D H Kharkongor
Lehse phi te phi dang sngewlynngoh ïa kane ka jing-leit pynïasnohlang noh ki 8 (phra) ngut ki MLA jong ka Um-Dum Party (UDP) lem bad ka BJP, hynrei nga te ngam sngewlyng-ngoh lane sngewphylla ïa kata, kaba katno tam ïa ka jingkadar-liangwak jong ka UDP. Ngan dang phyllalei wei ba ka UDP ka dei ka ‘Political Party’ lane ka Sengsaiñ Pyrthei ka jong ngi u ‘Khasi’, kata, kumne kumba ka long mynta. Ngan dang phylla lei wei haba kat ka ‘Balang Khristan’, ka jong ngi u ‘Khasi, ruh ka dang kad syndonar-liangwak. Te kumta yn dang sngewphylla lei haba ki mih seh haduh katne katne ki kynhun Balang Khristan lane ki ‘Christian Denomination’. Yn dang phylla ruh lei ba mihseh haduh katne katne ki kynhun Seng Bhalang, ki jong ngi u ‘Khasi’, bala lamkhmat pat de ruh da u ‘Khasi’.
Ka jingkadar-liangwak, jong kano kano ka kynhun, kam lait wei haba don lang hapoh jong ka 2 (ar) ki ‘ïarryngkuh. Ha kano kano ruh ka ‘semsyiar’ ka shongsuk ka shongsaiñ kan nym don wei haba don lang lane kum set lang, hangta hapoh jong ka, 2 (ar) tylli ki ‘ïarryngkuh. Kan nym don ka jingsuk ha ka ‘semsyiar’ wei ba ka jingïathan hapdeng ki 2 (ar) ki ‘ïarryngkuh kan nym lait. Kaba katno tam ynda haba don pat de ruh (hangta hapoh jong kata ka semsyiar) tang kawei ka ‘ïarkynthei. Ka bapli ka UDP ka ïasyriem thik kum kata ka sem syiar kaba don haduh 2 (ar) tylli ki ‘ïarryngkuh, kiba da ïathan tyngeh pat de ruh uwei ia uwei. Ka jingïathan ka jong ki ka dei halor kata ka ‘syiarkynthei’ kaba dei ka ‘Shuki Myntri’ lane ka kyrdan ‘Cabinet Minister’.
Lah ban ong ba ka UDP ka ïasyriem ruh kum kata ka jhad ‘Titanic’. Ka UDP ka dei ka ‘Titanic’ kaba la ioh lad pat de ban long ‘Captain’ da uba duna than eh ïa ka ‘sap’ (competency) ban long kat u ‘Captain’ u jong ka. Ka ‘Titanic’ kaba u ‘khynnah’ uba dang hynne hynnin pat de ruh u lah kwah eh ban long bujli u ‘Captain’ u jong ka. Ka jingdon haduh 2 (ar) ngut ki ‘Captain’ ka dei kawei na ki daw ba ka bapli ka UDP ka mad syndon kumne ia kane ka apotsep-sngi, kaba thik kum ka ‘Titanic’. Ngan nymsngewphylla lada ka UDP kan jahrngai noh syndon. Ngan nym phyla wei haba ngi da bun than eh ia kiba ‘rhah’ than eh ban ioh ban long ‘Leader’ lane ‘nongialam’. Ngi da bun than eh hi ruh ia kiba nud ban kam ïalade ba ki dei tang ma ki kita ki ‘Messiah’ jong ka ‘Ri bad ka Jaitbynriew’.
Kane kaei kaei ka pynkynmaw biang ïa nga ïa ka All Party Hills Leader Conference (APHLC)kaba dei ka seng trai jylla lane ka ‘regional political party’. Phewse nalor jong ka dang mih pyrthei pat de bloit sa ka Hill State Peoples’ Democratic Party (HSPDP) bad ka Peoples’ Demand Implementation Committee (PDIC), kiba dei hi ki ‘regional political party’ jong ka jylla Meghalaya ka jong ngi. Ki 3 (Lai) ki ‘regional party’, ki jong ngi kiba kam ïalade ba ngi dei ka ‘jaitbynriewrit-paid. Ki 3 (Lai) ki ‘regio-nal party’ kiba kum ïabun kam pat de ym tang ha kaba ïakyntoh pyrshah (‘kawang ‘ktieh’) kawei ïa kawei hynrei haduh ban ïaleh pyrshah syndon hi ruh (‘kawang maw’)kawei ïa kawei. ñiuma, ki poi ban ïatreilang kum ‘kawei’ tangba tang katto katne por bad kata ka dei kato ka Sorkar’ Lai Lama’.
Ka APHLC lem bad ka PDIC ki jahrngai noh bad sah khyrdong satang ka HSPDP. Kat kum ka jingkynmaw ka jong nga, kaba lada ngam bakla, nalor ka HSPDP ba dang mih pyrthei pat de sa ka Hills People Union (HPU), ka Meghalaya Democratic Party(MDP) bad ruh ka Peoples Democratic Movement (PDM). Wat haba la don lypaka HSPDP lembad ka UDP (kaba lada ngam bakla ka mih na ka jingkhleh khawlang ïa ka HPU bad ka MDP) pynban dang mih pyrthei pat de sa ka Khun Hynñiew-Trep National Awakening Movement (KHNAM), kata, hadien ka jingpynjahrngai noh jong ka HPU, ka MDP bad ka PDM. Kumta wat haba ngi dang don ia ka UDP, khlem da klet ruh ïa ka HSPDP, pynban nalor ka KHNAM dang mih pyrthei pat de sa ka Peoples’ Democratic Front (PDF) bad nalor jong ka shen shen sa ka Voice of the Peoples’ Party (VPP). Ñiuma, ka UDP lem bad ka HSPDP ki dang neh wat hadien ba la jahrngai noh ka PDM. Lahpat ruh ban ong ba tad haduh hynnin hynne ngi don beitnoh thik tang ïa ka UDP bad ia ka VPP, kata, hadien ka jinglah jong ka NPP ban ‘nguidnoh tyllityllan’, sha la kpoh, ïa ka bapli ka HSPDP lem bad ka jingjahrngai noh jong ka KHNAM (ïa kaba la seng da ki nongïalam ba ha khmat eh jong ka KSU), na katka ïingdorbar thaw-aiñ jong ka jylla ka jong ngi.
Tangba yn kynnoh kynthoh pat lei ïa kita ki 8(Phra) ngut ki ‘lei San Snem wei haba ka dawtynrai ka dei ma ngi ki nongjied nongmihkhmat. Kaba katno tam haba ngi da jied kyrpang da kitei kiba mihkhmat ïa ka UDP kaba ngi lah dep iohi bad tip lypa ba ka dei ka ‘Political Party’ kaba shu apthap kmang da kumno ba kan ioh ban ‘Sdien Bus’ bad kan pher ïa kano kano ka ‘Bus’.


