Bengaluru, Jylliew:
Na ka jinglum jingkheiñ jong ka Karnataka State AIDS Prevention Society (KSAPS), la ïoh jingtip ba ka jingdon jong kiba ïoh ïa ka jingpang HIV hapdeng ki shynrang kiba ïa shongkha para shynrang ne Men who have Sex with Men (MSM) ha Karnataka, ka la kiew na ka 166 ngut ha u snem 2023-24 sha ka 412 ngut ha u snem 2025-26. Ki jingkheiñ ki pyni ïa ka jingkiew kaba stet ha kine ki lai snem, ha kaba ki nongpang ki la kiew sha ka 362 ngut ha u snem 2024-25 shwa ban poi sha ka 412 ngut ha u snem 2025-26.
Ki jingtip na ka KSAPS ki pyni ruh ba ka jingdon jong ki briew kiba dei ki MSM kiba la pynrung kyrteng hapoh ki Intervention Programmes (IP) ka la kiew na ka 44,581 ngut ha u snem 2023-24 sha ka 62,664 ngut ha u snem 2024-25 bad 66,606 ngut ha u snem 2025-26. Ka jingbun eh ki briew kiba la pynrung kyrteng ka dei ha ka rta 26-35 snem, bud sa kito kiba 18-25 snem ka rta. Ka IP na ka bynta ki MSM ka thew ïa ki jingthmu ba la mut na ka bynta ka koit ka khiah paidbah kiba thmu ban ïada na ka jingsaphriang jong u HIV bad kiwei kiwei ki jingpang Sexually Transmitted Infections (STIs).
“Hapdeng ki MSM, ka jingbym tip bad ka jingtip bakla shaphang u HIV bad ka jingkoit jingkhiah ha ka jingïadei para briew ka dang ïai bteng ban long ki jingeh kiba khraw. Bun ki briew shimet ki ïashim bynta ha ki kam shongkha shongman khlem da tip ïa ki rukom ïadei para briew kiba buh jingshngaiñ bad ka jingdonkam ban test HIV man ka por. Na ka jingbun jong ki jingïakynduh ïa ki jait briew, kiba kum kine ki briew ki shlur ban ïakynduh da kaba suk,” ong ka Padma Basavanthappa, ka Project Director jong ka KSAPS.
Ka la bynrap ba ka jylla ka buh jingthoh haduh 12,000 haduh 13,000 ngut ki nongpang HIV man la u snem ha baroh ki kyrdan, kynthup ïa ki MSM.
Ki seng treimon sngewbha kiba trei bad ki paidbah ba kongsan, kynthup ïa ki MSM, ki briew kiba don ka jinglong shynrang bad kynthei, ki nongïarap ha ka ban khaïi met, ki nongwan buhai shnong bad ki nongñiah trok, ki don ka bynta kaba kongsan ha ki jingpyrshang ban ïada na ka jingpang HIV. “Ïa ki seng treimon sngewbha la ai ïa ka thong ban pynbun ïa ka jingdon jong ki da 25% man la u snem,” ong ka Basavanthappa.
U Manohar Elavarthi, Dkhot jong ka State Committee jong ka Movement for Gender and Sexual Pluralism u la ong ba ki jingthmu ban pynsngewthuh shaphang u HIV ki donkam ban pynïadei bad ka jingkylla jong ki rukom ïakren hapdeng ki samla. “Ha ka jaka ban kynnoh ne kdew kti ïa ki samla, ka sorkar ka dei ban wad ïa ki lad ki lynti kiba treikam ban poi sha ki ha ki Digital Platforms kiba ki pyndonkam man la ka sngi,” u la ong.
U Hanumantha Rayappa, uba dei u Deputy Director jong ka Integrated Counselling and Testing Centres (ICTC), u la ong ba bun ki briew kiba don ïa u khñiang HIV ki dang sah khlem da tip ïa ka jingpang jong ki namar ba kim don ïa ki dak ki shin kiba paw shabar kum ki dak ban tip ba ki don ïa ka jingpang. U la pynshlur ban pyndonkam ïa ka Break Free App bad ban test HIV khlem jingsiew ha ki ICTC ha Karnataka, ryngkat bad ka jingshakri ki Antiretroviral Therapy khlem jingsiew ha ki hospital sorkar.