Keiñ noh ka da ‘rap jot

D H Kharkongor Ki sngi ki bnai ki ïaidsted thir thir naba ngi lah ïehnoh shadien sa ïa u Nailar, u bnai uba 8 (phra). Ym artatien ba ka ‘Lyiur Khyllah’ ka lahkut bad ba...

D H Kharkongor

Ki sngi ki bnai ki ïaidsted thir thir naba ngi lah ïehnoh shadien sa ïa u Nailar, u bnai uba 8 (phra). Ym artatien ba ka ‘Lyiur Khyllah’ ka lahkut bad ba ka ‘Synrai’ ka lah sdang. Shen shen ka jingjlan jong ka jingshai jong ka sngi kan sa ïaryngkat rynñieng bad ka jingjlan jong ka jingdum jong ka mied. Nangne shakhmat ngin sa nang sngewthuh shai ïa ka jingpynngad jong ka suiñbneng, kata, ha ka por step phyrngap bad ha ka por prem-mied, kaba katno tam ynda haba beh hir hir sa ka ‘ersynrai. ñiuma, mynsngi mynshai ka jingshit lem bad ka jinglop kan dang neh sa katto katne por wei ba une u dei u snem jong ka El Nino. Hynrei ym artatien ba ka jingshit bad ka jinglhop jong ka suiñ-bneng kin sa nang duna katta katba nangïaid ki sngi bad ki taïew.

Nga ngeit ngi lah ïehnoh shadien ym tang ïa ka ‘Lyiur Khyllah’ hynrei haduh ïa ka ‘huri-hura’ kaba tang namar ka ‘jingpang lamwir’, kaba ju lynshop kynsan kynsan ïa ki bapli ki ‘samla Khasi’ kiba ‘alhia’. Ka jingpang lamwir kaba bunsien ka ju khie kyrpang pat de ruh ha ka i ïa ne ka aiom ka jong u ‘Piskot’. Ki ‘samla Khasi’ kiba da ïasyriem pat de ruh thik ïa u khiew ‘Aluminum’, uba stang ka tdong bad uba la buh kyrpang sha kyndong. U ‘khiew’ uba tang shu mar ïa buh ha ka ding u lah da kloi khluid hi tar katba tang shu mar ïa weng noh na ka ding pat de u lah da kloi lan ban khriat biang slam-slam. Ka i ïa lane ka aiom ka jong u ‘Piskot’ kane ka lah kut artat ba kumta ka don ka jingkyrmen ba ngin ioh biang ïa ka shongsuk-shongsaiñ kaba thikna.Ngi baroh ngi donkam ïa ka ‘shongsuk-shongsaiñ’ naba khlem ma ka ngin nym lah ban ioh kheit ïa u soh jong ka roi ka kiew, kaba salonsar.

Ynda haba poi ban kynmaw biang ïa kato ka huri – hura kaba dang shu dep (19/08/2026) shen ba ym lah khlem da sngew sammut ïa kato ka jingda ‘rap jot ka jong ki ‘Nonghikai Skul Surok’. Hana kato baroh ka dei ka jingshim kabu ka jong ki katto katne ngut ki ‘riewshimkabu’, kiba kwah ban pynthohbria lane pynbudnam ïa ka ‘seng’ (ki ‘Khynnah Skul Surok’) hi baroh kawei. Ym lah khlem da sngewthamula ïa ka jingïada ‘rap jot ka jong ki ‘Nonghikai Skul Surok’ naba katba ym pat ‘huri hura’ ki ainam ïa la ki jong ki ‘Khynnah Skul Surok’ ki ‘Khlur ka Ri’ bad ki ‘Shipai ka Ri’ hynrei tang shumar ïa dep ka ‘huri-hura’, kaba kat haduh ba shah kynshi kynphuit ha ka pyrthei shityllup, ki kynthoh kyllapat de, ïa la ki jong ki Khynnah Skul Surok, baki dei ki ‘riewshim-kabu’ kiba thmu tang kumno ban ‘pynthohbria’ ïa ka ‘Skul Surok’. Kum ban shu ong noh ïa kita ki juh kiba ki ‘Nonghikai Skul Surok’ ki ïawer, ki kynshoit bad ki pynshit, ha ka nam jong ka ‘Ri bad ka Jaitbynriew, ïa kita ki juh pat de hadien ki ‘kynthoh’ lane ki ‘kynnoh’ kylla ba ki dei tang ki ‘riewshim kabu’ bad ki ‘nongthaw jingkulmar’.

