I. R. Dkhar
Ka long ka jingshisha ba da ka jingleh sniew ne ka pop kaba la leh da uwei u briew, ka wanrah ïa ka jingsniew ha ka imlang sahlang bad ha ka pyrthei baroh kawei. Ka Ktien na ka Jingthoh Bakhuid ka ong : “Ka pop ka la rung sha ka pyrthei da ka jingleh jong uwei u briew”. Kane ka kyntien ka dei ka jingshisha ba ka pop jong uwei u briew ha ka por ba sdang ïa ka pyrthei, ka pynsniew ïa baroh. La jingleh jong uwei uta u briew, ka pynlong ka raibi ïa ka jaitbynriew baroh kawei. Da uwei u briew uba sniew, ka wanrah ïa ka nam ka burom jong ka ri bad ka pyrthei baroh. Lada ka jing-leh sniew jong uwei ne arngut ka wanrah ïa ka jingsniew ïa ka imlang sahlang, ka jingleh bha jong uwei u briew ka wanrah ruh ka jingsuk, ka burom ka akor jong ka imlang sahlang bad jong ka ri bad jaitbynriew. Na ka jingïathuh khana ha ka por jong ka thma jong u Tirot Sing Syiem. U Tirot Sing u ber da ka pisa ïa u Monbhut bad u Monbhut u ïap biej ïa ka pisa, bad u la rem ha ka thma. Kane ka thew ïa ngi ka jaitbynriew Khasi-Pnar jong ngi, ka raibi jong ka pisa mynta. Tang na ka bynta ka pisa, ngim tip kan jia aiu hadien.
Ngin shim nuksa na ka jingjia kaba dang shibit kaba la jia ha ka 19 tarik u Nailar 2026, ha kaba la don ka jingïaid rally jong ka Khasi Students Union. Ka la don ka jingthang bad jingpynjot ïa ki kali, ïa kiba leit ba wan kaba wanrah ïa ka jingjia basngewsih. Ka rally kaba ki mut ka long da ka jingthmu babha, da ka basuk bad ka bajai jai ban pynpaw ïa ki jingdawa sha ka Sorkar, pynban ka mih ka jingïashoh ka jingïadat, ka jingthang ïa ki kali bad kiwei kiwei ki jingpynsniew ia ki jingdon jingem bad ïa ki briew baiaid baieng. Kane ka jingkulmar, kaba ym dei ban long katkum ka jingthmu jong ka Seng Bhalang, ka wanrah pynban ïa ka jingsniew ïa ka shongsuk shongsaiñ tang da ka jingleh jong uwei ne arngut ki briew kiba don ka jingmut sniew. Ka aiñ te ka hap ban leh la ka jong ka kamram jong ka. Ngim kynnoh ïa kane ka Seng Bhalang jong ki samla jong ngi.Ka jing-thmu jong ki ka long kaba dei, hynrei la pynsniew pynban ïa kane kata ka jingmut babha jong ki da katto katne ki riewsniew ne ki nongshim kabu ban pynsniew ïa ka nam ka Seng Bhalang ki samla pule. Te shah kynnoh mano ? Kiei ki nongïalam, shah kem ma ki. Na kaei kaba la jia, ngi kum ki riewrangbah bad nongshong shnong kiba la ïaw ka rta bad jingmut jing pyrkhat, ngi sngew ba ki khun samla ki dei ban da pyrkhat shuwa ban leh ïa kano kano ka kam. Ka ktien ka ong :”pyrkhat shuwa ba phin kynthih”. Pyrkhat arsien shuwa ba phin leh ïa kano kano ka kam khnang ba kan nym wanrah ïa ka jingsngewsih ne jingsniew hadien. Ha kaba iadei bad kane, ngi ngeit ba ki don ki nongaibuit ne ki Adviser ba ngi ong, shuwa ban leh ïa kano kano ka kam la ha ka jingïapyrkhat pyrdain ne ha kano kano ka jingdawa khamtam ha kum kitei ki jingleh ba la ong haneng. Lada don kum kata, kan jin nym da don kum kitei ki jingjia basngewsih bad basniew ïa ka imlang sahlang. Kumba ngi tip, ka Sorkar lyngba ki bor treikam jong ka kaba khmih ïa ka shongsuk shongsaiñ, ka la pyndonkam da ka aiñ. Ngi tip haduh mynta ka la don ka jingshet patok, ka jingbishar bad kiwei kiwei katkum ki aiñ ki bym sngewtynnat. Ka aiñ hi kan leh la ka jong ka bynta. Ngim dei ban shim ïa ka ain ha ki kti la jong kumba la ju ong barabor. Ia kano kano ka jingïakajia ngim dei ban shim ha ki kti lajong. Hynrei dei ban ïathuh ne report sha ki bor pulit. Ka dei ka jingshisha ïa kane ka jingong ym tang ki bor jong ki tnat Sorkar, hynrei ha ka jingtip briew jingblei jong ngi ruh, kaba ngi ong ka common sense.
Ngim tip kan jia aiu nangne shakhmat. Ka ain te kan leh ïa kaba donkam. Bad lada ka don ka jingïasngewthuh jingmut noh bad ka jingïapynbeit noh na ka liang ki Seng Bhalang bad ka Sorkar te, to ngi khmih lynti ba kan wan noh ka shongsuk shongsaiñ hadien habud. Ngi tip baroh ba ka jingroi jingpar bad ka jingkiew shaphrang ha baroh ki liang ka long tang lada don ka shongsuk shongsaiñ.
