Sdien Ha Suiñ Ka Tei Shlem Kalisdien

Raphael Warjri Kum kita ki jingjia ba la leh donbor da u rangbah shnong marwei shimet ki la jia barabor haba la kyrsoi ka khwan myntoi shimet bad ba la brai ha ka bamsap bampong....

Raphael Warjri

Kum kita ki jingjia ba la leh donbor da u rangbah shnong marwei shimet ki la jia barabor haba la kyrsoi ka khwan myntoi shimet bad ba la brai ha ka bamsap bampong. Hynrei ha kiba bun ki dorbar shnong kham ñiar ban shem kum kita kiba khwan myntoi ïalade shimet, namar ba khlaiñ ka Dorbar Shnong bad ba peitngor ki longsan mansan shnong katkum ka aiñ tynrai jong ka saiñdorbar ha ka synshar paidbah Khasi. Kaei kaba dei ban puson bad bishar pynshongnia sani ïa ka kam korbar ïa ka shnong ka thaw da kaba ïa nujor bad kiwei kiwei ki jylla ha ka thaiñ. Kaba nyngkong bad kaba kongsan eh ka dei shwa ïa ka khyndew kaba dei ka nongkynti jong ki khun ki hajar jong ka Hima, ym ka jong ki paidbah. Kata ka long kaba donkam ban sngewthuh shai hashwa ban jam shaphrang. Ka nuksa ba tyngkreiñ ha kane ka khep mynta dei ka huri hura kaba la mih na kata ka jingthmu jong ka sorkar jylla ban pyntreikam ïa ka shlem kalisdien (ropeway project) ha Raij Laban. Katkum u myntri Tnat Suwari Bah Paul Lyngdoh ka dei kaba la sdang katto katne snem mynshwa ba ka Dorbar Shnong Riat Laban Pyllun ka la ai syrnot khlem ujor na ka bynta ban ïaid shaphrang ka sorkar ban pyntreikam kumba la thmu. Hynrei kyndit kynsan la tuklar ka kynhun ki longkmie trai shnong (JAC) ha ka thaiñ kiba la pyrshah jur na ka daw ba ka dei ka thaw ba kyrsoi umdih naduh hyndai hynthai, kata kaba la tip kum kawei na kita ki Khyndai Umdih Khyndai Umtong.

Haba pyrkhat ïa kata ka bynta ba la seng hi ka mariang katkum ki khanatang shaphang ki Khyndai Umdih Khyndai Umtong te ka long shisha kaba dei ban kyndiah na kino kino ki kam pynroi jong ka juk mynta, namar ba kin sa jyrsieh ïa ka jinglong kyntang bad pynjulor ïa ka mariang ba yn sa thut ki tyllong umpohliew ba la bsa umbam umdih shiryta ïa ka nongbah Shillong bad ki shnong ba ker sawdong ïa u Lum Shyllong. Kumno ba kita ki dkhot rangbah jong ka Dorbar Shnong Riat Laban Pyllun ki la rai para longsan mansan ban ai syrnot khlem ujor sha ka sorkar khlem da kynjoh ktien ïa ki parashnong parathaw? Ha ka jingshisha baroh ki Dorbar Shnong ki don la ka iktiar ban leh ïa kata kumba la pynkhamti da ki paidbah naduh ka khep ba ki la shah jied bad ba ki la ioh ka sanat na u syiem hima.

Haba pynshongñia ïa kine kiei kiei, ym shym don mano mano ruh ba bakla. Ka Dorbar Shnong Riat Laban Pyllun ka la pyndonkam la ka iktiar kat kumba la jied da ki paidbah bad ba la pynkup bor da ka Dorbar Hima. Ka sorkar ruh ka la pyntreikam katkum ka aiñ da ka lynti kaba dei khlem da ïuhroit ïa ka iktiar dorbar shnong. Ka kynhun ki parashnong parathaw (JAC) kiba ujor hadien ruh ki la pynsngew ïa ka jingshisha halor ka jinglong kyrpang jong kata ka thaw ba ka la ktah jur ïa ki tyllong um. Ka Dorbar Thawaiñ Dalariti Rilum Khasi (KHADC) ruh ka la pyndonkam hok ïa la ka iktiar ban ïada ïa la ki paidbah kiba ud ba nam ïa la ka kupar jong ka imlang sahlang ha shnong ka thaw. Hynrei kaei kaba bakla ka long ba baroh baroh la ïa aireng arliang mamla da kaba ïakhing bad khlem shah shkor ïano ïano. Ka sorkar jylla, ka dorbar shnong, ka kynhun ki parashnong parathaw jong ka Riat Laban Pyllun ki ïaid la ka lynti katkum ka aiñ, hynrei ka Dorbar Thawaiñ Dalariti Rilum Khasi (KHADC) ka la pynhiardor ïa ka burom jong ka kum ka shlem ïada riti da kaba khang khyrdep ïa ka jaka trei kaba dei ka khlaw jong ka sorkar jylla. Ka Riti Synshar ka ai ka iktiar ïa ka Dorbar Thawaiñ Dalariti katkum ba la bynshet ha ka Khyrnit Bahynriew, hynrei la pynksan katkum ka kyndon ïa ka iktiar jong ka sorkar jylla lada dei ba ïa pakhuh kine ki artylli ki kliar-iktiar. Na kata ka daw ba ka Dorbar Thawaiñ Dalariti Rilum Khasi ka la hap ban pyndem ynda haba la aireng kylla ka sorkar jylla.

Kaei kaba sah umdum ka long ba ki Khyndai Umdih Khyndai Umtong ki don ha sawdong pud jong u Lum Shyllong ba la kheiñ kum u lum kyntang bad ba ka khlaw sorkar ha Raij Laban ka pajih na kata ka jaka kyntang bad na kita ki tyllong umpohliew. Kumta donkam ka jurip kaba bniah ban pynshisha ba don ka tyllong umpohliew ha ka jaka ba pyntreikam ka sorkar, kumba la pynpaw ka kynhun na ki shnong jong ka Riat Laban Dorbar Pyllun. Ka sorkar ka la kam ba ka wanrah ki lad pynroi na ka bynta ban myntoi ki parashnong parathaw ha jylla, khamtam ka shlem kalisdien (ropeway) ka lah ban long kaba khring ym tang ïa ki riewshang byrngia suwari, hynrei wat ïa ki trai shnong trai jylla ruh kumjuh. Nalor kata katkum ba la kam da ka sorkar jylla kan pyllait katto katne na ka dheng kali, kan thawlad ïa ki parashnong parathaw ban ioh ki lad kamai bad ba kata ka shlem kali sdien kan long kaba kyntiew ïa ka kamai kajih kyllum ha jylla. Ha kaba wai artat ka long ba ym dei ban shah ïalam bakla ha ki kynhun khwan myntoi kiba pynthame ïa ki paidbah. Kumta dei ban jurip sani ïa ki tyllong umpohliew la hajan ne na pajih jong u Lum Shyllong bad na kata ka jaka pyntreikam ka sorkar kaba la dep khyllem da ki spah tylli ki dieng khlem pat ioh ka syrnot khlem ujor (NOC) na ka Dorbar Thawaiñ Dalariti Rilum Khasi (KHADC) ka ba la nang ïaid shaphrang haduh ban shah khang khyrdep syndon. Lada shah shkor bniah markylliang ka don ka lynti sha kaba yn poi sha ka ban ïasuk mynsiem lang hapdeng baroh kiba dei bynta ha kane ka liang.