Ka sorkar ba shipor ha Bangladesh ka lah ban smai noh ha ka miet jong ka 8 tarik Nailar, 2024 ha Dhaka hadien ba ka Myntri Rangbahduh, ka Sheikh Hasina, ka la hap ban iehnoh kam bad phet krad na ka la jong ka Ri. Ïa kane ka sorkar ba shipor yn khlieh da u Prof. Muhammad Yunus uba dei u nongseng ka Grameen Bank bad uba la jop ruh ïa ka khusnam Nobel Prize. Kane ka khubor ka long kaba ai jingkyrmen namar ki samla pule bad ki nongïalam jong ki, ki la pynpaw ba ki kwah ïa u Prof. Yunus ba un pynïaid ïa kane ka sorkar ba shipor tad haduh ban da ïoh da ka sorkar bapura. Da ka jingai jingmut bad jingkyrshan jong ki samla pule, lehse ka jingjai-jai kan wanphai ha ka Ri kaba don sha shiliang u pud u sam jong ka India.
Ngi la dep ban thoh teng ba ka Bangladesh kaba don hapdeng ka jingsynjor ka long ka jingma ïa ka India baroh kawei. Ngim lah ban kheiñ sting khamtam halor ka jingphet shnong jong ki briew namar ka jingsheptieng ïoh ki shah shoh shah dat ne shah pynïap na ka daw ba ki dei ki nongkyrshan jong ka seng ka Hasina, ka Awami League. Nalorkata, ngi la ïohi ïa ka jingshah ktah jong ki rit paid, khamtam ki Hindu, ha kane ka jingïakynad. Ki Hindu kin hap ban phai khmat beit sa tang sha India ban ïoh jaka rieh kumba ka la long ha ka thma ha u snem 1971. Baroh ki Ri ki don ka jingkitkhlieh ban ai jingïarap ïa ki briew kiba la kylla phet wir namar ka thma ne jingïakynad kaba buh jingma ïa ka jingim jong ki. Ngi ïohi ïa kane ha ka thma kaba dang ïaid hapdeng ka Russia bad Ukraine lane ka Israel bad ka Hamas. Da ki phew lak ngut ki la hap ban mih noh na la ki jong ki ïing ki sem ban ïoh shong noh ha ki jaka kiba kham shngaiñ wat lada kam dei satia ka Ri jong ki.
Ka Sorkar India ka la dep ban bthah ïa ka tnat Border Security Force (BSF) ban peitngor bha ha khappud. U pud u sam jong ka India bad Bangladesh ka long ha ka jylla West Bengal, Meghalaya, Tripura, Assam bad Mizoram. Hynrei tang ka BSF marwei kan ym lah. Ka donkam ruh ïa ka jingïatreilang jong ki shipai ïada khappud jong ka Bangladesh lane Border Guard Bangladesh (BGB). Lada ki shipai BGB ki kynran dien na ka jingkhanglad ïa la ki jong ki nongshong shnong ban tur sha India, khlem pep ka BSF kan ïakynduh jingeh. Hynrei da ka jingshimti jong ka sorkar ba shipor naduh lashai ka sngi hapoh ka jingïalam jong u Prof. Yunus, ngi khmih lynti ba ka Sorkar India kan ïakren noh halor ka jingdonkam jong ka Bangladesh ban khang ïa ki nongshong shnong jong ka ban wan rung sha India. Ïa mynta, ki bor shipai baroh jong ka Bangladesh ki la mynjur ban ai ïa ka jingïatreilang bad u Prof. Yunus. Ngi kyrmen ba kata ka jingïatreilang kan long kaba ïaineh khnang ba ma ngi ha India ngin kham lait na ka jingshah ban khia ha ki nong Bangladesh kiba lah ban wan rung sha ka Ri jong ngi.
Watla katta ruh, ka Sorkar India, Sorkar Meghalaya, BSF bad kiwei kim dei ban shim sting bad ki hap ban ïai peitngor sa bun taïew tad haduh ba la thikna syndon ba ka jinglong jingman ha Bangladesh kan ym wanrah ne buh jingma ïa ka India. Ngi la ïohi ruh ba ka jingïakynad bad ïaumsnam ha Bangladesh ka la ktah jur ïa ka khaïi ka pateng hapdeng ka India bad Bangladesh lyngba ka Dawki/Tamabil. Ka Dawki ka la shu kylla long ka shnong ba kynjah tang hapoh khyndiat sngi. Tang nangne ngi la lah ban sngewthuh ba ki kam ïakynad bad ïaumsnam ki don ka jingktah ïa baroh. Ki kam ki jam jong ki phew hajar ngut ki la shu shah ktah ei kha-ma-kha. Ka jingduhnong kam dei shuh kaba kai na ka bynta ki nongshong shnong na baroh arliang. Ngi sngewthuh ba lada ka ïai bteng sah kumne, sa da kiwei pat ki jingeh kin wan ban ïa ka India bad Bangladesh. Ha kajuh ka rukom, ngi sngewthuh ruh ba ki thma lane ki jingïakynad kim ju kham wanrah ïa ka jingbha na ka bynta kiba bun ba lang namar kiba ngat ha ka sohpdung ki dei beit ki lui-lui.
Ki nongshong shnong ha khappud kiba don hapoh u pud u sam jong ka Meghalaya ki dei ban peitngor lem bad lada jia ba ki paradoh parasnam kiba shong ba sah ha Bangladesh ki hap ban wan rieh tngen, kim dei ban artatien ban ai jaka lem ïa ki. Ki bapli kin ym don jaka ban phet shawei pat. Ki don tang ha ka Ri Khasi Jaiñtia ban pynlong jaka shong jaka sah watla ka lah ban dei tang shipor. Ha kum kine ki por ngi dei ban ïarap lem katba ngi lah ei bad kan long ka jingkyrkhu ka bakhraw ïa kito ki lanot. Ha kajuh ka por, ngin hap ban ïa ap haduh lano ka Bangladesh kan ïoh da ka sorkar kaba skhem khnang ba ngin lait na ki jingeh hadien habud. Kaei kaba ngi lah ban leh ka long tang ban shu kyrmen ïa ka jingbha. Palat nangta ngim lah ban leh eiei namar ngim dei ki nongshong shnong ka Bangladesh. Ïa mynta, to ngin long kiba peitngor khnang ba kin ïa shngaiñ bad ngin ïa lait na ki jingma kiba lah ban ker sawdong ïa ngi.
