Na ka por sha ka por bad jan ha man ki jingbishar ïa ki mukotduma kiba ïadei bad ka jingtih bad jingkit dewïong be-aiñ, ka sorkar jylla bad ka tnat pulit ki ju shah thalaiñ ha ban da biang ha ki nongbishar ha Meghalaya High Court. Ym dei tang katta. Wat ka High Court ka la dep ban pynpaw ba kam don jingshaniah ha ka tnat pulit jong ka jylla ba kan teh lakam ïa ka jingtih bad jingkhaïi tuh ïa u dewïong. Lada kat ka High Court kaba dei ka ïingbishar kaba halorduh ha kane ka jylla kam don jingshaniah, sa ngi ki paidbah lei! Ngi sngewthuh ba ka High Court bad ki nongbishar kin ym bakla haba ki kynthoh ba kim shaniah shuh ïa ki pulit ka jylla namar ki la dep ban peit thik-pa-thik ïa ki kot ki sla bad ki jingshisha. Ym dei ba ki shu kren khlem jingtip ne khlem ki sabut kiba biang.
Ka High Court mynta ka ap ïa ka jubab na ka tnat pulit ba balei ka ïingbishar kan dang hap ban shaniah ha kane ka tnat ban ïakhun pyrshah ïa ka jingtih bad jingkit dewïong be-aiñ. Ha ka taïew ban wan, ka High Court kan sa shong bishar halor kane. Ngi dei ban kdew ba ka High Court ka la dep ban kynthoh da kaba ong ba kan jin da la bha ban aiti noh sha ka Central Bureau of Investigation (CBI) ban tohkit halor ki kam kiba ïadei bad u dewïong – naduh ka jingtih bad jingkit be-aiñ bad haduh ka jingdon ki karkhana thang dewïong kiba la treikam khlem da ïoh jingbit. Ha ka jingsngew jong ngi kum ki paidbah, imat kan bha shibun ban aiti noh sha ka CBI ïa ka jingtohkit namar ngi la thait ban ïohi ïa ka jingïaid sahuh ki trok kit dewïong khamtam ha ka por mynmiet khlem jingtieng khlem jingriej bad khlem ka raiñ ka rem ïa ka aiñ. Ki pulit ki leh aïu? Hato ki la ïoh hukum ne nangno-nangno ba kim dei ban bat ïa ki trok kit dewïong be-aiñ? Lada ki nongpyntreikam ïa ka aiñ ki dang hap ban sngap hukum bad leh matlah, ka mut kam don jingmyntoi ban don kata ka tnat pyntreikam aiñ.
Ngi sngewthuh shai ba lada wan shisha ka jingtohkit CBI, ki bun ki khlieh ki ban tyllun ha madan. Ki heh bad ki rit khlieh – naduh ki ’riew saiñpyrthei, babu sorkar, pulit (bad ba heh bad ba rit) bad kiwei – kin ngat lut ha ruh nar. Ka CBI barabor ka ju trei khlem jingmap ïano-ïano bad ka ïaleh ban sei lut ïa ki jingshisha kumba ki long. Lada wan ka jingtohkit bad lada ka long kaba khuid bad kaba ïaid beit khlem shah liang, imat ki patok ha jylla kin ym dap ban thep lut ïa baroh kiba donkti ha ki kam be-aiñ kiba ïadei bad u dewïong. Bad ym dei tang kiba na Meghalaya ki ban ngat ha ka ruh nar. Kin don lang sa kiwei pat kiba na kiwei ki jylla ki ban sa hap ban shah pynsaja. Don kiba ong ba balei ban hap tuklar halor u dewïong? Kata ka long ka jingpyrkhat kaba bakla. Hap ban tuklar namar ka pisa kaba dei ban rung sha pla jong ka sorkar ka lait lut sharud bad ka jinglait ruh ka dei namar ka jingleh khnang. Da ki hajar klur tyngka ki khlem poi sha ka pla jong ka sorkar namar dei ki briew jong ka sorkar hi kiba la pynduhnong. Bad kata ka pisa kam dei jong ki shimet. Lada ki pynksan ba ka dei ka pisa shimet ngi hap pat ban kylli na ka surok jongno ki ïaid haba ki kit dewïong be-aiñ shabar jylla bad shabar ri? Hato kam dei ka surok ba la shna na ka pisa paidbah, ka pisa kaba la siew khajna da ki paidbah kiba bun ba lang? Ki khlem ïaid na suiñ lane na ki surok kiba ki shna hi kita ki nongkit dewïong be-aiñ!
Kaba dei jong u paidbah, ka dei ban wan sha u paidbah; bad kaba dei shimet, ka dei ban leit sha ka pla shimet. Ngim dei ban pynïakhleh ïa kine. Lada lap ba ka jong u paidbah ka leit sha pla shimet, hangta donkam ïa ka jingtohkit. Bad kumba la pynpaw jingartatien da ka High Court, ma ngi ruh ngi sngewïahap ba ngim lah ban shaniah ha kane ka tnat pulit kaba treikam mynta ha Meghalaya. Lehse ki don ki heh pulit kiba beit ha ka rukom treikam hangne hangtai bad ki bym ju ailad ïa ki kam be-aiñ ba kin ïaid, hynrei ngim kren ïa kata – ngi kren beit salonsar kumba la kynthoh da ki nongbishar. Lada ngi kylli tang na ki 10 ngut ki nongshong shnong ha ïew ha hat la ki don jingshaniah ne em ha ka tnat pulit, khlem pep kiba bun na kita kin ong beit ‘em’ kim shaniah. Bad ka tnat pulit kam lah ban kynnoh ïa ki paidbah lada kim shaniah namar dei ka jingleh jong ka tnat hi kaba pynartatien lut nadong shadong ïa ka jingtreikam ki pulit.
Ngin hap ban ïa peit bad ïa ap kaei kaba ki nongbishar ka High Court kin rai ha kine ki sngi – la yn aiti sha ka CBI ban tohkit halor ki kam be-aiñ kiba ïadei bad u dewïong lane yn aiti sha kiwei pat. Hynrei kum ki nongshong shnong ka long ka jinglehraiñ ba kat ka High Court kan pynpaw ïa ka jingartatien ïa ka rukom treikam jong ki pulit. Ngi sngewsynei ïa kito ki pulit kiba trei hok ïa ka kam. Tangba donkam ban rat dyngkhong naduh tyllong ïa ki pulit bamsap bamngem bad kiba pynthohbria ïa ka tnat baroh kawei. Ha kajuh ka por, kito kiba lute im-im peit-peit bad kito kiba la ailad ïa ka jinglute im-im peit-peit – la ki dei ki ’riew saiñpyrthei ne ki babu sorkar ne ki pulit ne ki ’riew paidbah – ki dei ban ngat beit ha ka jingshah pynshitom jong ka aiñ la ka long ha kano-kano ka dur.
