Raphael Warjri
La jia ryngkhat ba la thylli noh ka knor dorbar thawaiñ haba la khlad noh u Dkhot Dorbar Thawaiñ Ri India na Knorthawaiñ (parliamentary seat) Shillong, u Dr Ricky A J Syngkon (bkdb) kumta la dawa ban mihpli noh da uwei pat. Hangta la shat jingmut ha u myntri rangbah Conrad K Sangma kum u khliehduh jong ka seng NPP ban wer ïa u khliehduh ka KAS, Dr D R L Nonglait ban tyrwa ïakhun ïa ka jied kyrtong (election) sha ka Knorthawaiñ Shillong jong ka Dorbar Thawaiñ Ri India. Katba dang sah ha ka umdum, ka seng Congress ka la dep pynbna ïa u Bah Vincent H Pala kum u kyrtong ha ka ban aireng jied kyrtong bad ha kajuh ka por la sawa ki hamsaïa ba ka VPP ka lah ban jied ïa uno uno u kyrtong ba don ka kyrdan pule ba ha kliar kum u Dr D R L Nonglait, hynrei la shai kdar haba la pynbna ïa ka kyrteng jong u Dr. Batskhem Myrboh kum u kyrtong ka seng VPP. Shuh shuh ka hamsaïa ka la phriang ba ka seng UDP ka la dep tyrwa teng mynshwa bad yn sa jia biang kumjuh. Hynrei katba ki khubor ka khlieng tyngab ki dang saphriang, kyndit kynsan ki dkhot rangbah ka seng NPP ki la leit wer ïa u Dr D R L Nonglait kumba la khmih lynti. Ka thong jong ka ktien Khasi ban ioh kiew kyrdan sha ka Khyrnit Baphra ka Riti Synshar ka Ri India ka long kaba hakhmat duh ban ïa peiñ, bad khlem da shim por katta katta la pdiang mardor ïa ka jingtyrwa ka NPP. Katta de la poi sa ka pali jong ka UDP ban sei da u riewsaidaiñ rangbah u Bah V G K Kynta kum kyrtong sha ka knor thawaiñ Shillong.
Kat haduh mynta sah sa tang ka BJP ka ban treh ban buh kyrtong ban ïakhun ba kiwei kiwei ki seng te ym lah ban thikna la kin pynïeng ïano na ki kyrtong. Ka ba phylla ka long ba ka nongrim jong ka seng KAS ban ïakhun ïa ka ktien Khasi sha ka Khyrnit Baphra ka Riti Synshar la rah thong da u kyrtong ba dei u khliehduh, hynrei ka seng KAS ka khlem pynpaw la yn pdiang ne kyntait ïa la u kyrtong namar ba kum ka seng ki nongthohkot la tyngkan ban kyrsum ha ka saiñpyrthei. Lehse ba ym don ki dkhot rangbah ka seng KAS ki ban patiaw, la kynnoh ba jar jar na kyrpong don ka kynhun ki nongkyrshan ba shitrhem ïa u kyrtong NPP kiba ym dei eh tang ha ka thong jong ka ktien Khasi, hynrei ban dawa ïa kiwei pat ki dawbah jong kata ka kynhun. Kumne ki ïai mih barabor ki khwan myntoi haba la mih bluit da u paradkhot ban shah jied kum u kyrtong ha ka saiñpyrthei. Kaba sngewtynnat ka long ba wat lada ka seng KAS ka khlem khang ïa la ki paradkhot ban shim bynta ha ka saiñpyrthei kum u riewshimet, hynrei kum ka kynhun la tyngkan ban tur ruma wat lada don ka dawbah ïa ka ktien Khasi kaba la ïakhun lyngba ki jyrwit jyrwat ba tyngeh lah da ki phew snem.
Kat haduh kane ka khyllipmat dei tang kine artylli ki seng saiñpyrthei, ka NPP bad VPP kiba la ïaid shaphrang ban pyrta ha ki jingïalang kylleng ka thaiñ Khasi Jaintia na ka bynta ban ioh jingkyrshan u kyrtong lajong na ki paidbah. Ka jingpynkhreh ba jar jar te ka la nang khie dew na shapoh bad tang ynda la poi ka khep ban apktem, baroh baroh kin sa khohreh ban pyrta paidbah ïa la ki byrta juban (manifesto) ha manla ki rynsan paidbah. Na ka liang jong ki kyrtong NPP bad VPP la shai kdar ïa la ka dawbah nalor kiwei kiwei ki kam ban tei ïa ka imlang sahlang. Ha kane ka kynti, la paw shynna ba na ka seng NPP la ïeng rasong ka daw jong ka ktien Khasi, bad na ka seng VPP la ïeng rasong ka daw ban rat dyngkhong ïa ka bamsap bampong. Khlem artatien ka dawbah jong ka seng VPP ka ïeng ka nia ha ka lyngwiar salonsar ban weng syndon ïa ka bamsap bampong, hynrei ka dawbah jong ka seng NPP ka dei tang ha ka jylli jong ka imlang sahlang Khasi bad kaba donkam tyngeh. Ha ka jingshisha ka daw jong ka ktien Khasi ka la sahteng palat liam ba don ka jingkyrmen kaba khraw ban poi sha ka thong lada jop u Dr D R L Nonglait. Ka daw jong ka ba khynra ïa ka bamsap bampong ka dei kaba la shongseng bad bamkruiñ bad pynkhrew ïa ka imlang sahlang bad dei tang ka seng VPP kaba lam khmat ban rat dyngkhong lada jop u Dr. Batskhem Myrboh, u ban long artat ban mihpli ïa la u paradkhot na ka seng lajong.
Ïa mynta ki kyrtong ba la mih pyrthei ki long ki khlur ba tyngshaiñ ha la ki shlem jingtbit jong ki, kata u Dr. Batskhem Myrboh ha ka stadmaïan saiñpyrthei (political science) na ka seng VPP, u Dr D R L Nonglait ha ka deiriti ktien Khasi bad stadblei Khristan bad u Bah V G K Kynta ha ka saidaiñ. Ki paidbah kin jied ïano ym lah ban tynjuh namar ki long kiba khraw ha la ka stad tbit lajong. U Bah V G K Kynta mar sien pynbna kyrtong ka seng UDP u la kyntu ban pynneh pynsah ïa ka Khyrnit Bahynriew bad pynkhlaiñ shuh shuh ïa ki Dorbar Thawaiñ Dalariti bad pyrshah tyng-eh ïa ka atiar trei (article) 371 jong ka Riti Synshar ka Ri India. Hangta keiñ ba la mih ka kynpeiñ hapdeng ka seng UDP bad VPP, namar ba ka seng VPP ka la pynksan teng ïa ka Atiar trei 371 da kaba thmu ban pynduh pyndam noh ïa ka Dorbar Thawaiñ Dalariti. Ka thma ïa tei ñia ki khraw pyrkhat ka lah rhem.