Kaba sngewthamula ka long ba ïa ithuh ithaw bha, ïakhot ïawer kyrpang, ïakynduhlang, ïadonlang shilynter lynti, ïapynhuri-huralang bad ïa phetrieh lang kum kita ki ‘Khlur Ka Ri’ katba ynda mynta pat de ki shah kynthoh kynnoh kylla ba kim dei ki ‘dkhot ka seng’ (ki Khynnah Skul Surok) hynrei ki ‘riewshimkabu’ kiba pynthohbria ïa ka ‘seng’. Te mano kita kiba ‘shim kabu’ ïa ka seng ki ‘Khynnah Skul Surok’ bad kaei ruh de kata ka ‘seng’ ka jong kiwei haba uba kumno kumno bad uba nangno nangno ruh u lah ban kam ïalade, ha kum katei ka ‘jingïakhih win’ ba u dei u ‘Khynnah Skul Surok’ ? Hato don napdeng jong ki kiba dei naka ‘seng’ kaba ju bishni bad kaba ju pihuiñ ïa ki ‘Tourist Cabs’ ba la ‘register’ kyrpang hapoh ka jylla ‘Assam’? Kum poi shat jingmut shata wei ba ki kali kiba shah tangon pynjulor ki dei ki ‘Tourist Cabs’, kiba la ‘register’ kyrpang hapoh ka jylla ‘Assam’. Kaba kato tam ynda haba ka poi biang sha ka jingïakynad hapdeng ki ar ki kynhun, kata, ka kynhun ka jong ki trai lembad ki nongñiah jong ki ‘Tourist Cabs’ ki jong ka Assam bad ka kynhun ka jong ki trai lem bad ki nongñiah jong ki ‘Tourist Cabs’ ki jong ka Meghalaya, kiba dei ki Khasi. Ka jingïakynad kaba jan lam ïa ngi baroh, ki bymsngewthuh shai ïa la ka jong ka dor bad ïa la ka jong ka bor, shaduh ka jingkyrduh ïa ka ‘Petrol’, ïa ka ‘Diesel’ bad lehse wat ïa ka ‘LPG’. Kynmaw dngong ïa kato ka ‘hamsaia kyrduh Mluh’ (common salt). Lada tang ka ‘Mluh’ shwa ruh haduh katto katto ngi lah ïa kulmar jingmut jingpyrkhat te kaba katno tam lada ka Assam kan khang syndon sbak ïa baroh ka kit ka bah kaba sha ka ‘Ri Lum Khasi’ ka jong ngi.

Kumta ngi dei ban husiar ban nym sdang ïa kano kano lane ïa kaei kaei ruh kaba ngim tip thikna pat de da kumno ba ngin pynkut ïa ka. Kumta kynmaw ba kum ki Khasi, wat haduh mynta mynne, ngim pat don ïa la ka jong ka kadliengsuiñ lane ïa ka ‘Airport’ kaba kum katei ka ‘Lokpriya Gopinath Bordoloi International Airport’, kaba hangtei ha Borjhar, Guwahati. Ngim pat don ruh wat ïa la ka jong ka ‘A1- Railway Station’ kaba kumba ka don ka Guwahati. Kumta la ïa kaei kaei ruh ngim dei ban dait (bite) palat ïa kaei kaba ngi lah ban kbum bad ban ktha shngiam. Ngim dei ban dait palat liam ioh ba ngin sa hap ban klei biang pat de ïa ka shabar, kat ban long pynban ka ‘jinglehraiñ’ ïa ngi hi.