Lehse phi ruh phim sngewphylla

D H Kharkongor Ym artatien ba kane ruh kan blad ïa kiba la ih bha ka jinglong rangbah, kaba katno tam ïa kiba la nangnoh arsut sha ka jinglong tymmen. Kan ïaipynsngewsih, kat ban ïaisngewbitarlep,...

D H Kharkongor

Ym artatien ba kane ruh kan blad ïa kiba la ih bha ka jinglong rangbah, kaba katno tam ïa kiba la nangnoh arsut sha ka jinglong tymmen. Kan ïaipynsngewsih, kat ban ïaisngewbitarlep, pat de ïa kiba dang khie dang san lane ïa ki khunsam la kiba dang khluid bha ka snam, kaba katno tam ïa ki bapli kiba la lah shah ‘pynsngewthuh’ bakla bad shah ‘ialam’ bakla ruh de. Hynrei ka dei kaei kaei kaba lehse baroh baroh ki ïa tip shai bha hynrei kaba kim kwah pat de ban ïalap ïariew ïa ka.

Ha kine ki ar ki taïew kiba dang shu dep ka lad ka plie wang ïanga ba ngan ïashem ïakynduh, kat ban ïakhana khadeh, kumba dei rukom, bad kiba dang ‘ïengskhem triang’ ha la ki jong ki kjat. Kum ban shu ong noh kiba ‘seng’ ïa la ki jong ki kam ki jam lane ki bym treikam ‘Sorkar’. Kiba ngi lah ïaithuh ithuhbha, iwei ïa iwei, naduh mynno mynno. Kiba ngi poi ban ïaieit bad ïa burom kylliang kat ban ïashañiah bha ruh de iwei ïa iwei. Kumta ym lait khlem da poi ban ïashong kai shipor arpor. Ym lait namar kata khlem da poi ban ïakylli ïapyrthew ïa ka koit ka khiah bad khamtam eh ïa ka kam ka jam.

Ka long kaei kaei kaba sngewtynnad ban tip ba ki koit ki khiahkrat wat haba ki ruh ki la nangnoh arsut ha ka ‘yrta. Kaba sngewdiaw bad kaba sngewsynnei pat de ka long ba ha ka kam ka jam kaba ki trei ki ktah, kaba long ka lad kamai ja-kpoh ïa ki, ki dang ïai shah pynthut pynsalia, na kawei ka por sha kawei ka por, ha kita ki ‘khunsamla’ jong ka ‘Ri Khasi’ kiba ju kam ïalade ba ki dei kita ki ‘Seng Bhalang’. Ki ‘seng’ kiba kam ba ki len lade ban trei shitrhem na ka bynta ka ‘Ri bad ka Jaitbynriew Khasi’.

Kiei kiei ki dang ïai long kumba ki ju long naduh mynno mynno. La kynthuplang ïa ki bad la pynshongdor pat de ruh ïa ki kat kum ka jaitkam (trade) kaba ki trei ki ktah lane kat kum ka mar ka mata (goods/services) kaba ki khaiï pateng bad khamtam eh kat kum ka jaka (location) kaba ki khaiï pateng. Kumta ki hap ban ‘siew’ khlem pep, shisien shisnem, ïa kita ki ‘Seng Bhalang’, ïa kata kaba ki ‘Seng Bhalang’ ki lah ‘buhdor’ ba kin hap ban siew. Ki sei ïa ki ‘jingpynshisha’ kiba nga ioh lad ban sakhi da la ki jong ki khmat, ïa kiba ngam long pat de ban ‘shongdur’ ioh ba ki bapli kin ngat ha ka jingpynsaja. Ki dang hap pat de ruh ban ‘siew’ ha man ba ki ‘Seng Bhalang’ ki pynlong ïa kano kano ka ‘Programme’ kaba ‘kyrpang’ ka jong ki. Kita ki dei ka ‘jingrakhie pyndonburom’ïa kita ki ‘Khla Wait’ jong ka ‘Ri bad ka ‘Jaitbynriew’ lem bad ka ‘jingpynkupburom’ ïa kita ki ‘khunsamla’ kiba ki ‘Seng Bhalang’ ki ngiet ba ki la ‘kyntiewnam’ lane ‘wan rah burom’ ïa ka ‘Ri bad ïa ka Jaitbynriew’. Ka long kumta kumjuh ha man ba ki ‘Seng Bhalang’ ki leit ban ‘aijingïarap’ ïa kino kino kiba shem lanot.

Hana kata kawei ka ‘Seng Bhalang’ lei te ka buhdor syndon ïa ki ‘trai’ jong ki ‘Petrol / Diesel Bunks’ lane ‘Petrol Pumps’, kiba dei ki ‘dkhar’ lane kiwei kiwei pat de ki ‘jaitbynriew’, haduh 25000/- (arphewsanhajar) tyngka shisnem, kata, na ka bynta kawei kawei ka ‘Petrol Pump’.Kumta lada uta u ‘trai’ u don 4 (saw) tylli ki ‘Petrol Pump’ un hap ban siew, ïa kata ka ‘Seng Bhalang’ haduh 1 Lak shishem. Ym tang kumta hynrei ki ‘Petrol / Diesel Bunks’ ki dang dei ban ‘aithepei’ ruh ïa ka ‘Petrol’ lane ïa ka ‘Diesel’ ha man ba ki ‘dkhot’ jong ki ‘Seng Bhalang’ ki donkam (dawa). Hynrei ym dei tang uta u ‘dkhar’ lane u ‘khyllahjait’ uba ngat ha kine kiei kiei. Wat u ‘Khasi’ ruh um laitshuh wei haba u la nang san, nangïar bad nangkiew ha ka kam ka jam lane ha ka jingioh (earning) ka jong u.

Ngi da don shisha pat ruh hapdeng jong ngi ïa kita ki ‘High Level’. Nga lah ïashem iakynduh markhmat bad kiba ‘ha syndahsbak’ bad kita ki ‘High Level’. Ki ‘High Level’ kiba ‘ha syndohsbak’ bad ki ‘Blei Khyndew San-Snem’. Kiba ïa kano kano ka jaitkam, kaba ki trei ki ktah, ïa ki te ym don ‘Ain’ ym don ‘Kyndon’. Kiba ‘thomna phanglin’ wei ba ïa ki te ym don mano mano ruh ba nud ban pynthut. Ha ka kam tihdewiong be-aiñ bad khaiïdewiong be-aiñ ruh ia ki teym don ba nud wat tang ban ‘saham’. Wat ha ka ‘teiing teisem’ ruh ïa ki ym don ba nud ban ‘saham’. Ha ka teiïing teisem lei te ba ïa ki teym don kyndon ‘DorbarShnong’, ym don kyndon’ Autonomous District Council’ bad ym don kyndon ‘MUDA’.