruh kam dei lane kam long kaba bit. Lada kam bit lane kam dei ïa ki ‘Hindu’ ba kam bit lane kam dei pat ruh wat ïa ki ‘Christians’ lane wat ïa ki ‘Muslim’. Lada ka bit lane ka long ïa u ‘Christian’ ba ka bit lane ka long ruh wat ïa u ‘Hindu’ lane ïa u ‘Muslim’ lane ïa kiba dang bat pyrkhing ïa la ka jong ka ‘niamtynrai’. Namar kata to thew to woh ïa barohlang da u juh u jing-thew lane da ka juh ka tarajur lem bad da ki juh ki maw-ser.

Nga ruh kumba long lem kita kiwei nga kyrshan ïa ka jingthmu ban pyntreikam ïa kita ki kyndon kiba ïadei bad ka jingpyndonkam ïa ki ‘pataka’ lane ki ‘firecrackers’. Ki kyndon kiba nga sngewdei ban pyntreikam pyrkhing ym tang ha kane ka jing-rakhie ‘Diwali’ ka jong ki riewngeit ‘Hindu’ hynrei tad haduh ïa ka jingrakhie ïa ka ‘Christmas’ bad khamtam eh ïa ka jingrakhie ïa ka jingwan ka jong u ‘SnemThymmai’ lane ka ‘New Year’.  Kumta ngam pyrshah ïa kita ki ‘kyndon’.Nga burom eh ruh ïa kata ka jingbthah jong ka ‘Supreme Court’, kaba lem bad ki kyndon, kaba ïadei bad ka jingpyndonkam ïa ki ‘Firecrackers’. Kumta nga da ïahap jingmut bad kata ka jingbthah bad ka jingpyntreikam pyrkhing kaba ïadei bad ka pynbthei ïa ki ‘firecrackers’, kata, mynstep tang hapdeng ka 7 – 8 baje katba mynmied pat de tang hapdeng ka 8 – 10 baje. Nga da mynjur ruh de ïa kata ka jingpynshai kaba ïadei bad ki jait ‘firecrackers’, kata, ïa kiba kumno ka long kaba bit ban pyndonkam bad ïa kiba kumno pat de ym bit da leilei ruh em ban dei ha ki ïew ki hat na ka bynta ban pyndonkam.

Nga khmihlynti ba ïa kita ki kyndon, kiba ïadei bad ka jingpyndonkam ïa ki ‘firecrackers’, dei ban bud pyrkhing da barohlang lane pyntreikam ha baroh ki jait jingrakhie sngewbha kyrpang. Kumta ïa kita ki juh hi ki kyndon, kiba ïadei kyrpang bad ki ‘firecrackers’,ym dei ban pyntreikam pyrkhing beit thik tang ha kane ka jingrakhie ïa ka ‘Diwali’ jong ki riewngeit ‘Hindu’. ïa kita kijuh hi ki kyndon, kiba ïadei kyrpang bad ki ‘firecrackers’, dei ban pyntreikam ruh wat ha ka ‘Christmas’ lem bad ka ‘New Year’. Ym tang kumta hynrei dei ban pyntreikam wat ha kiwei kiwei de ki jingrakhie kiba kyrpang kaba kynthup naduh ka jingrakhie ïa ka ‘sngikha’ tad haduh ïa ka jingkhawai ‘kyntiewkurim’.

Kumta ha kaba ïadei kyrpang bad ki ‘firecrackers’ to wat ai ba kata ka ‘jingleh-kmen’ lane ka ‘jinglehsngewbha’ ka jong phi kan long pat de ka ‘jingsajia’ ïa ki bym kwah ban ïa don bynta bad kata ka ‘jinglehkmen’ ka jong phi. To tip ba hadien ka 10 baje mynmied kiba bun ki angnud ïa ka jingjahthait kaba naduh ka jingmut ka jingpyrkhat tad haduh ka met ka phad. Ki angud namar kata ïa ka jinglong kaba jarjar. Ka jinglong jarjar ka dei kaba kongsantam na ka bynta ka jinglah ban ioh ïa ka jing-thiahsuk kynjai. To tip ba ka mied kaba jar jarlem bad ka jingiohthiah suk kynjai ki dei ki jingdonkam kiba kongsan na ka bynta u ‘briew’ lem bad kiwei de ki jingthaw kiba im.

Ynnai pihuiñ ïa kita kiwei naba ki lajong ruh ki bym duna, kiba bunsien ki khamleh tam ban ïa kita kiwei. Kynmaw ba nga ju ong bad ïai ong ba ka kham ‘heh’ lane kham ‘kylludshkor’ pynban ka ‘Khasi Diwali’ ban ïa ka ‘Diwali’ ka jong u ‘Hindu’.