Ka jingpynmih jong ka sorkar Meghalaya ïa ka jingrwai ieid ri ka jylla lane ka ‘State Anthem’ ha ka 21 tarik Kyllalyngkot, 2024 ha Tura, ka la wanrah pynban ïa ka jingkhohnioh mynsiem hapdeng ki nongshong shnong. Kane ka jingsngew ïapait bad ïapher ka long ba ha kata ka jingrwai, la kynthup tang ïa ka ktien Khasi, Garo bad English bad ym kiwei pat. Hadien ba la mih kane ka jingrwai, ki nongshong shnong na Rilum Jaiñtia ki la buh jingkylli balei ba ym shym la kynthup ïa ki kyntien Pnar ha ka jingrwai. Mynta, la mih pat sa ki nongdawa ban kynthup lang ïa ki kyntien Bhoi ha ka jingrwai. Sa lashai ki lah ban don sa kiwei ki ban dawa kumjuh bad kan shong ha ki dong ki thaiñ ba ki sah bad ka ktien ka thylliej kaba ki kren ha kito ki jaka.
La ju ong ïa kane – Khynriam, U Pnar, U Bhoi, U War, U Dei U Paid Khasi Baïar. Hynrei tang namar katei ka jingrwai, la sdang ban ïa pyni ïa ka jingbym don ka jingïatylli bad ka jingsngewpher. Kane ka long kaba ma haduh katta. Na ka liang ka sorkar jylla ka la pynshai ba ka jingshna ïa ka ‘State Anthem’ ka long da kaba bud ïa ki kyndon kiba don ha ka aiñ ‘Meghalaya State Language Act, 2005’ ba la mynjur da ka Ïingdorbar Thawaiñ ka jylla ha u snem 2005 bad kaba la ïoh ïa ka jingmynjur na u Lat ha ka 1 tarik Jymmang, 2005. Ha kane ka aiñ, la ong ba ka ktien ‘English’ ka dei kata ka ‘Official Language’ katba ka Khasi bad Garo ki dei ki ‘Associate Official Language’. Kane ka mut ba ha ki kam kiba ïadei bad ka sorkar, ka ktien kaba pdeng ban pyndonkam ka dei ka ‘English’ bad ki ktien bynrap ki dei ka Khasi bad Garo. Hynrei kiba pyrshah ïa ka jingbym kynthup ïa ki kyntien Pnar ki khlem sngewïahap satia bad kane ka jingpynshai.
Na ka liang ka sorkar ka dei ban leh eiei halor kane namar kan sa wanrah ïa ka jingïapait hapoh ka jylla. Ka dei ban khot lut ïa baroh kiba mihkhmat ïa ki nongshong shnong na ki kynhun bapher-bapher ban pynshai ha ka rukom kaba dei. Ngim dei ban ailad ba ka jingïapait kan suh thied tang namar jong ka jingrwai. Ki ong ba dei ka jingrwai ieid ri tangba kaba la wanrah pynban ïa ka huri-hura ha ka jingmut jingpyrkhat. Lada ka sorkar kam lah ban leh eiei, ka la dei ban shu bret beit noh sharud ïa kata ka ‘State Anthem’. Ngi donkam ïa ka jingïatylli, bad ym ïa ka jingrwai kaba la sdang ban pharia ïa ka jaitbynriew. Ka jingrwai ngi lah ban thaw da kawei ha kano-kano ka por, hynrei ngin ym lah ban ïoh biang ïa ka jingïatylli lada bakla. Ka jylla kaba don tang kumba 34 lak ngut ki nongshong shnong ba kynthup ym tang ïa ki trai ri trai muluk, hynrei bad kiwei ruh, kam lah ban pyni sha ka pyrthei ba ka ïapait ïapra hapoh ïing hapoh sem. Kane kan long kumba ailad ïa kiba nabar ba kin shim kabu bad ki ban nang ai ding ïa ki nongshong shnong ba kin ïa isih para ma ki.
Ka sorkar ka la dei ban ïamir jingmut bha shwa ban pynmih ïa katei ka jingrwai. Baroh shi katta ha kine ki 52 snem, ka khlem mih ka jingsngewïapher jaitbynriew ne nongshong shnong watla ym shym la don kata ka ‘State Anthem’. Mynta pat, tang namar jong kawei ka jingrwai, kata ruh ka jingrwai ieid ri, la paw pyrthei ka jingbym hun bad ka jingsngewïapher. Haba kumne, lah ba ngi im khlem kata ka ‘State Anthem’. Ngi sngewthuh ba lada ym don makna kata ka ‘State Anthem’, ka bneng bad ka khyndew kin ym pat ïa takhuh para ma ki lane ka jingim jong ngi ki nongshong shnong kan ym kylla na ka bynta ka jingbha lane ka synshar ka khadar kan ïaid beit lane ka jingbamsap bamngem kan leh kiar na kane ka jylla. Kan ym don jingkylla eiei na ka bynta jong ngi ki thap ki dap, rangli ki juki, paid knup paid trap, kup shiliang sem shiliang tang na ka daw jong kawei ka jingrwai.
Namarkata, ka sorkar ka dei ban pyndonkam ïa ka jingstad ban pynduh pyndam ïa kata ka ‘State Anthem’ da kaba khot biang ïa ka jingïalang jong ka Kynhun Myntri (Cabinet) bad ban shim beit ïa kawei ka rai bad kata ka long ban iehnoh sharud ïa katei ka jingrwai ieid ri. Na ka liang ki nongshong shnong ruh lada ki sngewïahap, ki dei ban dawa kumjuh namar ngim kwah ba kan don ka jingïapait jingïapra shi ïing shi sem ha kane ka jylla jong ngi. Ngi dang donkam ban pynleit jingmut ha kiwei pat ki kam ki jam bad ki mat ki jura khnang ba kin ïa kiew arted ha ka jingim bad ym ban ïa pynlut por ban ïa ai nia iwei ïa iwei pat tang namar jong kawei ka jingrwai. Ngi dei ban ïa dawa pynban na ka sorkar ba kan plie ïa ki jingkhang jong ka jingai kam ai jam ïa ki samla, jingpynbha ïa ka pule ka dangle bad ki jaka sumar, jingshna ïa ki surok, jingwanrah ïa ki kompani ki ban ai kam bad ym tang kiba khlong ïa ki jingdon jingem jong ka jylla bad kumta ter-ter.
