D H Kharkongor
Shisha shisha ngam sngewphylla hynrei nga sngewsammut, nga da sammut hi ruh haba weibriew. Nga sammut ïa kane ka saiñpyrthei lane ïa kane ka ‘politics’ kaba kumne mynta hangne ha ka jylla ka jong ngi. Ynda haba kren shai nga sammut ïa une u paid Hynñiewtrep lane u paid Khasi ba-ïar. Uba thik kum kita kiba mynnor kiba don ïa ka jingthmu ban tei ïa uta u mot ‘Babel’.
Ynda haba kumne ba ngam lah khlem da kynmaw ieit ïa I bah Ricky A Jones Syngkon (bam kwai ha dwar U Blei). Ngam lah hi ruh khlem da bynnud ïa ka jing-leit noh ka jong I nangne na slapyrthei. La katta ngam sngewlyngngoh pat de balei ba U Blei u hap ban shim noh ïa I kumto, hakdak lane kyndit kyndit, na kane ka sla pyrthei. Halor kata ka nongrim ba nga ngeit skhem ba kaei kaba U Blei u leh ka dei kaba bha tam eh. I la ong shisha ka nuksa kaba bha (exemplary) ïa kiwei pat ki ban shimti ïa ka bynta ka jong I. Kane nga ngeit ka dei kawei na kita ki jingbha, jong kato ka jingshim noh ka jong U Blei ïa I. Nga ngeit ym duh ki ban angnud ban bud ïa ka nuksa ka jong I, kata, ynda haba ka dei ïa ki ruh ba kin don ha ka saiñpyrthei lane ha ka saiñ hima-sima.
Lah ban ong ba I Dr. Ricky A Jones Syngkon (bam kwai ha dwar U Blei) I dei iwei iba pynlong ïa u paid jong ka Ri Khasi, uba angnud ïa ka synshar ka khadar kaba khuid kaba suba bad ka bym noh shiliang, ba un shañiah (Trust) da jingkyrmen (Hope) ha ka Voice of the Peoples’ Party (VPP). Ka jingmih madan bad ka jingjop donburom ka jong I (kum u MP) ka pynshisha ba ka VPP kam shu sei madan lane sei kyrtong da uba kumne kumtai hynrei thik tang da uba da kynsai shisha. Ngam artatien ba wat ha kane ka kynti kaba mynta ruh u paid ba bun balang u dang ïai shañiah hi tylli tyllan ha ka jingstad bad ha ka jingshemphang jong ka VPP, kata, ha kaba ïadei bad kane ka jingsei madan ka jong ka da I Dr. Batskhem Marboh, kata, kum u kyrtong MP (Lok Sabha) u jong ka. Ngam artatien ba uta u paid u hun beit bad un kyrshan beit, met bad mynsiem, ïa I Dr. Batskhem Marboh da ka jingngeit ba in sngewrit bud nuksa ïa ka jinglong ba bha ka jong I Dr. Ricky A Jones Syngkon (bam kwai ha dwar U Blei).
Nga ju sngewtynnad ban pule ïa ki jingkynthoh lane ïa ki ‘comments’ kiba ha ki ‘social media platforms’. Nga jut twad ruh de ïa ka jingmut ka jingpyrkhat ka jong ki katto katne kiba nga iohlad ban ïaithuh ithaw. Na ki nga sngewthuh ba uba beit jing-long bad sngur mynsiem te u da noh mynsiem shisha shisha sha ka VPP. Kaba katno tam u kup shiliang semshiliang ba dang tip ïa ka hok ka sot bad ba dang jaw ruh de ka syep ka syar. U bapli u da angnud shisha shisha ïa kata ka ‘Clean Politics’ lane ka synshar khadar kaba khuid kaba suba bad ka bym noh shiliang. U da kut jingmut skhem hi ruh ba un ïaineh beit bad ka VPP tad haduh u 2028. Hynrei u kyreit uba pahuh pahai khlem da jaw ka syep ka syar te um sngewtynnad sa lei lei ïa VPP namar ka ‘Clean Politics’ ka jong ka. Kaba katno tam kiba kynriang jinglong bad kiba ym banse ban shu ap hi kmang ïa kat kaba’hap madan’ na ka miej ka jong ki ‘Kynrad’ ki jong ki, kiba dei ki ‘lei Khyndew Synshar San Snem. Uba brai ïa ka iohei lem bad uba khwan ïa ka ‘myntoi shimet’, kim sngewtynnad ïa ka VPP.
Ngam sngewphylla ïa kane ka jingsei jong ka NPP da I Dr. D R L Nonglait, kum u kyrtong MP (Lok Sabha) u jong ka. Ngam sngewphylla hynrei nga sngewsammut ïa kane ka jingkmen bad ka jinglong ba la kloi ka jong I ban long uta u kyrtong u jong ka.Nga sngewsammut naba na sngewmat I dei I Tymmen Basan I ba nga sngewmat kumba I kren shaphang kata ka ‘jingpasiaw’ kaba ong ba ka por ka la dei ïa ngi mynta ba ngin leit ïalap kylla sa ïa ka Ri Wales namar ka jinghiar arsut kata ka jing-long mynsiem ka jong ki Khristan ki jong ka, kat haduh ba la nang thylli kita ki ‘ingmane’ ki jong ka. Nga kum sngewsammut namar ynda kumne mynta ym tang ba I poi pynban sha ka lympung saiñpyrthei ne ‘Politics’ hynrei I da pynïasnoh pat de ruh ïa lade bad ka ‘Political Party’ kaba u nongïalam u jong ka u da kren shaikdar ba ka ‘Political Party’ ka jong u ka long kaba kloi ban ïatreilang ruh wat bad ki ‘Ksuid’. Uba da phla hok ha ryngkat kaba rkhie sahuh ba ki ‘politicians’ ki pynbiej pynthame ïa u paidbah uba shida da ki bun ki rukom bad ba u paidbah pat de ruh u ngoplor shilor ha kita ki jingpynthame. Uba kob sarong ba u pynbiej ïa u paitbah man la ka san snem bad ba u paitbah pat de ruh u ngop shi ngop ha kata ka jingpynbiej, jlangshijlang, man la ka san snem.
Nga kum sammut wei briew ïa kane ka jingleit pynïasnoh syndon ka jong I bad ka ‘Political Party’ kaba da khang lad syndon ïa ka CBI. Ka ‘Political Party’ kaba ynda haba kam lah shuh ban ïai da ‘rap jot lane tyllepeitmiaw kam banse ban kubur ïa ka ‘jingïaitih bad ka jingïaikhaiï be-aiñ’ ïa u dewiong. Nga kum sammut namar ba na ka jingpynïar ïa ka ‘Hima U Blei’ I kum poi pynban sha ka jingïarap ban pynïar lem noh ïa ka ‘Hima’ ka jong u (L) Purno A Sangma. Te to ngin kyrmen ba in lah ban long shisha kata ka ‘Mluh’. Ka ‘Mluh’ ka ban pynkhynñiuh bad pynkylla kaba mut shisha ïa kita ki ‘Ksuid’ jong ka ‘Saiñpythei’. Ngin ïa kyrmen ruh de ba kane ka dei ka ‘jingphah’ kyrpang ka jong U Blei ïa I ba in rung bad ka NPP, kumba phah U Blei ïa u Jonah sha ka ‘Nineveh’.
